TEST:
CP/M pLUS voor MSX-2
NU OOK:
80 KOLOMMEN op MSX-1
INLEZEN:
40 TRACKS op go TRACKS drv°
INPUT OP SCREEN 7
TEKST EN REKENKUNDIGE FUNCTIES
SOFTWARE:
o,a. DIEREN RADEN
„pRAAI"-DOOS MET 'KUN'
MAGISCH VIERKANT
BEGINNERTJES
g0 KOL. MSX-1
PATCHES VOOR DE SV- 738
ocToPUS:
KLEINE HANDLEIDING 2
SERIE PSET:
NR. 6 (SLOT)
UITSLAG PRIJSVRAAG
AANGEBODEN EN GEVRAAGD
TELECOMMUNICATIE
Quickjoy joysticks are suitable for Commodore, Atari, MSX, Amstrad,
Schneider computers and most video games
E IN
‚ Quickjoy Il SV 122
Joystick | 2 firing buttons
Enforced gp handle Metal contact plates
Pilot grip 4 suction cups
„ Autofiring function
Superboard joystick 10 micro switches:
Enforced grip handle 4 suction cups
Autofiring function Digital chronograph ,
6 firing buttons Adjustable autofiring speed .
: . Quickjoy III SV 123
Supercharger joystick
. Enforced grip handle
„ Autofiring function
2 firing buttons
6 micro switches
4 suction cups
Your Quickjoy dealer:
VROOM & DREESMANN
DIXONS
Importer:
Electronics Nederland bv
Tijnmuiden 15/17/19, Amsterdam Sloterdijk
Tel. (020) 139960, Fax (020) 136077, Tlx 13406 elne nl
ARTIKELEN
Normaliseren en structuur
De PC MSX EMULATION CARD
OCTOPUS — handleiding 2
De MS-DOS grafische kaarten
SERIE'S
OCTOPUS — handleiding 2
PSET afl. (6) SLOT
Patches voor SV.738 (3)
MS-DOS afl. (8)
Telecommunicatie (10)
MS-DOS WERKBANK (2)
Basicode (25)
CP/M PLUS voor MSX-2
voorschouw: PC MSX CARD
VASTE RUBRIEKEN
Club Reportage
C.U.C, vous parle
Sintaks Error
DOS Extra
C.U.C. speaks English
MS-DOS t/m vandaag
COLLUM
HARDWARE PROJECTEN
“DUBBEL OP
blz.
9
10
15
44
inlezen 40 tracks met 80 tracker 21
software voor MSX-1/2, MS-DOS, GW-BASIC en SV.328
hardware projecten en ideeen
plus: interessante informatieve artikelen over uw eigen computer
en: CP/M, MS-DOS, BASIC, Telecommunicatie en de Lezers Service
PROGRAMMA'S MSX-1/2 GWBASIC SV.328
sessssssssssssE blz. blz. blz.
DIEREN RADEN 8 8
INPUT op SCREEN 7 11(2)
PSET (SLOT) 17 17
BEGINNERTJES 20(2) 51
YDRAAI''-DOOS 22
MAGISCH VIERKANT 25 25
Patches voor de SV.738 30
80 KOLOMMEN op MSX-1 32
UTILITIES MSX-1/2 _GW-BASIC
==eeeezsss blz. blz.
INPUT op SCREEN 7 11
80 KOLOMMEN OP MSX-1 32
Patches voor de SV.738 30
MS-DOS WERKBANK 48
DIVERSEN
Uitslag prijsvraag
AGENDA clubdagen Ned./Belg.
NIEUW LID inschrijfkaarten
Bestelformulieren Lezers Service
Aangeboden & Gevraagd
DOS Extra
PRINT FRE(ADS) C.‚U.C. Donateurs
Adverteerders v Broekhuijze Computers
Electronics Ned. BV
KLUWER technische boeken BV
Micro Technology BV
MSX CENTRUM A'DAM
SPARROW SOFT
C.U.C.
mCOMPUTER USERS CLUB mmm
dl, Jeu
SV.328 met mon + exp + datarec + flop-
TE KOOP:
SV.328 + 904 datarec + monochr monit +
joystick + handboeken + msx emulator +
justwrite jr + spelen + and progr £350
na 17.00 04997-71920
SV.328, expand 605B, 2xdisk dr, 80 kol
krt, 64K krt, viditel krt, datrec 904,
printer SV3000, goldsar 12'' mon, 2 joy
sticks,zeer veel software ,word*,‚data*,
calc*‚report*, basicode, e.d. kompleet
met boeken, 35 disks en 15 tapes.
prijs f£ 700,— tel. 075-352106
SV.738 + printer Seikosha, beide met
gebruiksaanwijzing. Prijs: f 600,—
v Haas, na 18.00 tel 030-616449
py disk + boelen, 2 opstart disks.
Alles in een koop f 450, —
Tel. 02510-11985 of 02510-10309
SV.328 + rec 904 F110, expand 601 £50,
64K kaart £50, disk control f25, disk
drive f125, centr int + kabel f£99, HR5
printer f125, graph tablet + software
f 25, coleco adapter + joystick + cass
£20, Milan Polle, Nieuwegein
Tel 03402-65635
Wegens aanschaf PC: SV.328+SV.904 data
recthandleid (oa Grote beginners hand-
leiding) + spelprogramma's op tape + 2
joysticks + MSX emulatie programma.
Prijs n.o.t.k. Tel 05765-1726
KLEINE ADVERTENTIES voor DISCOUNT
Ik verzoek u de volgende advertentie te plaatsen:
(kopieer dit formulier, svp)
Verzameling boeken, software en hard-
ware voor MSX 2 waaronder Turbo 5000,
Delta Basic, Basicode3, Eprom program
mer v Elektuur, MT Telcom Module, om-
bouwkit voor printer MSX die compati—
ble maakt voor IBM en Epson, reeks
boeken van Stark-Texel, Kluwer, MSX
club C.U.C., e.a.. Prijzen n.o.t.k.
Inlichtingen Roland Goeman, Steenweg
op Ninove 211, B-1710 DILBEEK Belgie
Tel: 32 (O)2 5696110 (avond)
en 32 (O)2 5692471 (bureel)
GEVRAAGD:
MSX-BIOSboek uitgave QUEST New-York of
vertaling er van (geen Redbook of ver-
taling).
Bel 020-311569 Bram de Gooijer.
prijs voor leden: eerste 5 regels gratis; f£f2,50 per regel meer
niet leden: £2,50 per regel
handelsaanbiedingen: eerste 10 regels f£7,50 per regel, daarna f10,-- per regel
=> Opzenden aan: redaktie "C.U.C. journaal", Postbus 202, 2300 AE LEIDEN.
Kleine advertenties worden geplaatst na ontvangst van uw vooruitbetaling 'con-
tant of per cheque!
De redaktie kan zonder opgaaf van redenen een advertentie
weigeren. Zetfouten e.d. geven geen recht op schadevergoeding.
Nabestellen van de ongelofelijke KING SIZE "Software Omnibus" '88/89:
Comment ordonner l'incroyable KING SIZE "Software Omnibus" '88/89:
FI 13,--/Bf 235 of een cheque plus afzender in een enveloppe aan:
FB 235 ou un cheque et l'expediteur dans une enveloppe a:
postbus 202, Leiden; of/ou Frans de Vriendtstr. 34/b35, Antwerpen.
FI 13,-- naar rekening 67.86. 10.231 - NMB te Leiden (giro 60.000)
Bf 235 naar rekening 001-16.78,402-87 - ASLK te Antwerpen
FB 235 au compte banque 001-16,78,402-87 du ASLK a Anvers
U ontvangt deze "BUS" dan omgaand in uw bus,
Vous receviez ce "BUS" immediatement dans votre boite.
2
CUC. ane:
B
solbofjon aadahtoutel
“C.U.C. journaal" is het contact magazi-
ne van de MSX/PC/SV.328 Computer Users
Club C‚U.C, (Nederland/Belgium).
Hoofd-redactie :
Omslagontwerp
& lay-out Wouter Alexander
Programmatuur
& hardware Peter Zevenhoven
CP/M & MS-DOS Peter v. Ginneken . in hete hang-
Redactie
Basicode Rini Kikkert
Comnet sysop : Peter v Ginneken
Medewerkers:
C.U.C. lab. : _ Raymond v d Geest
Research Team : Frank Dijks ä dperk door
Verzending : Dick v. Haasteren E t Bovendien
Wilfried Cools Ë - ï ie Of-
C.U.C. Belgium : ;
tel. 03/235 17 73 5 o daard
it e
C.U.C, Consuls
ie HAAG 1 Peter v Ginneken
omstreken) tel. 070-910387 as t
(18;30-21.30 uur) zi En gamen met he
GRONINGEN : Bas Wieringa a kt Ús na enige
(NoordNed. ) tel. 050-710171 ee à arkt wel
Ì
Lezerspost, bestellingen, tapes, disks, E À Os 4,0 (en ‚0)
programmatuur, documentatie, kopij, ma- Koek Kk et -D 1 oed
nuscripten, advertenties, test-artikelen it f 1 nog hee 8 1
opgaven lidmaatschap/donateur en abonne- DR e nieuwer ar zegepraa ’
menten (binnen-/buitenland) aan: i a
C.U.C.
Postbus 202 E ; a Ì ines
2300 AE LEIDEN (Holland) El a EISA machin
of: zins is gew
C.U.C. Belgium
Frans de Vriendtstraat 34/B31
2600 ANTWERPEN (Belgie)
niet
Betalingen: lidmaatschap, donaties, ad- Hr Gs at
vertenties, bestellingen, documentatie: hen d ; standaar .
Nederland: N.M,B, — Leiden / d $ diend de
rek. nr. 67.86.10.231 t geal 3
(giro bank 60.000 8 nsument 5
t.n.v. C.U.C. diene
rs
of: home compu ent van compute
Belgie: A.S.L.K. — Antwerpen fessionele consumi
rek. nr. 001-1678402-87 ro :
O
t.n.v. C.U.C. Belgium in het econ ‚n_ maar voor de
in
Payments from abroad: … niet ons terres ift, ONS
Cash, Eurocheque or postoffice order Dit {aatste 15 niet ok in dit tijdschrif
(mandat post international) eerste willen We; o voorzetten.
gE blijven
! Verhuizen? Deel 't tijdig mee ! beste beentie dat het jaar
| Demenager? Informez-nous ! ! mening bent . nze
| New address? Write us in time ! indien u althans da betekener, luidt 0
HZ an
> Schrijft u ons en wilt u antwoord? < 1992 ook nog 96
Dan graag een gefrankeerde en ge- n: "
adresseerde enveloppe bijsluiten. sloga met het "C.U.C. egen-twee °
-negen-f
C.U.C. me ComNet: 078 — 158.000 op naar Ween-neg en
pag.328) 078 — 159.900 ‘ er nie
078 — 156.100 t 1C.U.C. ournaal We essan
Belgie: 02 — 2524045 paarom in dit . pe artikelen en inter kende
Druk: De Zijl Bedrijven — Leiden listings» verklaten Des verpakt OP de be
Verspreiding: Betapress — Gilze te informatie: En te 6 rtike
01615 — 7800 ‚manier. of a
AMP — Brussel unieke C+ he ook UW tistings en/ zal
02 — 525 14 11 Stuur ons daarom e doen er jets meê: |
“C.U.C. journaal" is een uitgave van
en copyrights (c) 1988 by stichting
Computer Users Club C,U.C,
KvK 167266 — Leiden
jen ter ge ee mens velen. f NÀ
CHAB KEPPRA Gt
In deze rubriek beschrijven we alle (belangrijke) ontwikkelingen en gebeurte-
nissen van en in onze computerclub.
Onderwerpen zijn bijv. de verslagen van de
clubdagen en algemene zaken die alle clubleden dienen te weten. Als u vindt dat
iets aandacht verdient,
schrijf het op en stuur het aan uw redactie.
bijdragen van: Bas Wieringa, Dick Zwakenburg, Rini Kikkert,
Peter v Ginneken, Frank Dijks, Wouter Alexander
CP/M PLUS voor MSX-2
Het C.U.C. heeft de distribu-
tierechten voor CP/M PLUS, de
CP/M versie voor MSX-2 compu-
ters, verworven. Degenen die
het aanschaffen, kunnen nu op
hun computer met CP/M aan de
gang en daarnaast ook gebruik
maken van unieke programma's
als Wordstar, e.d...
MicroPro
Ook het pakket Wordstar, Mail-
merge, Datastar, e.d., kunnen
we u sinds kort (in beperkte
mate met Nederlandse handlei-
dingen) via de Lezers Service
aanbieden a f£ 199,— (leden).
T-MAKER
Het CP/M pakket T-MAKER, een
gecombineerd pakket bestaande
uit een tekenprogramma, tekst
verwerker, spreadsheet, e.d.
kost f 79,— incl. handleiding
a 8 cm. dik.
DBase II voor CP/M PLUS is in
voorbereiding en zal, naar het
zich laat aanzien, met Neder-
landse handleiding worden aan-
geboden.
CONSULS
Er zijn er twee, zie colofon.
We willen er twaalf. Wie meldt
zich aan, in Nederland maar
ook in Belgie, en zelfs daar
buiten?
Als u interesse hebt uw club
te assisteren, vraag dan nu
wat u thuis kunt doen met 'n
enkel uurtje per maand.
SOLDEREN en nog meer
De morse/telex decoder was af.
En dat heb ik geweten. Goeien-
dag!!!
Want wat gebeurde er? Peter Z.
had geregeld dat we bij CD.
Systems in Lisse — ja, inder-
daad, van de clubdagen van
vroeger! — over ruimte konden
beschikken waar we de decoder
in elkaar konden solderen.
Dus wij — onnozelen — dachten:
een dagje solderen. Toen ik 's
morgens binnenkwam met ge-
reedschapskoffer, zaten er al
zeven aan een hele lange tafel
— vol plastic hamburgerbak jes
met weerstanden, knoppen, C's
en lange transparante staven
met enge zwarte dingen met
veel pootjes (de IC's bleek),
stapels kastjes en complete
regenbogen aan rollen gekleur-
de draad — niet alleen te sol-
deren. Ook boren en vijlen en
draadbruggen buigen, en .…
noem maar op. Ik mocht IC's in
voet jes steken. De eerste luk-
te na tien keer niet goed in-
steken 25 minuten later. Ver-
der kon iedereen al m'n gereed
schap gebruiken; werkelijk al-
les, want tot m'n leesbril toe
werd geleend.
Komt u een volgende zaterdag
dit span overijverigen ook
helpen??? Het is nodig!!!
't HCC spektakel op 24/25 nov.
Dit begon voor vier bekende
C.U.C., medewerkers al op de
donderdag er voor. Een er van,
wachtte (slapend?) in zijn
auto voor het C.U.C. kantoor
op de anderen. Die waren al
een hele tijd druk aan het
werk, toen hij ook uit de
auto kwam, niet begrijpend
dat we niks gezegd hadden. We
wisten echter niet eens dat-
ie d'r stond.
Zij waren degenen die voor
deze dagen vrij hadden geno-
men van hun werk om achter de
C.U.C. stands het jaarlijkse
fenomeen in de vorm van het
HCC-dagen spektakel op vrijdag
en zaterdag niet te hoeven
4
missen. Enkelen hadden ook de
donderdag er voor reeds vrij
genomen, zodat er een auto vol
naar toe kon om de stands in
te richten. Bovendien kwam er
nog een volle wagen van Elec-
tronics Nederland met artike-
len die we voor leuke prijsjes
konden aanbieden. Toen de drie
stands zo goed en mooi moge
lijk waren opgetuigd, kwam de
brandweer verzoeken of we het
hele spul maar weer even wil-
den ontmantelen. Bijna tien-
tallen manuren werk naar de
knoppen omdat de blauwe bekle-
ding, die we gebruikten om de
12 meter kraam aan te kleden,
niet brandvrij was (geimpreg-
neerd). Dit viel, eerlijk ge-
zegd, even niet in goede aar
de! Maar met de nodige uit on-
ze tenen geperste zelfbeheer
sing hebben we met de brand-
weerman, wiens eigen kleding
niet geimpregneerd bleek, ge-
redeneerd,
Eindelijk was het zover .………,
de HCC-dagen. U mag het gerust
weten, zelfs de redactieleden
kijken uit naar dit jaarlijks
terugkerende spektakel. On-
danks dat het voor het C.U.C.
veel extra werk betekent, la-
ten we toch al die ruim 50.000
bezoekers graag onze neus zien
in Utrecht.
Vrijdagmorgen, 25 november, in
de Merwedehal van de Jaarbeurs
waren we net klaar, toen het
publiek naar binnen stroomde,
Zeer snel was o.a. onze club-
stands toen omringd door leden
en niet-leden met vele vragen.
Een van de drie stands was in-
gericht met aanbiedingen van
de voormalige importeur van
SVI (E‚N.). De andere stands
werden volledig gevuld met de
C.U.C. software, hardware en
boeken voor MSX-1/2, PC & 328.
Gelukkig konden we voldoende _,!
‘bemanning! voor onze stands
vinden onder de actieve leden,
een team van zo'n tien perso-
nen stond er die 2 dagen op
vrijwillige basis te ploete-
ren.
Zaterdag, 26 november.
10.00 uur zou het complex voor
het publiek opengaan. Dat was
de bedoeling. Het liep echter
storm bij de ingangen; daarom
gingen de deuren reeds om 9.30
uur open; zeer elegant.
De drukte viel (gelukkig) ook
te bemerken bij het C,U.C..
Wouter had, vrijdagavond nog
het grote nieuws voor en van
het C.U.C., opgehaald .…… CP/M
PLUS voor MSX-2! 'n Sukses
waar we trots op zijn. Het
nieuwste "C.U.C. journaal" lag
ook te pronken op onze stands.
Enkele dozen hadden we nl. on-
der de handen van de drukker
weggeplukt!
In ‘n record tijd werden(er-
varing?) om vijf uur de stands
“afgebroken', de spullen in de
auto's geladen en ………. vervol-
gens (verdiend, red.) heerlijk
gegeten en gelachen bij de Ut-
rechtse Chinees, Het eten was
lekker en de stemming goed. We
konden terugblikken op 'n voor
het C.U.C. geslaagde beurs.
Apeldoorn, 13 en 14 januari
Uw C.U.C., was er natuurlijk
ook, op de (AMERICA beurs!
Vrijdag om tien voor elf waren
we present en, tot niet gerin-
ge verbazing van de overige
standhouders, was de stand
ingericht vóór de officiele
opening: 1l uur. Dit met inbe-
grip van ons koffiezetapparaat
en de eerste kop koffie. De
eerste uren op vrijdag waren
gereserveerd voor scholen,
doch dat bleek geen overweldi-
gend succes te zijn. Wel begon-
nen onze C.U.C. plastic tassen
gevaar te lopen. Daarna echter,
toen ook 'de echte! bezoekers
werden toegelaten,ging 't heel
wat geanimeerder, tot zeer ge
animeerd tot 9 uur 's avonds.
De volgende dag washbetnogg
drukker. Zoals altijd bleek de
door ons opgestelde robotarm
een bron van groot vermaak.
Het is wel bijzonder jammer
dat ze niet meer verkrijgbaar
zijn, want er was duidelijk
belangstelling voor. Hoewel nu
ook Philips de produktie van
de MSX-—machines heeft gestaakt
(tot ergernis van vele hobby-
isten), bleek op deze dagen
dat er toch nog steeds een
zeer grote belangstelling be-
staat voor dit type home-
computer, mede wat betreft
(semi-)professionele inzet.
Dit bleek onder meer uit het
feit dat we verschillende van
de nieuwe CP/M-Plus-pakketten
verkochten. En natuurlijk
schreven we nieuwe leden in.
Als geheel kunnen we terugzien
op een geslaagde beurs, die
zo'n 7500 bezoekers trok, een
behoorlijk aantal voor een
regionaal georganiseerde beurs.
Wij hopen wel dat volgend jaar
de temperatuur — en de deelne-
mers — in de hal op een wat
hoger niveau zal liggen. Voor-
al tijdens de stille uurtjes
de eerste dag deed de lage t
peratuur zich voelen, en onze
buren-standhouders waren dan
ook uiterst dankbaar voor de
Ee
hete koffie die wij aanboden.
CLUBDAGEN
KATWOUDE, 29 oktober 1988
Na een clubdag in het voor jaar
te Akersloot werd nu ons doel
iets dichter bij Amsterdam te
organiseren. Ons oog viel op
Motel Katwoude, niet wetende
dat het wat erg ten noord
noorden ligt van de hoofdstad.
In ieder geval ging het vaste
team naar 'deze' clubdag en
niet naar Lint te Belgie, om-
dat wij hier een behoorlijk
opkomst verwachtten.
Al pratende onderweg wist ei-
genlijk niemand waar we pre-
cies moesten zijn. De clubbla-
den met het adres (AGENDA) la-
gen natuurlijk in de onderste
doos achter in; dus gewoon
5
maar doorrijden en goed kijken.
Reeds snel zagen we de afslag
KATWOUDE, waarna we in 't dorp
belandden. Wij hadden gewoon
de weg naar Volendam moeten
volgen; nu konden even genie
ten van 't schitterende Noord-
Hollandse landschap.
Omdat dit de eerste keer op de-
ze locatie was, werd het even
kijken welke zaal we op welke
etage ter beschikking kregen
en hoe groot deze zou zijn. De
naam in de hal was weerfout,
t.w. CAC, hetgeen we snel wij-
zigden in C.U.C., met puntjes.
Het werd de Zuiderzeezaal, gi-
gantisch groot en een fantas
tisch onderkomen. Voor 'n vol-
gende clubdag aldaar zullen de
leden wel extra lange verleng-
snoeren moeten meenemen.
In het clubblad schreven Cat-
woude (C) i.p.v. Katwoude. Ook
met een atlas was er moeilijk
uit te komen, Bovendien blijkt
Kat-woude niet op alle land-
kaarten voor te komen. Maar nu
weet u het voor de volgende
keer. Het ligt richting Volen-
dam en die plaats kent ieder
een (Cats).
Maassluis, 10 december 1988
De laatste C.U.C. clubdag van
het jaar 1988, Het begin ver-
liep wat stroef, men had ons
niet de gereserveerde zaal ge-
geven. In plaats daarvan een
die we niet kenden en waar we
niet te veel stopcontacten in
aantroffen. Bovendien was ver-
zuimd de locale bladen 'n pers
bericht te sturen. Wel was de-
ze zaal 5 groter. Dit bleek
achteraf een gelukkige toevals
treffer, want het groeide uit
tot een van de beste clubdagen
van het jaar. 't Werd zeer ge-
gezellig druk, en er werd bij-
zonder geanimeerd gecomputerd,
gesoldeerd, van gedachten ge-
en wat ouder
wisseld en ook dingen recht
gezet .
Over een lengte van de zaal
lagen allemaal computers, ex-
panders, drives, enz., open,
zodat je dacht: krijgen ze die
wel weer dicht. Alles verliep
keurig. De reparaties, ombouw
ingrepen, de inbouw van 6 MHz
printjes, autom. 40/80 kolom-
keuze schakelaar en noem maar
op. Ook beginnen nu naast MSX
computers en de SV,328, de MS-
DOS machines een vertrouwd
beeld te vormen; ze stonden
allemaal broederlijk naast
elkaar.
Veel belangstelling voor de
oudere tijdschriften en de
nieuwe KUN MSX compiler en het
CP/M PLUS systeem. Diversen
konden we van dienst zijn met
billijk geprijsde hardware
over van de HCC-dagen. Dit zal
ook de volgende clubdagen het
geval zijn; dus KOM.
Wat opviel was dat, zonder al
te veel contact hierover van
te voren, de, zoals iemand 't
uitdrukte, actieve "harde kern''
onder de leden — waar de club
in feite op draait —, welhaast
voltallig aanwezig was. Daar-
van konden alle aanwezigen op
'n fijne wijze gebruik maken.
Zo had de organisator hier,
Fred Leeflang,ook veel plezier
van zijn initiatief,
Breda, 7 januari 1989
Wij hadden via fax een persbe-
richt gestuurd aan de regiona-
le pers in Breda. Dat is heel
goed overgekomen, want het be-
zoekersaantal in Motel Prince-
ville overtrof verre 't aantal
van vorige keren. Men had ech-
de fout begaan uit ons persbe-
richt de aanduiding van de com
puters die we ondersteunen weg
te laten, zodat er nogal wat
personen kwamen die een voor
ons zeer vreemde typen compu—
ter bezaten,
Voor 't overige was 't te gek.
Helaas was Franck er als enige
soldeerder, dus hij heeft zich
echt de hele dag uit z'n voe-
voegen moeten werkenommitdder-
een die wat ingebouwd wilde
hebben van dienst te kunnen
zijn. Er kwam iemand van wie
en de box, en de data-rec, en
de computer kuren vertoonden,
maar dit lid ging opgeruimd —
alles werkend weer — naar
huis. CP/M PLUS voor MSX-2
stond goed in de belangstel
ling en ook nieuwe software
(van hobbyisten zowel als uit
de professionele sfeer) werd
ons aangeboden,
Iemand merkte (positief) op
dat wij meestal tegenwoordig
in een concern van v d Valk de
clubdagen hebben. Dat klopt,
want we kunnen er een aardige
zaalprijs bedingen (toegang
gratis), we zitten luxe, warm,
voorzien van telefoon en al-
tijd een of twee serveersters
binnen handbereik voor koffie
of een broodje. M'n lief je wat
wil je nog meer!
We kunnen in Princeville geen
grotere zaal krijgen (is er
niet), dus volgende keer in
Breda nog in dezelfde zaal.
Mocht 't weer zo druk of druk-
ker worden dan wijken we uit
naar het Turfschip. 't Kan dan
(helaas) alleen zijn dat u op
vrijwillige basis een bijdrage
in een daartoe bestemde zaal
huurbijdrage bus mag doen. Wij
denken dat de meesten dat niet
bezwaarlijk zullen vinden.
De vele enthousiaste gesprek
jes die we nu hadden over de
club, 't journaal, de program-
ma's, Lezers Service, het lab,
geven ons die stellige indruk.
Groningen, 21 januari '89
Ongeveer 10 uur. Ik ben bezig
't lokaal van de brandweer in
te richten voor de-ze clubdag,
wanneer plotseling een paar
stemmen klinken die mij een
goede morgen toewensen en ge
Peter Z. en Richard, vroeg op-
gestaan om vandaag op de club-
lijk vragen hoe 't met me gaat.
dag in het noorden aanwezig te
kunnen zijn,
Op mijn vraag of er nog meer
lieden uit het westen zullen
komen, melden zij: alleen Dick
vH kan nog. Dit laatste was ge-
lukkig het geval, zodat er voor
de winkel (Lezers Service) ook
iemand zorg kon dragen,
Wat gebeurde er op deze dag.
Dat er machines aanwezig waren
was goed te zien. De 328, de
de MSX-1 (SV.738), MSX-2 (di-
verse modellen) en natuurlijk
ook een PC, Zo kon men dus al—
le vragen die binnen kwamen in
eerste instantie aan een van
de eigenaren stellen,Daarnaast
gaven Dick & Richard ook blijk
van kennis van andere zaken.
En natuurlijk moet Peters naam
opnieuw genoemd worden, omdat
hij, buiten de zeer technische
vragen, alle soldeerwerk voor
z'n rekening nam. Dat dit niet
weinig was, moge blijken uit
't feit dat de soldeerbout ze-
ker tot tegen zessen heet was,
Alleen 'n paar onwillege MSX-2
(ombouw 6 MHz) machines reis-
den met Peter mee. Ook die
doen het inmiddels voortreffe-
lijk (op 6 MHz!!),
Natuurlijk vandaag weer nieuwe
gezichten waarvan er meerdere
weer lid van onze club werden,
Ook kom je zo'n dag altijd
weer bijzondere dingen tegen
zoals vragen over 'n BBC-ACORN
machine, Die kon worden door-
gespeeld aan een persoon die
ook voor het eerst op de club-
dag aanwezig was.De vragenstel
ler heeft zich inmiddels bui-
ten de clubdag verder met hem
in verbinding gesteld,
Ik kreeg 's middags een tele-
foont je van iemand die 's mor-
gens een cassette kocht, die
an
thuis niet geladen kon worden.
Mag ik ruilen? Zoiets kan. Hij
kwam terug, bandje uitgepro-
beerd, alles naar behoren,
Zoals het hoort! ! Waarschi jn-
lijk had hij de verkeerde kant
van het bandje willen inladen.
Vaak zijn cassettes aan de ene
kant voor MSX en aan de andere
kant voor de 328, Kijk a.u.b.
eerst welke kant geladen moet
worden.
Verder kan gesteld worden dat
ook op deze clubdag het aantal
bezoekers, kijkers en nieuws
gierigen voldoende was.De aan-
wezigen gingen zeker niet onte
vreden huiswaarts.
BELGIE
HCC-dagen Antwerpen, 10-12 feb.
Ook in Belgie zijn de HCC da-
gen min of meer een spektakel
te noemen. Wat opviel was het
door de organisatoren toege
stane aantal dB'len geluid dat
door de diverse standhouders
mocht worden geproduceerd en
het meer 'kijk'-gedrag van de
bezoekers. C.U.C, Belgium was
er aanwezig op de stand en di-
verse heel actieve C.U.C. kern-
leden uit Nederland. Eigenlijk
waren ze niet meer te remmen
toen, tijdens de voorbereiden-
de organisatorische en admini—
stratieve werkzaamheden, de
tam-tam de weken er voor begon
te seinen dat we mogelijk een
paar dagen naar Belgie zouden
gaan. Deze kern-leden waren er
voornamelijk om hun ervaring
ten dienste te stellen van
C.U.C. Belgium dat volgende
beurzen daardoor zelfstandiger
kan organizeren. Daar drie da-
gen op en neer reizen te ver-
moeiend zouden zijn voor de
noorderlingen, werd er in een
Motel overnacht (door sommigen
oversnurkt!), zodat we wat lan-
ger van elkaars gezelschap kon-
den genieten en veel oude her-
inneringen op halen. Er zijn
redelijk wat nieuwe leden in
Belgie ingeschreven en ook
CP/M PLUS was in trek. Alle
Belgische C.U.C. leden hadden
van te voren een gratis toe-
gangskaart ontvangen voor deze
beurs en velen bleken daar ge-
bruik van te maken. Voor het
eerst werd de MSX-2+ machine
waargenomen, doch de demon—
stratiemogelijkheid was te be-
perkt om er conclusies aan te
kunnen verbinden.
'n Pikant detail vormde de in-
teresse die men toonde voor de
satellietkaart van Europa die
de C,U.C. stand sierde. Dit om-
dat deze van een nogal groot
formaat was, terwijl de aanwe-
zige meteo-club een heel klein
kaartje kon laten zien,
We hebben 't idee dat de C.U.C.
organisatie in Belgie door dez
samenwerking 'n krachtige groei
impuls heeft ondervonden.
contact personen in Belgie:
Wilfried Cools
tel. 03/235 17 73
Afd. Mechelen:
Eric Aerts
tel. 015/21 20 27
tussen 18,00-22,00 uur
BEVEREN-Belgie, 12 febr.
Zondag morgen 08.00 uur zitten
we in Belgie gevijven aan het
ontbijt in Motel Dennendal te
Maria ter Heide (bij St-Job-
in='t-Goor). Wouter en Dick
(naar zeggen de luidste sla-
per) gaan naar Antwerpen en
Frank, Mischa en P vG naar de
clubdag in Beveren, Laten we
maar binnendoor rijden, stelt
de chauffeur voor, we hebben
alle tijd. Dit gaat dan goed
tot bij Zwijndracht (B), want
Motel Beveren staat niet aan-
gegeven. Dwars door Beveren
heen, ontmoetten we een vrien-
delijke Belgische wegenwacht
die ons de juiste weg aangaf.
Precies tegen elven stapten we
er binnen — alle tijd, weet je
wel. We waren nog niet over de
drempel toen Peter Z, Raymond
en Richard ook binnenstapten —
uit Holland vandaan, dan wel.
Daar de 6 MHz printjes opwaren
was voor velen de teleurstel-
ling groot (dus: eerst bestel
len! — de zaterdag er op heb-
ben we bij P vG in Den Haag
een nieuwe voorraad aan zitten
solderen en ook maar een aan—
tal Morse/Telex decoders).
Allerhande vragen en problemen
over software werden wel beant
woord en opgelost. Tegen de
middag — hoe laat begint het
1
leven in Belgie in feite? —
kwam ook 'n C.U.C./MCV delega-
tie uit Mechalen binnenvallen,
met een bekende muziekmodule
die een goede belangstelling
ging genieten.
Bij het nakaarten over deze
geslaagde dag was eindelijk
ook een zelden voorkomend ver-
schijnsel in de vorm van een
computerende dame aanwezig,
hetgeen aangenaam overkwam,
Diep in het donker namen we
later afscheid van …… Belgie.
LA FRANCE
En France contactez:
Olivier Colin
Les Varennes-Chartres s/Cher
41320
Mennetou sur Cher
H.P. Teleservice
Gratis aanmelden als lid.
Dat kan via de telefoonnummers
—in Nederland: 06-022,42,22
—en in Belgie: 11.559.
of een abonnement afsluiten op
ons clubmagazine 'C,U.C. jour-
naal!', 't Lidmaatschap is voor
'88/89 bepaald op slechts f 45
per jaar (incl. club magazine)
en computerdagen. Een abonne
ment (zonder lidmaatschap)
kost u f 55,— p.j..
aa
— lieren racen’
Een klassieker onder de computer programma's. Deze versie werkt alleen
naar diskette, waardoor ook tussen-resultaten bewaard kunnen worden.
1000
1010
1029
1030
1040
1050
1060
1070
1080
1090
1100
1110
1120
1130
1140
1150
1160
1170
1180
1190
1200
1210
1220
1230
1240
1250
1260
1270
1280
1290
1300
1310
1320
1330
1340
1350
1360
1370
1380
1399
1400
1410
1420
1430
1440
1450
1460
1470
1480
1490
1500
1510
CLEAR 1000:DIM A$(128)
MSX=PEEK (Q) =243
IF MSX THEN F$="a:B"
IF NOT MSX THEN F$="1:B"
OP$="Tikaopnieuwain”
ON ERROR GOTO 1070
GOSUB 2179:GOTO1940
A$(1)="ISaHETaEENeZOOGDIER?"
A$ (2) ="MUS
A$(3)="WALVIS":GOTO 1940
‘SUBROUTINE LEES TOETS
IN$=INKEY$
IF IN$="" THEN GOTO 1120
‚RETURN
„SUBROUTINE LEES TOETS MAAR GEEF
DOOR IN HOOFDLETTER
GOSUB 1120
IF IN$<"a ZTR
GOTO 1210
IN$=CHR$(ASC(IN$)-32)
‚RETURN
‘SUBROUTINE ALLEEN J/N
GOSUB 1160
IF IN$<>"J" AND IN$<'N" THEN
GOTO 1240
IF IN$="N" THEN PRINT "aNEE"
IF IN$="J" THEN PRINT "aJAa"
‚RETURN
‘SUBROUTINE CORRECT?
PRINT:PRINT T$
FO=0
PRINT"correctaJ(a)oofaN(ee)?";
GOSUB 1240
IF IN$="N"THEN FO=1
‚RETURN
'SUBROUTINE LEES TEXT IN
Tg
FOR T= 1 TO 32
GOSUB 1180
IF IN$=CHR$(13) THEN
T=32:GOTO 1480
IF IN$=CHR$(8) THEN
PRINT:PRINT OP$:GOTO 1399
IF IN$=CHR$(29) THEN
PRINT:PRINT OP$:GOTO 1390
T$=T$+IN$
PRINT INS;
IF T=32 THEN BEEP:BEEP: BEEP
NEXT T
GOSUB 1300
RETURN
1520
1530
1540
1550
1560
1570
1589
1590 '
1600
1610
1629
en
1630
1640
1650
uooooa
1660
1670
1689
1690
1700
1719 *
1720
1730
1740
1750
raag
1760
1770
1780
1790
1809
1819
1820
1830
1840
1859
1869 '
1870
1880
1890
1909
1919 R
1920 '
1930 '
1948 C
1958 P
en
1969 P
achter
1979 P
estaua
1989 I
1999 I
‘SUBROUTINE NIEUW BEEST
PRINT"Databeestakensikanoganiet
PRINT"Hoesheetaodatobeest?"
GOSUB 1390
D$=T$
IF FO=1 THEN GOTO 1539
C$=A$ (5)
‘ook een nieuwe vraag !
CLS
PRINT"Welkesvraagsmoetoikaostell
PRINT"omaeenaa"'+C$
PRINT'"vanaeena"'+D$
PRINT'"tesonderscheiden?aaasaaoa
oooogoooo(maXo3Zaletters)
GOSUB 1399
A$(S)=T$
IF FO=1 THEN GOTO 1610
IF RIGHT$(A$(S),1)<>"'?" THEN
A$(S)=AS(S) +""2"'
CLS
‘en ook het antwoord op de vraag
PRINT'"Neemaeena'"'+D$
PRINT" inagedachtensenogeef
PRINT"antwoordaopadeavolgendeav
PRINT A$(S);
GOSUB 1249
Q$=IN$
GOSUB 1329
IF FO=1 THEN 1730
IF Q$=""N" THEN SWAPC$,D$
A$(S+5 )=C$
A$(S+S+1) =D$
GOSUB 2329
IF S+5<«64 THEN GOTO 1910
‘nieuwe file aanleggen
A$(1)=A$(S) :A$(2)=C$:A$(3) =D$
FOR A= 4 TO 63:A$(A)="
F$=F$+CHR$(32+5) : GOSUB 2320
ETURN
HOOFDLUS
LS
RINT"Neemseensbeestainauwegedacht
RINT"Enaikaprobeeradooravragenaer
RINT"Teakomenaaanawatavoorseensobe
denkt
F RIGHT$(A$(S),1)<>"'?"
THEN GOTO 2060
F S»31 THEN GOSUB 2320
:F$=F$+CHR$(32+5) :GOSUB 2170
(UD POYTY
‘mmm
444 2000 PRINT A$(S) 591 2210 A$(A)="""
162 2019 PRINT"J(a)aofaN(ee)"; 169 2220 NEXT A
460 2029 GOSUB 1240 388 2230 OPEN F$ FOR INPUT AS #1
942 2030 IF IN$="J" THEN 5=S+5+1 743 2240 FOR A= 1 TO 63
828 2040 IF IN$="N" THEN S=S+S 433 2250 INPUT#1,A$(A)
749 2059 GOTO 1980 701 2260 IFA$(A)="#"THENAS$ (A) =""
083 2060 PRINT"Isohetaeena" + A$(S) + "?"; 184 2270 NEXT A
475 2070 GOSUB 1240 139 2280 CLOSE
318 2080 IF IN$="J" THEN PRINT "HAaHAagerad | 123 en RETURN
en mefesseseesersesteessssssssssssss
399 2090 IF IN$="N" THEN GOSUB 1530
210) 'zeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeemensz==zE 2310 ‘ SUBROUTINE SAVEN
739 2320 FOR A= 1 TO 63
2119 'SUBROUTINE NOG EENS 435 2330 IFA$(A)=""THENA$(A)="#"
538 2120 PRINT "Nogaeens?" 592 2340 NEXT
465 2130 GOSUB 1240 410 2359 OPEN F$ FOR OUTPUT AS#1
391 2140 IF IN$="J"THEN RUN 751 2360 FOR A= 1 TO 63
875 2150 IF IN$="N"THEN END 395 23/70 PRINT#1,A$(A)
112 2160 RETURN 189 2389 NEXT A
217) '==eeeeeeeeeeeeeeeeeeoeeeeeezsssEs 144 2399 CLOSE
199 2400 RETURN
2180 ‘SUBROUTINE LADEN 241) '==eeeeeeeeeeeeeemeemeeeeeeeezzzezE
635 2190 =
731 2200 FOR A= 1TO 63 785 2420 END haken
— NORNAUSHREN
INFORMATIE-BEHOEFTEN en NORMALISEREN
het initialiseren van een structuur
Conny Tersluijsen
Enige tijd geleden publiceerde dit magazine 't
krachtige database-programma OCTOPUS, In num-
mer 27 verscheen het eerste deel van 'n enigs-
zins uitgebreidere handleiding, waarin werd
uiteengezet hoe we een structuur invoeren. In
deze uitgave worden nog enige faciliteiten van
OCTOPUS beschreven, Maar, wat verstaan we on-
der struktuur, en meer nog, wat is normalise-
ren, waar structureren een deel van is? En hoe
dienen we hierbij te werk te gaan?
Dit artikel gaat daar in het kort nader op in.
Normaliseren betekent eenvoudig: aan een be-
paalde norm laten voldoen.
In ons gevai heeft normaliseren ten doel een
aantal velden te creeren waarvan er een (de
sleutel, die uniek is) de andere, de 'gewone!'
velden, bepaalt. Bovendien mag 't NIET zo zijn,
dat een of meerdere velden afhankelijk is/zijn
van een veld dat niet de sleutel is, daar het
verband dan ver te zoeken is. Een groep velden
dat hieraan voldoet, heet 'genormaliseerd'!', ze
voldoen aan een bepaalde norm.
Het 'normalisatieproces'', dus het maken van 'n
gegevensstructuur met zulke groepen van velden,
gebruikt een informatiebehoefte (van ons) als
startpunt. Denkt u daarbij aan een overzicht
van (bijv.) alle leden van de tennisvereniging
waar u lid van bent.
Van alle leden wilt u het volgende weten:
naam, adres, postcode, woonplaats, lidcode
(1, 2 of 3 voor respectievelijk senior, ju-
nior, of gewoon lid).
Waar het nu om draait, is het vinden van een
sleutel.
Stel: u kiest de naam van de leden als sleutel.
Maar omdat de sleutel uniek is, houdt dit in
dat twee leden genaamd "Jansen! geen lid zou-
den mogen worden!
Het adres is evenmin geschikt; 't kan zijn dat
twee leden (familie van elkaar) op het zelfde
adres wonen. Dit geldt ook voor de velden ge-
naamd postcode en woonplaats. De lidcode kan
niet gebruikt worden, wan ter zijn, hopelijk,
meerdere gewone leden, senior of juniorleden.
Een bruikbare truuk in 'n geval als het onder-
havige is het toepassen van een extra veld:
het lidnummer. U geeft alle leden een nummer,
waaronder ze in de club-ledenlijst worden ge
registreerd. U zorgt er
twee leden hetzelfde te
De gevormde groep wordt
LID: lidnummer, naam,
uiteraard voor niet
geven ……….
in dit geval:
adres, postcode, woon-
plaats, lidcode.
Om een en ander netjes op te schrijven, krijgt
een zo gevormde groep een naam: hier is dat
derhalve LID. Het is verstandig een naam voor
een groep of veld niet twee keer te gebruiken;
dat zou namelijk tot verwarring kunnen leiden.
Nog een kenmerk van een zo "netjes! opgeschre-
ven groep is, dat de sleutel onderstreept is.
Overigens is het de gewoonte de sleutel voor-
aan te zetten; maar noodzakelijk is dit niet.
Voor alle velden geldt nu dat ze bekend zijn
als het lidnummer bekend is. Ook is het zo,
—
dat de velden (minus de sleutel: het lidnum-
mer) geen onderlinge onafhankelijkheden verto-
nen. De oplettende lezer kan hier tegen in
brengen, dat de straatnaam (als deel van het
adres) samen met de woonplaats afhankelijk is
van de postcode! (De PIT past dit nl. zelf
toe). Men zou dus twee groepen kunnen maken:
l. LID: lidnummer, naam, postcode, huisnum-
mer, lidcode;
2. ADRES: postcode, straatnaam, woonplaats.
De verbinding tussen deze twee groepen kan in
OCTOPUS via de veldcode gemaakt worden ('t sub-
structuur dataveld). Als we deze twee structu-
ren zouden gebruiken, moeten we twee gegevens
verzamelingen aanleggen. Dat betekent dus WEL
dat u het hele PIT-postcodeboek in de computer
moet zetten, hetgeen een bewerkelijk iets is,
dat meestal niet plaatsvindt. Zaak bij 't nor-
normaliseren is, natuurlijk, altijd 'een haal-
bare structuur van groepen! te ontwerpen. We
gebruiken dus eerstgenoemde groep (de enkelvou-
dige). Deze definieert u in OCTOPUS en u kunt
het gevraagde overzicht maken.
De tennisclub gaat uitbreiden. Alle leden moe-
ten voortaan contributie gaan betalen. Deze
wordt vastgesteld aan de hand van de leeftijd
van een lid, het aantal jaren dat hij/zij lid
is en het actief zijn voor de vereniging (een
lid dat veel doet, krijgt een korting!). Om re-
denen van privacy vindt u het beter dat de te
betalen contributie, en de voor het berekenen
ervan benodigde gegevens, apart worden opge
slagen. Het is namelijk zo dat leden van de
vereniging met uw computer en OCTOPUS moeten
kunnen bekijken of er misschien leden dicht
bij hen in de buurt wonen. Immers, die zouden
ze als sparring-partner kunnen vragen!
U gaat aan het werk en u vormt de volgende
groepen:
1. LID: lidnummer, naam, adres, postcode,
woonplaats, lidcode;
2. BETAAL: ?, leeftijd, jaren, actief, contri-
butie.
De sleutel van groep 2 is nog niet bekend. Er
moet een koppeling zijn met groep 1, maar de
naam (of zo) mag het niet zijn! Nu is het een
veel gebruikte truuk opnieuw het lidnummer als
sleutel te kiezen. De koppeling van BETAAL en
LID is voor u nu aanwezig, terwijl een al te
nieuwsgierig lid niet onmiddellijk alles weet. |
In "OCTOPUS" twee groepen definieren, kan dit
doel realiseren. Eventueel kan zelfs de con-
tributie door OCTOPUS berekend worden! Het
voordeel van de koppeling blijkt dan ook: als
u een lidnummer weet, kunt u zowel naam, adres
en dergelijke als leeftijd en contributie ge-
makkelijk achterhalen.
Het eindresultaat van het normaliseren zoals
wij dit hierbij toepassen, is een structuur
van een aantal groepen die voldoen aan de in
het begin van dit artikel genoemde en gestelde
eisen. Deze structuur wordt de gegevensstruc-
tuur genoemd, Wie het normaliseren goed be-
heerst, kan efficient(er) met programmd's als
OCTOPUS en DBASE omgaan. Wellicht een volgende
keer meer hierover.
xk
De PHILIPS of PTC 'PC MSX(-2) FMULATION CARD''
MSX op de PC, ja of nee?
De feiten. Gloeilampen van Philips wisten reeds 'n
jaar geleden dat de PDE afdeling van de lady shave
fabriek met MSX was gestopt. Alleen 't publiek (en
de pers) waren nog niet en niet definitief op de
hoogte. Maar e.e.a. kon deels worden geconcludeerd
uit de ontwijkende antwoorden van Philips' mensen.
Dat Nederland nu een categorie personen rijker is,
degenen die zich gefopt, gedesillusioneerd en ge-
frusteerd voelen door deze stap van de soft tone
praters, is niet verwondelijk. Het is niet in dank
afgenomen en een vergelijking met de productiestop
van de P2000, waarbij 't publiek ook furieus gere-
ageerd zou hebben, kan ik mij niet herinneren.
De reden. Daar MSX alleen in Nederland (zeer goed),
Spanje, Italie en Japan (vehoudingsgewijs redelijk)
aansloeg gaf de raad van bestuur maar opdracht MSX
een genadeslag te geven. Conclusie: ook onze eigen
Mega byte Chip (koeke)bakker is er niet op uit men-
sen ‘hun brood" te laten verdienen, maar wel pur
sang om "GELD" te verdienen. Hierin nu ligt de wor-
tel van het kwaad.
Stelt de v d Klucht dinasty daar nu iets tegenover?
Geen bal! Alhoewel, ze laat iets na als zoethouder-
tje. De PTC heeft de rechten moeten kopen van HIC
om de door Philips opgestarte ontwikkeling van een
kaart die MSX-2 emuleert op 'n PC uit te ontwikke-
len vanaf 't punt waar deze gloeilamp doofde. Kos-
ten dienend, mogen we over enige maanden een PTC
PC MSX(-2) EMULATION kaart op de markt verwachten
die past in het slot vaneen XT of AT (geen PS/2!),
De kaart is bereikbaar via 't toetsenboord, geeft
1/0 via de centronics poort, drives en beeldscherm
van de PC. Er zijn twee joystick of game ports ge-
pland die ook mouse, graphic tablet en music box
ondersteunen.
Een nadere mogelijkheid is dat 'n eenvoudiger niet
zo prijzige kaart wordt gelanceerd met een expen-
sion port of slot expander waarop latere MSX uit-
breidingen kunnen worden aangesloten,
De prijs? Het laat zich aanzien dat de ontwikkel
kosten ook voor de PTC niet onder de f 400 (áncl.
BTW) uitkomen. Met enige honderden guldens meer nu
koopt u via de computer detailhandel een stelt men
MSX-2 kaart computer type NMS 8245 bedienbaar via
uw PC, Met memory mapper, zodat de machine naast
MS-DOS ook C,U.C.'s CP/M PLUS zou kunnen draaien,
Maar ja, bedient men zo zijn thuisland?!
Voor info: tel.: 040-758329-782840-782347-758912.
INPUT op SERBHEN I=
met een TEKST, een REKEN-ROUTINE en een eenvoudige SCREENDUMP
De kracht van BASIC is dat niet al te veel instructies een vrij uitgebreid re
sultaat opleveren. Alleen, enkele zaken, zoals INPUIten op een grafisch scherm,
dienen wij zelf ter hand nemen, daar (MSX) BASIC hierin niet voorziet. Hoe we
dit opzetten en wat we er mee kunnen bewerkstelligen, gaan we zien aan de hand
van de voorbeelden verwerkt in het volgende programma. Bovendien zult u opmer—
ken, dat de mogelijkheid op 'een' scherm te werken mooier is dan bijv. tussen
scherm O en scherm 1,2 of 7 heen en weer te moeten switchen i.v.m. het ingeven
van getallen en het grafisch weergeven van het resultaat.
Wouten Alexanden —_—
Het programma is opgebouwd uit een hoofdroutine die het grafische scherm 7 ini-
tialiseert en opbouwt, een grafische cursor over 't scherm kan bewegen en waar-
van uit de hoofdlus de diverse routines kunnen worden aangeroepen. Deze routi-
nes zijn in feite de belangrijkste onderdelen van onze bespreking. Via 't toet-
senbord kunnen we de tekstroutine (Tt), de rekenroutine (Rr) en de screendump
routine (SS) aanroepen. Bovendien de wis tekstscherm (WW) en hulp menu (Hh)
routines,
1875 REM == initialiseren en schermapmaak —-—
1518 COLOR 15,4,5: SCREEN 7,1: CLEAR ZWG
1820 OPEN "grp:" FOR OUTPUT AS #1
1858 DIM UA(2E): DIM HM(SZA): Xel2d: Y=idb
1848 COLOR=(4,2, 1,6): COLOR=(5, 1, 1,5)
185% LINE(1,1 )-(512,211),15, B: “ kader
1965 LINE(4,15)-(548,194) ,15,E: PAINT (2,2),6, 15 “ tekstveld
187% FSET(2#,5),6r COLOR 2,6: FRINT #1, “help menu Hh of #"
1480 4
WIJ * menretenrvespennpenensrrenssrearstennnesten..
Lig * INFUT tekst en rekenen op SCREEN 7
111 met screendump en help menu
ied * == Wouter Alexander —-—
115 * 2/89
MIA. — Saepeetetendetoreperpeepeeeneteshesgree ne
1154 :
1168 RESTORE 120%
117% FOR A= 1 TO 8: * sprite definieren
118 READ OQ: S$=S$+CHR$ (CO) : SPRITES (@) =5%
1194 _ NEXT A
128% DATA #,14, 1,14, 14,8, 0,
IZId
1220 REM cursorbesturing opbouwen
1258 DD=STICE(@) OR STICK (1)
1248 FUT SPRITE #, (X,Y),15: KL=15: Kz4 * sprite plaatsen
1259 ON DD GOTO 1500, 151%, 1320, 1550, 1240, 1550, 1560, 1570
1268 :
1278 REM keuzetoetsen bepalen
1288 ON INSTR(" TEWWSSRrHh", INKEYS)\E GOSUE 148%, 144%, 1759, 191%, 2119
1298 GOTO 1250
150 1 Y=Y-l: GOTO 1499
151 XeXtl z YeY-1: GOTO 159%
1520 XeXtl 1 : GOTO 159%
15ED XaX+tl « Y=Y+t1l: GOTO 1599
154 : Y=Y+1l: GOTO 149
15 we 1 Y=Y+1: GOTO 159
Xeke-l
1568 X=k-l 3 : GOTO 129%
137 XeX-l 7 Y=Y-1: GOTO 1590
1588 :
1598 IF X£ 1 THEN X= 1 ELSE IF X2256 THEN X=256: ‘sprite op scherm houden
1498 IF Y£15 THEN Y=15 ELSE IF Y#181 THEN Y=181
1418 GOTO 1254
1425 END: ‘einde hoofdlus
De eerste aan te roepen hulp rotuine wist met hoofdletter W het tekstscherm.
1450 :
1448 REM tekstscherm wissen "WW
1458 LINE(S,16)-(587,195) ‚4, BF
146ö RETURN
Het programma INPUT op SCREEN 7 is bedoeld te tonen hoe we tekst op 'n grafisch
scherm kunnen plaatsen. Het programma zelf is ruim voorzien van commentaar om
inzicht in de gebruikte werkwijze te verschaffen. Met de letter T of t raken
we in de tekstmode.
147ö :
1488 REM tekst op scherm schrijven * Tt
1495 LINE(226, 5) - (304,15) ,2,BF: PRESET (252,5)
158% COLOR 15,2: FRINT #1,"T EKE 8 T's “ NTEKST" aan
1518 IF K=lt THEN K=lt ELSE K=4: “achtergrondkleur
1528 IF KL=15 THEN KL=15 ELSE KL=l: “achtergrondkleur
1539 U=Xk2: IJ$=""
1548 I&=INFUT$(1): IF I$&=CHR$(1E) THEN 1640: * uit tekst mode
155% IF I$="ä" THEN GOSUB 2119: I$="": GOTO 1658 * help oproepen en
156% PSET(U+2#, Y+5) „41 COLOR EL‚Ka FRINT #1, 1%: * tekst printen
1578 IF U-464 OR U<S5 THEN GOTO 1729
1588 IF I$S=CHR$(8) THEN GOTO 167%: * back space
159 FOR U= TO U+5 ‘ teken overslaan
1600 FUT SFRITE @, (U/2+5, Y), 15
1618 FOR TI= 1 TO 5: NEXT TI
1628 NEXT U
165% IJ$=IJf+I®: GOTO 1540
1648 LINE(226, 5) - (544,15) „4, BF: * WTEKST" uit
165% LINE(226, 5) - (54,15) ,2,B
1668 X=U/2+Er GOTO 17:59
167% FOR U=U TO U-5 STEP =1 * vorige letter wissen
168 FUT SPRITE #, (U/2+2,Y),15
169 FOR TI=1 TO 5: NEXT TI
1795 NEXT U
1718 IF IJ$#"!" THEN IJS=LEFT$(IJË, LEN(IJ®) -1) * tekststring aanpassen
1728 LINE(U+20, Y+5) -(U+25, Y+10) „KEF: GOTO 1540
1738 RETURN
Met de S wordt het screendump programmadeel aangeroepen. Ga hierbij na of de
printer aanstaat. Liefst voor u met dit programma aan het werk gaat, omdat dan
de letterrytes e.d. nog kunnen worden ingesteld op de printer. Dit programma
deel maakt een eenvoudige afbeelding op papier, is enigszins traag, herkent in
wezen geen kleuren, maar het werkt. Hebt u met de tekst editor enkele regels
van mondiaal belang ingetikt, dan stelt het programma u toch maar in staat ze
zwart op wit voor het nageslacht te bewaren.
1748 1
175% REM nieuwe screendump routine
1768 DEFINT A-Z: LPRINT CHR$(27) CHR$ (65) CHR$ (8)
1778 X#=di DEFUSR=VARPTR(X#)
1788 FOR I=ö TO 5: READ T: POEE VARPTR(X#) +I,T: NEXT I
179 DATA 55, 55, 126, 195, 165, #
188 FOR HO=# TO 594 STEF 8
181% LFRINT CHR$ (27) CHR$(76) CHR$(124) CHR$ (2);
12
“
55 =— printer aan???
‘mmm
1829 FOR VE=EIL TO @ STEP -1: D=
18:54 FOR H=HÖ TO HO+7
184 D=D+D: IF POINT(H,VE) 44 THEN D=D+1
1854 NEXT Hs D=USR(D): D=USR(D) 4 D=EUSR(D)
186 NEXT VEr LPRINT
187 NEXT HÙ
1888 LFRINT CHR$(27) CHR$(64): DEFDEL A-Z
1898 RETURN
Met de rekenfaciliteit ligt het iets moeilijker. Het is een machinetaal routi-
ne die gebruik maakt van ROM routines. De gehele berekening dient te worden in-
gevoerd als een string en het antwoord wordt via de VAL functie omgezet in een
afdrukbaar getal, het antwoord. Het ligt nu voor de hand de berekenings string
in te voeren via de grafische tekst editor, zodat u ook vaststelt dat vanuit de
rekenroutine hiernaar toe wordt gesprongen. Het antwoord verschijnt daarna on-
der in 't beeld op de regel waar ook de uit te werken berekening is ingetoetst.
Een waarschuwing is hier op z'n plaats. Omdat de PRINT routines zo zijn ont-
worpen dat we ze kunnen editen — met de back space toets verkeerde tekens ver
wijderen — kunnen we foutloze regels schrijven. Dit is vooral belangrijk in de
regel waarin we de berekening plaatsen. Immers, aangezien dit een machinetaal
routine is, crasht het programma indien de routine in de rekenregel een vreemd
teken tegenkomt! Zelfs van SIN(25) <END> krijgt u de uitkomst te zien en ook
((3H4)" 3) /C4KATN(I)) SENT> mag u invoeren. Maar 6°*4 <ENT> geeft vast en zeker
onmiddellijk een Syntax error op het scherm, en u kunt weer opnieuw beginnen.
Oproepen met de R of de r.
19 :
1918 REM reken routine "Rr
192% RESTORE 2970
1958 FOR I=@ TO 15: READ AZ$,BZ$
194 UA (I) =VAL (Y&H"+LEFT$ (HZ$, 2) +AZ$)
1958 NEXT 1
1968 HX=X: HY=Y: X=481 Y=196: Kelis EL=l: * nieuwe sprite pos,
197% LINE(185, 198) - (585, 207) ‚K‚ BF: * rekenveld
1988 FUT SPRITE @#, (X,Y),15
1994 GOSUE 148W “ berekening invoeren
2d _DEFUSR=VARPTR (1% (0) )
21% PSET(U+2#,199), 2: COLOR 6,11: PRINT #1," ="} USR(IJS)
2020 PUT SPRITE #, (228, Y), 15 ’ even opzij
20E AZ$=INFUT$(1)t IF AZ$="@" THEN 2040 ELSE 2038 * uitkomst wissen
2040 LINE(1ÖS, 197) - (385, 2047) ‚11, BF
ZOSD X=HX: Y=HYt PUT SPRITE @, (X,Y),15 * herstel spritepos.
2068 _ RETURN
207 DATA 23,25,5E,23,56,eb, 4e, db, U, 23, 7e, 23,66, bf
2W8H DATA 11,5e,45,ed,bl,af,12,21,5e, f5,cd,b2,42, 23
209% DATA cd,64,4c,c9
Vervolgens nog het help menu met H of h op het scherm te plaatsen. De laatste
is ook op te roepen met '@' binnen de tekst en reken routines. Indien u 't help
scherm oproept, hetgeen een soort pull down menu is, krijgt u een overzicht van
de diverse routines wat betreft aanroepcodes en de codes om ze te verlaten.
21 4
2118 REM help menu
2IEË COPY(157,28) (55,77) TO HM
ZIE LINE(157,28) (506,79) ,4, BEF: LINE(157, 28) - (206,79) ,15,E
2149 COLOR 6,2
215 PFSET(164, 50) ,4: PRINT #1, "Rr = rekenen (8)
2164 FSET(16%,40),4: PRINT #1, "Tt = tekst (ENT)
2178 PSET(16%,5%),4: PRINT #1, "Hh = help menu (©)
218% PSET(160,60),4: PRINT #1, "WW scherm wissen
219% PSET(16%,70),4: PRINT #1, "SS = screendump ie
13
22 ZE=INFUTE(1): IF Z$="E" THEN 2210 ELSE 2209
2218 COPY HM TO (157,28)
2220 RETURN
Ieder van de routines waaruit dit programma is opgebouwd, is te gebruiken in 'n
door u zelf op te zetten programma of u kunt ze zelf verder uitwerken met uw
eigen ideeen, Indien u meerdere of uitgebreidere help menu's ter beschikking
wilt hebben, is dit een voorbeeld,
Natuurlijk kunnen we deze routines eveneens op de andere grafische schermen ge—
bruiken, waarbij dan wel de kleuren en de cocoordinaten moeten worden aangepast.
MSXBEURS
ZATERDAG & ZONDAG
25 EN 26 MAART 89
AMSTERDAM
en
eN
4 RN MEt KE. SRE EEE.
Md
Jen dinsgzans 1 eceuwerss lt vaat
My eeen d van LO uur to lt SS UU -
voldÄ-parkeernr tt ee en Ss mi nm -
wer rn Gentrraa l Ek erf ton -
ael-inl- ove deelname Úe mz -
va rm DZ © uur Fetl-020- 123206
ASCIHEEE Konami) {Facom DE//EN
Ls
OCTOPUS
EEN KLEINE HANDLEIDING 2
Indien u over een zeer billijk, maar uitgebreid en ze-
ker doeltreffend bestandprogramma of database wilt be-
schikken, komt C.U.C.'s "OCTOPUS" beslist in aanmer-
king. Rekenroutines die er in verwerkt zijn maken het
universeel toepasbaar, tot faktureren toe.
Het is evenals de SPECHT gebaseerd op de BPUT/ | voorbeeld de volgende lijst met leden:
BGET routines uit “C.U.C., journaal" 19 en 22,
Het grote voordeel daarvan is dat met een be- | 1000 1001 1002
perkt BASIC programma 'n immen-se hoeveelheid |P.A, Pietersen A.S. Jansen G.K. Smit
data wordt opgeslagen en gemanipuleerd, Plaslaan 1 Veldlaan 1 Langlaan 2
1234 AA 1235 AB 1236 AC
Het hoofdmenu, waarmee OCTOPUS opstart, ziet AMSTERDAM Blaricum Callantsoog
er als volgt uit. Ten einde er nu ook mee te 01-01-89 *N 02-01-89 *N 01-02-89 *S
leren werken, dient u deze tweede uitgebreide
handleiding goed te raadplegen. Na 't invullen van de gegevens voor ieder veld
dient u op ENTER te drukken en de cursor gaat
1: Aanpassen naar het volgende veld, Na het laatste veld
2: Laden gaat de cursor (in dit geval!) weer bovenaan
3: Bewaren staan voor een nieuw lid, Maar eerst dient u
4: Sorteren met CTRL N het laatste record (alle gegevens
5: Printen van een lid — het totaal van de velden met die
6: Structuur aanpassen gegevens dus) in het geheugen vast te leggen.
7: Lijst aanpassen Er verschijnt nu tevens de "kale! structuur
8: Status waarin u een nieuw lid kunt invoeren. Wees er
9: Stoppen op bedacht dat met CIRL S iedere keer naar het
menu kan worden terug gesprongen.
Na CTRL/STOP komt u steeds in dit menu terug,
met 9 kunt u "OCTOPUS" verlaten. Na 't opstar- | Nu hebben we de beschikking over een ledenbe-
ten dient allereerst de structuur van het be- [stand van drie namen, met de lidmaatschapsnum-
stand te worden vastgelegd. Het ligt derhalve [mers en de datum van betaling. Wat kunnen we
voor de hand dat u in “Cj' 27 de kleine hand- | daar mee doen?
leiding daarop naslaat en dan voor bijv. een
ledenbestand de volgende structuur opzet: (el- | In de eerste plaats sorteren. Dikwijls is het
ders in dit magazine wordt uitvoerig ingegaan practisch de diverse records (die in dit geval
op de betekenis van normalisatie en structuur, | de leden vertegenwoordigen) in een bepaalde
Samen met dit artikel krijgt u 'n goed inzicht | volgorde te hebben. Op postcode, of op naam,
in opzet en bedoeling van een Database) of misschien op lidmaatschapsnummer. Hierin
voorziet 't menu met punt 4. Het scherm laat
DATASTRUCTUUR 1 : adressen zien dat we willen sorteren; we behoeven al-
leen nog het structuur nummer op te geven,
lidnummer: hetgeen tot nog toe l is, Daarna vraagt het
scherm op welk veld gesorteerd dient te wor-
naam: den. We kiezen voor 2, we sorteren op de
voorletter van de achternaam. Dat kan naar
straat: achteren of naar voren, suggereert het scherm
en we kiezen voor naar voren, dus vanaf de A,
postcode: En we komen (eventueel via CTRL STOP) weer in
het menu terecht. Teneinde te zien of er in-
plaats: derdaad gesorteerd is, geven we 1 in, vervol-
gens structuur l en A‚S. Jansen komt naar vo-
ren. Met CTRL V blijkt de volgende namen P.A,
kiten Pietersen en G.K. Smit te zijn. Met CTRL L
Via 't hoofdmenu schrijft u deze structuur weg | kunnen we terug bladeren in dit ledenbestand.
op diskette, zodat u hem steeds weer kunt op- | Probeer zelf eens het sorteren op andere vel-
roepen. Daarna voorziet keuze l van het menu den uit.
er in de diverse leden van uw vereniging in te
voeren, We kunnen nu lidmaatschapsnummers uit- | Bedenk hierbij dat het totale bestand dat we
delen en de datum van betaling noteren. Als bekijken of bewerken altijd in het geheugen __,/
15
VvopupxoTy voro)
van de computer aanwezig is. Hierdoor kan het
met een sorteer routine in het geheugen gesor—
teerd worden — in de gewenste volgorde zetten
— en daarna kan het in deze volgorde naar de
diskette worden weggeschreven (bewaard). Met
punt 2 van het menu krijgen we het weggeschre-
vene weer in de computer en op het scherm.
Wat ook niet een-twee-drie lukt is het (uit)
printen van een adressenlijst. Indien we kie-
zen voor printen (5) moeten we eerst 'n lijst-
nummer opgeven, De melding 'NIET GEDEFINIEERD'
komt nu naar voren. We zijn op de verkeerde
weg. Voor we kunnen printen moeten we namelijk
eerst 'n lijst-specificatie aanmaken via keuze
7 van het menu. Dit houdt in dat we vastleggen
hoe onze records uitgeprint dienen te worden.
Via keuze 7 raken we via de volgende stappen
in de edit mode die hiervoor zorg draagt.
M.a.w., evenals bij het invoeren van 'n struc-
tuur, is 't noodzakelijk ook voor het uitPRINT-
en (een malig!) een PRINT-formaat in te voeren
via de edit mode. Derhalve kiezen we van het
hoofdmenu keuze 7 waarmee we een te printen
formaat vastleggen. Op het scherm staat nu
LIJST EDITEREN en het Lijstnummer wordt ge-
vraagd. We geven gewoon Ìl in, we geven de naam
van de lijst op: adressen <ENT>. Vervolgens
komen we in de edit mode (leeg scherm waarop
we kunnen aangeven hoe we de adressen willen
hebben uitgePRINT).
Wat nu wordt verlangd, is dat we op regel een
eerst de structuur opgeven van waaruit de te
PRINTen adressen gehaald worden; dit is naar
analogie van het voorgaande 1 <ENT>.
Op regel twee (en drie, zie gebruiksaanwij-
zing in "C,U.C, journaal!" 24) tikken we in
welke lengte van pagina en bodemmarge — het
aantal lege regels onderaan — we wensen. Dit
is bij etiketten niet belangrijk, dus slaan we
't over. Hier 'kunnen' we met „.H invullen al-
waar de inhoud van de diverse velden die we
willen afdrukken worden neergezet op het eti-
ket. Laten we dit ook maar eens overslaan, zal
blijken te kunnen.
Op de derde regel geven we 't veldnummer (met
of zonder naam), dus bijv.: [lidnummer]#l....:,
want 't lidnummer bestaat uit vier cijfers (de
punten zijn spaties).
Regel vier is logischerwijs om de naam van het
lid af te drukken: #2,.......:, 't aantal spa-
ties komt overeen met de langste naam in het
bestand.
In regel vier stellen we de postcode vast met
direct daarachter de plaatsnaam (dus beide op
een regel) #4... #5. oe eeeeeeveets, waarbij
het aantal spaties overeenkomt met de langste
plaatsnaam, Teneinde nu dit PRINT formaat vast
te leggen drukken we op CTRL S, waarna we ook
weer in het menu belanden. We willen dit na-
tuurlijk bewaren en drukken op toets 3, geven
de Filenaam adressen op en het drive lampje
gaat aan, het wordt op diskette vastgelegd.
Indien u 'n echte ledenlijst wilt uitdraaien,
is het nodig de velden achter elkaar op een
regel op het scherm te editten, want zo komt
het daarna ook op papier (zie boven postcode
en plaatsnaam).
Nu eens kijken of het allemaal wel werkt.
Via het hoofmenu kiest u 5: PRINTEN. Vervol-
gens geeft u als Lijstnummer nr. l op en het
150
F‚A. Fietersen
Flaslaan Î
1254 AA AMSTERDAM
1051
A.S. Jansen
Veldlaan 1
1255 AB Blaricum
1D 2
G.K, Smit
Langlaan 54
1256 AC Callantsoog
beeld zegt Naar: 1pt:, waarop u met <ENTERD
antwoordt. Bij zoekwoord aanpassen geven we
opnieuw <ENTER>. Nu blijkt het eerste record
nummer f te dragen en met <ENTER> worden alle
records (dus alle leden) van af de eerste af-
druk op papier of een etiket, Vult u hier een
ander getal ín, dan worden de records (leden)
vanaf het aangegeven record afgedrukt. Bij-
gaand een afdruk van de drie leden die wij in
OCTOPUS hiervoor invoerden.
Mocht nu blijken dat e‚e‚a, niet correct is
gegaan, bijv. bij het ingeven van de leden,
springt de cursor niet naar de goede regel,
dan is het mogelijk via 8 de Status op te
VELDDEFINITIE
Nr Hor Ve Len C Naam
11 d 4 1 lidnummer
2 5 1 naam
Il 4 5 1 straat
6 8 1 postcode
11 8 2# 1 plaats
il 19 9 1 voldaan
vragen en een afdruk te maken van wat u er tot
nog toe van hebt gemaakt. Hieruit kunt u een-
voudig afleiden waar een correctie is in te
voeren. Hebt u vergeten in de structuur de
straat op te geven, op die plaats kan met CTRL
N een (of twee) lege regel(s) daarvoor worden
ingevoegd. Zijn er door het corrigeren vreemde
records (vreemde leden) tussen geslopen, met
CTRL W wist u het record en na sorteren (4),
kunnen we alles weer recht trekken.
Daar er nog wel iets meer over deze zeer ge-
slaagde en uitgebreide DATABASE is te vertel
len, zult u er in het volgende club magazine
opnieuw iets over aantreffen, kk
ne
MOD
modulus
sneller
PSET 6 (SLOT)
In de serie artikelen die handelelen over de grafische instructie
PSET vindt u een samenvatting van wat deze instructie onder MSX-
1/2 en de SV.328 doet en kan, en wat u er mee kunt verrichten. Door
middel van enkele overzichtelijke tabellen kunt u snel iets nazien
en uit de voorbeeld programma's duidelijk gewaar worden hoe de tekst
kan worden toegepast. In deze laatste aflevering de afronding.
afronding
Het meeste over PSET werd in de vorige afleveringen wel gezegd. In deze laat-
ste er van zouden we nog enkele mogelijkheden, die BASIC ook kent en die samen
met PSET kunnen worden toegepast, beschouwen.
MOD, of modulus, bijv. is 'n rekenkundige bewerking die we op getallen kun-nen
toepassen. En met de uitkomst kan weer iets met PSET worden gedaan. MOD maakt
van de uitkomst van een deling een integer (een gehele waarde), waarbij van de
uitkomst tevens een zo groot mogelijk aantal malen het deeltal wordt afgetrok-
ken. Dus 9 MOD 2 geeft 1 omdat 9/2 als rest 1 geeft. 23,3 MOD 7 geeft als
uitkomst 2, omdat de uitkomst 2,3 als integer wordt weergegeven hetgeen 2 is.
MOD geeft ons daardoor de mogelijkheid een IF-THEN statement als vergelijking
te vermijden. De twee volgende programmaatjes geven dit aan:
188 COLOR „1,9: SCREEN 1- (PEEK (#) =242)
115 FOR KL=t TO 22000
128 LINE(71,75)-(177,127) 15, B
130 LINE(75,75)-(175, 125) „KL, BF
158 _ NEXT KL
16 END
Dit programma loopt nu zo vast als maar kan, Immers, het draait even en dan
verschijnt op het scherm de melding: Illegal function call in 150. Daarom
plaatsen we de volgende regel ertussen en de zaakt draait als een molen bij
windkracht 6:
178 * 148 if kl=lä then klei
Maar nu het programma zonder de IF-THEN vergelijking:
188 CÜLUR „IF: SCREEN 1- (PEER U) =E45)
11 FOR EL=lt TE E20
2d LINES Ie ASAT LEAD, LB
RAE LINE(7E, 79) (175, 125) ,KL MOD 15 „BF
14e NEXT EL
15 END
We hebben dezelfde regelnummering aangehouden. Dit toont aan, dat het zonder
regel 160 ook gaat. Alleen, in regel 150 is de kleurinformatie KL vervangen
door KL MOD 15. Dat is alles, Aan de hand van bovenstaande omschrijving van MOD
kunt u nu wel uitvinden wat er in regel 150 gaande is.
Zouden we pixels sneller op 't scherm willen plaatsen, dan kunnen we de co-
ordinaten eerst in een erray plaatsen. We bouwen in dat geval een erray op met
de X-coordinaten en een met de Y-coordinaten. Weliswaar neemt dit bereken en
in 'n erray opslaan even tijd (waardoor de overall time weliswaar gelijk
blijft), maar daarna gebeurt alles des te sneller. We willen met PSET een _—
17
mn
|
dwingen
Ook nu weer een voorbeeldje:
horizontale rechte lijn creeren van 256 punten (0-255). Deze opzet kunnen we
als volgt progammeren:
18 COLOR, 1,2: SCREEN 1- (PEER ()=E45) 1 DIM B(256)
11 FOR C=ö TO 255: BD =C: NEXT CG
IEB :
LE FOR D=ú TÛ 255
14 FSET(B(D) 94), 15
Le FSET(E(D), 98) ,D MOD 15
158 NEXT D
176 GOTO 17
185 END
Indien u de moeite neemt de tijd op te nemen in seconden die het plaatsen van
de pixels op het scherm in beslag neemt — door de betreffende lus tussen een
TIME=0 en B=TIME/50: PRINT B te plaatsen — en daarna hetzelfde te bewerkstelli-
gen zon-der de coordinaten eerst in een erray op te slaan, zal blijken dar de
erray methode de langzaamste is. Kunnen we geen winst boeken? Let dan maar eens
op de volgende twee listings die random 192 punten op het scherm plaatsen:
188 COLOR, 1,4: SCREEN 1- (PEEK (@)=245): DEFINT A-Z
11 GERND(-TIME): DIM BRS, 2)
128 OPEN "grp:" AS #1: °SV, 528: gerp=ecrt
Li FUR M= TIJ 255
La BCM, 19 ERND (1) 256
he) BM, 2 ERND (1) 192
Lü NEXT M
174 TIME=d
188 FOR Fed TO 295
19 FSET(H(F, 1), BAF,2)),F MOD 15
2 NEXT Fr: B=TIME/D
Zij FSET(14,150) ,1: PRINT #l,E: °SV,558: locate 1,150: print bh
ERD GOTD 224
5 END
U neemt 'n welhaast dramatische tijdwinst waar, indien we de coordinaten eerst
in een erray opslaan, nietwaar. Let u er bovendien eens op hoe in het laatste
geval de coordinaten in een twee dimensionale erray, die de coordinaten voor
PSET in regel 180 bevatten, werden opgeslagen.
14 COLOR, 1, 2: SCREEN 1 (PEEF (@) 2245) GERND(-TTME)
11 OPEN “orp:" AS #1: "SV, 528 1 grpecrt
1E TIME=d
Ui FIK D=ä TO 245
14 XZ INT (END (1) K255)
ie Y=INT (RND (1) X191)
1aö FSETX,Y),D MOD 15
17 NEXT Dr: BaTIME/SG
18 FSET(IG, 150) ‚1: FRINT #1,B: °SV, 528: locate 19,18%: FRINT B
198 GOTO 199
20 END
Onze BASIC programma's sneller maken, optimaliseren in uitvoeringstempo, zou-
den we mede kunnen verwezenlijken door de variabelen 'voor het grijpen! vast te
leggen. Variabelen worden opgeslagen in een tabel, en wanneer nodig moet het
programma ze daarin opzoeken. Liggen de meest gebruikte variabelen vooraan in
de tabel, dan heeft hij ze sneller gevonden dan anders. We kunnen variabelen
dwingen vooraan in de tabel opgeslagen te worden door ze zodanig in het pro-
gramma op te nemen dat ze vooraan staan.
185 DEFSNG A-Z: *"WIDTH EZ
tis Azö: Betöd: C=ij: PI=AKATN(I)
id TIME=ú
Ld FOR Xe 188 TO 199
18
148 PRINT Xx;
158 NEXT X
168 B=TIME/S@:
174 END
sneller.
EINDE
Dit was een serie afleveringen over PSET, Plus een aantal aanwijzingen die ons
hielpen er enige ingewikkelder zaken iets eenvoudiger mee te doen. Wat de
volgende serie wordt? Dat staat vermoedelijk in het volgende "C.U.C, journaal".
Intussen zijn 'uw' aanwijzingen en ervaringen van harte welkom! sek
en
C.U.C. vous parle.
Cher lecteur,
Des 1'Édition numéro 25/26 nous faisons ces pages Étrangeres
écrites en anglais et en frangais afin de plaire nos lec-
teurs de partout dans le monde. Nous allons vous informer
sur des programmes, sur des résumés d'articles, sur la fagon
de commander et de ager le logiciel, materiel et la sous-
cription du club C.C. Ceux qui voudraient nous aider à com-
pleter cette page, veuillez-bien Écrire à:
C.U.C., P.O. BOX 202, 2300 AE Leiden, Hollande.
C.U.C., Fr. de Vriendstr. 43/b31, 2600 Anvers, Belgique
Olivier Colin, Les Varennes-Chartres sur Cher
41320 Mennetou sur Cher, France
Cette édition-ci c'est déjà la vingt-huitième depuis qu2il y
a cinq ans nous avons commancé le club C.U.C. avec le "C.U.C.
journal", son magazine de contact, L'édition suivante, c'est
à dire la vingt-neuvième sera le numéro commémoratif: ayez
soin de vous emparer de cette édition, car nous faisons de
notre mieux afin de vous présenter dans ce magazine spécial
quelques surprises.
La rubrique Sintaks Error contient quelques corrections en
ce qui concerne des programmes décrit dans quelques éditions
précédentes. Notre premier soin aujourd'hui c'est d' intro-
duire notre Service Lecteurs. Sur les pages plus épaises
dans ce magazine vous trouverez un billet pour commander
materiel et logicien. Les numéros des articles et le prix en
florins hollandais sont indiqués aussi. Envoyez-nous des
dollars americains si vous aimeriez payer votre contribution
(US$ 25,—), les membres nouveaux doivent y joindre la carte
membre nouveau ce qui vous garantit la réception de ce ma-
gazine pendant toute une année. Si vous commandez quelque
chose, envoyez-nous aussi des dollars. Si vous aimeriez
payer en vous servant de vos cheques mettez le montant en
florins hollandais. Aussi il vous faut tout simplement vous
rendre au bureau de poste et nous remetre un mandat poste
international en florins hollandais.
Pour faciliter les choses: deux florins hollandais sont le
équivalent d'un dollar, ainsi il vous fait diviser les prix
par deux afin de trouver le montant à payer en dollars. Au
cas qu'il vous soit impossible d'acheter des dollars, change
la somme en dollars en argent local et envoyez-nous l'argent
de votre propre pays. Un florin hollandais est 1'équivalant
de trois francs francais.
Le Service Lecteurs vous offre: logiciel (C), materiel à in-
corporer (P ou T), des livres (B),logiciel sur disque (F),
éditions récentes du "C,U.C. journaal" (D/Z), etc.. Nous
aimerions recommander :
AXFI: HKFIs CKET:
PIKPIs FI“PI
FRINT Ei "sec"
Indien u in regel 110 de uitdrukking PI=4*ATN(1) voor A=5 plaatst, zult u wel
degelijk zien dat de snelheid met drie kwart seconden is toegenomen. En u kunt
zich voorstellen dat dit met grotere berekeningen en meer variabelen een gro-
tere tijdwinst zal opleveren. Ook bijv. 2*1243 is minder snel dan 1243+1243, om
nog maar iets te noemen, en 2°2 is uit den boze want 2*2, of liever nog 2+2 is
logiciel: le C‚U.C. Assembler/disassembler (C.03), programme
agréable à apprendre ou à se servir de assembler ou code
machine (MSX-1/2 & .328).
L'Émulateur MSX sur cassette (C.05) transforme votre ordina-
teur SVI.328 en une machine original MSX-1, 32Ko.
Le nouveau BIOS C.‚U.C. (F.07) donne une optimisation du SVI.
328 en vous offrant beaucoup d'avantages: plus d'octets sur
le disque (aussi 80 DS/DD), qui peut lire quatre-vingt dif-
férentes formats de disques et qui rend plus rapide la lec-
ture des disquettes, qui fait un hardcopy d'écran au moment
choisi (T.04), etc...
Le compilateur 'KUN' pour MSX-1/2 BASIC (F.14) vous permet
de travailler avec logiciel BASIC jusqu'à cent fois plus
vite. Un exemple dans cette edition-ci c'est le programme
DOOS" qui fonctionne avec et aussi sans compilateur. Mais
quelle diférence extraordinaire!
Pour MSX-2 le C.U.C. vous offre le système d'exploitation
CP/M PLUS (manual en Englais/Hollandais). Ce systeme vous
permet se servir de logiciel professionel comme Wordstar
et DBase II.
Materiel: le projet 6 MHz, qui transforme votre ordinateur
MSX-1/2 ou 328 en une machine a 6 MHz, mais le defaut 3.7
Miz reste Également la (P.02). Un commutateur automatique
40/80 colonnes tres pratique, pour le SVI.328 (P.04).
Cette édition:
Le programme "MAGISCH VIERKANT! ('LE CARRE MAGIQUE') vous
montre un carré dans lequel la somme des nombres doit être
la même dans toutes les dirèctions. Ou bien, 1l'ordinateur
vous donne la solution.
En ce qui concerne le programma DOOS, regardez ci-dessus le
texte sur le compilateur KUN.
Et vous retrouverez les pages avec les Petits Debutants (BE-
GINNERTJES) pour MSX-2 et GW-BASIC, des petits programmes
faciles à taper sur la machine sans prendre trop de temps,
qui donnent un résultat immédiatement.
Si vous aimeriez vous procurez de beaucoup de logiciels
différents pour taper, nous vous recommandons de commander
les "Softwares Omnibus'' déjà publiés. Ces éditions géantes
trois a quatre fois plus épaises que normalement, paraissent
chaque année au mois d'août.
Nous voudrons attirer votre attention sur le programme ''80
kolommen op MSX-1'' (80 colonnes pour le MSX-1). Ce programme
de langage machine vous permet en vous servant de la carte
cartouche SVI 80 colonnes de mettre pas seulement 40 mais
maintenant Également 80 colonnes d'information ‘a 1'écran.
MSX-2
bagianaedjas
varnor
15% REM modulus
118 COLOR,1,4: SCREEN 7
125 OPEN "grp:" AS #1: Z=RND(-TIME)
158 LINE(2,2) (519,21) ,15,E
148 A=INT(RND(1)X497) +5
18 REM voorbeeld kleur op 8 met nk
118 SCREEN 8
128 COLOR 145, 4,125: SCREEN 8
12 FOR HO=Ö TO 360 } A=A+1
140 X=126+60X A
155 Y=9b +6UK- SIN(HO/S EE 3
152 Eino an IF A=255 a A=1
16% NEXT HO
178 GOTO 17%
1845 END
158 B=INT(RND(1I)X198) +4: EL=KL+1
16% FPFSET(A,E): COLOR KL MOD 15
178 PRINT #1,CHR$((EL MOD 25) +65)
188 GOTO 14%
198 END
1D REM trap _—=
110 WIDTH 4: CLS: Z=6 ee en
129 A$="parterretrap. 118 SCREEN B: COLOR 5,1,18
135 B$="parterretrap" 12% LINE(2,2)-( 255, 208) 200,B1 KL=Ó
LAD 130 FOR X=4W TO 215 STEP 2: KL=kL+2
150 FOR X=l TO 12: Z=Zt2 148 LINE(X, 40) -(255-X, 182) „KL
168 LOCATE Z, 12: PRINT MIDS(A$,X, 1) dekt A
17 __LOCATE18,-8+2: FRINT MID$(ES,X, 1) de oee ee
18% FDR T= 1 TO 250: NEXT T DRE ARTE (
190 NEXT X ERD
zöö CLS: GOTO 110
21 END
195 REM lopen
118 COLOR 4,5,1: SCREEN 7
12% LINEC5,2)- (508, 209) „11,5
15 FOR X=5d TO 254: Y=Yr,5
18 REM voorbeeld kleuren
11ë SCREEN 8: COLOR 145,4, 125
140 PSET(X ‚106),8: PSET(512-X, 196) „8 128 FOR HO=d TO Zeö: A=A+l
150 FSET (256, Y+3),8: FSET (256, 209-Y) „8 13 X=12b+bEX COS (HO/57, 3)
ld _ NEXT X 14 Y= Ge+6HK-SIN(HO/57, 5) KZ
178 Y= 150 LINE(128,96)-(X,Y),A MOD 256
18 FOR X=254 TO 5 STEF -1: Y=Y-,5 16ü LINE (A, 195) -(A, 205), A MOD #5
19 FRESET(X ‚1#6 ): PRESET (S12-X, 196) 178 _ NEXT HO
zg PRESET (256, 106+Y): FRESET (256, 106-Y) 188 GOTO 189
21 NEXT X ij 198 END
E20 Y=@: GOTO 130
255 END
18% REM de screen 8 kleuren
11 SCREEN 8
128 LINE(CI, 1)= (254, 191), 255, 8 ent
154 OPEN end “FOR OUTPUT As #1 vee PAAR Ger SP
$ en 11 SOUND &,25
14 FOR A= # TO 255 Ca BHUND 737
15 LINE(8#,80) -(140,118), A, BF Si cin
16ö LINE(79, 79) - (141, 111), 255, B
178 FSET (148,94) :COLOR 255: PRINT #1,Â
188 FOR TI =i TO 250%: NEXT TI
198 NEXT A
EOD AS=INFUTE(1): IF A$="i" THEN 14
138 SOUND 8,14
14% SOUND 12,63
15 SOUND 15,14
16% END
20
9 %lubdbel UI
INLEZEN 40 TRACKS DISKS met 80 TRACKS DRIVES
SV.328
Algemeen stellen we vast dat de prijzen van disk drives de laatste jaren sterk
zijn gedaald. Daarom wordt het voor de hobbyist aantrekkelijk 40 tracks drives
drives te vervangen door 80 trackers (2 maal zoveel opslag capaciteit).
Hierbij ontstaat echter een probleempje.
Zo'n 80 tracker leest niet zonder meer een (oude) 40 tracks flop. Om nu met 'n
80 tracks drive toch 40 tracks schijven te kunnen inlezen, moet er een schake-
ling voor de drive geplaatst worden die hem via een schakelaartje omschakelt
tussen 80 en 40 tracks. C‚,U.C. BIOS gebruikers (wie nog niet?!) kunnen zelfs
het schakelaartje vervangen door het relais dat op de "nieuwe bios" print zit.
Op deze manier schakelt de computer zelf om wanneer er, i.p.v. een 80 tracks
disk, een 40 tracks disk ingelezen moet worden.
Raymond v d Geest
aansluiten
De schakeling komt tussen disk controler en disk drive te hangen. Het STEP
signaal dat uit de controler komt, gaat naar de ingang van de schakeling. De
uitgang van de schakeling gaat naar de STEP ingang van de diskdrive.
werking
Het principe van de werking van de schakeling is simpel. De standaard step
puls van de controler wordt gewoon doorgelaten. De NE555 zorgt ervoor dat 3 ms
later een extra STEP pulsje wordt gegenereerd zodat bij ieder step signaal van
de controler de diskdrive niet 1 stap doet, maar 2 stappen.
Men moet er wel rekening mee houden dat de schrijf /lees kop van een 80 tracks
drive de helft zo smal is. Hierdoor kan 'n diverse malen door 'n 80 tracks be-
schreven flop weleens niet goed ingelezen worden door een 40 tracks drive,
De schakeling is zo klein dat hij makelijk op een stuk gaatjesprint is op te
bouwen. Bij het gebruik van meerdere diskdrives moet de schakeling ook meer-
dere malen worden gemaakt. Enthousiast? Bijgaand het schema dat in wezen geen
verdere toelichting behoeft.
KRK
21
—elraal’e DOOS
"EEN welhaast REAL-TIME SIMULATIE van een draaiende KUBUS"
met & zonder gebruik making van de 'KUN' compiler
De auteur heeft zich in eerste instantie voorgesteld een eenvoudig te program-
meren, maar overduidelijke, drie dimensionale real time simmulatie van een
draaiend voorwerp op te zetten. In dit geval werd het een kubus die via enke-
le toetsen in alle richtingen vrijwel stante pede (real time) te verdraaien is.
Met enkele standaard formules die hoogte, breedte en diepte van 't voorwerp be-
rekenen en .…..…….. de snelheid gevende 'KUN' compiler (zie de Lezers Service)
bleek dit te verwezenlijken.
De aanvullende listing is, na wegschrijven met SAVE"...",A, via MERGE aan het
programma toevoegen, waarmede u dan een pyramide kunt kantelen.
E‚e.a. geldt natuurlijk ook voor door u zelf te programmeren voorwerpen. Deze
zijn voorbeelden die aantonen dat het en kan en hoe 't moet. U mag ons uw pro-
gramma's, suggesties of ideeen toezenden (op schijf /cassette) ter plaatsing en
beschouwing, hetgeen we zeer zullen waarderen.
199 REM met turbo REM uit regel 170 en 819 halen
110
120 ' me (draai-) DOOS ------
118 + zebrhi Billen BORPEARERSS oraors
150 :
268 168 COLOR 11,1,6: SCREEN 5: ' MSX-1 SCREEN 2
285 170 SET PAGE @,1: CLS: SET PAGE 1,9
188 'CALL TURBO ON
971 198 DEFINT I,O,P,R,T,X,Y,Z
292 200 DIM X(21),Y(21),2(21),PX(21),PY(21): ' 21 stuks is willekeurige
842 219 Z=45:0=45:R=45: TS=1: ‘ draaihoeken ie tekening
282 220 FOR I=1 TO 8: ‘ doos heeft 8 hoeken
525 230 READ X(I),Y(I),Z(I)
655 240 NEXT I
796 259 DATA-25,-25,-25: ' afstanden in pixels vanaf vaste draaipunt
963 268 DATA-25, 25,-25: ' voor hoogte, breedte en diepte
163 279 DATA 25, 25,-25
955 288 DATA 25,-25,-25
179 299 DATA 25,-25, 25
417 300 DATA 25, 25, 25
176 319 DATA-25, 25, 25
968 320 DATA-25,-25, 25: ' --- einde data -—-
711 339 A=(0*3.14)/180 : ' --- begin programma
738 340 B=(R*3.14)/180
808 350 C=(Z*3.14)/180
821 369 CA=COS(A): CB=COS(B): CC=COS(C)
702 370 SA=SIN(A): SB=SIN(B): SC=SIN(C)
442 380 GOTO 570
788 399 A$=INKEY$: IF A$="" THEN 390
433 400 T=ASC(AS)-26
262 418 ON T GOTO 430,450,470, 480, 490, 500
410 420 GOTO 820: hiermede uit turbo komen
430 ' slechts van -189 naar +189 (=369 graden); maakt computer niet al te gek
112 440 Z=2-5: IF Z<-185 THEN Z=-180: GOTO 550 ELSE GOTO 550
458 ' stapgrootte is 5 pixels; desgewenst dus te wijzigen
428 460 R=R+5: IF R> 185 THEN R= 180: GOTO 539 ELSE GOTO 530
608 470 R=R-5: IF R<-185 THEN R=-180: GOTO 539 ELSE GOTO 530
153 488 O0=0+5: IF OO) 185 THEN O= 18®: GOTO 510 ELSE GOTO 510
322 498 O=0-5: IF O<-185 THEN O=-18®: GOTO 510 ELSE GOTO 510
911 500 Z=Z+5: IF Z> 185 THEN Z= 1808: GOTO 550 ELSE GOTO 559
22
709
730
738
757
802
964
357
851
828
139
061
912
288
073
931
663
860
424
914
088
011
266
184
146
300
343
092
032
435
3/6
510
520
530
540
55%
560
5/0
580
598
600
610
620
630
640
650
660
A=(0*3.14)/180
CA=COS(A) : SA=SIN(A): GOTO 580
B=(R*3.14)/180
CB=COS(B) : SB=SIN(B): GOTO 570
C=(Z*3.14)/180
CC=COS (GC) : SC=BEN(GC)
D=CB*CC
E=SA*SB*CC+CA*SC
F=SA*SC-CA*SB*CC
G=CB*SC*-1
H=CA*CC-SA*SB*SC
K=CA*SB*SC+SA*CC
FOR I=1 Ki 8
PX(I)=X(I)*D+Y(I)*E+Z(I)*F+125
PY(I)=X(I) *G+Y(I) *H+Z(I)*K+95
I
670 :
680
690
700
710
720
730
740
750
760
770
780
790
800
819
820
830
NEXT
LINE( 1, 1)-(254,210),15,B : ‘ kader: MSX-2: -(254,190)
LINE(75,40)-(175,145),1 „BF: ‘ oude doos verwijderen
PSET(PX(1), PY(1))
LINE-(PX(2),PY(2)),4: LINE-(PX(3),PY(3)),4: LINE-(PX(4) ‚„PY(4)) ‚4
LINE-(PX(5) ,PY(5))
LINE-(PX(6),PY(6)),6: LINE- ed ),PY(7))
LINE-(PX(8),PY(8)),6: LINE-(PX(5),PY(5)),
PSET(PX(6) ,„PY(6)) : LINE-(PX(3),PY(3))
PSET (PX (2 he Shek : LINE-(PX(7) ‚,PY(7))
PSET(PX(8) ,PY(8)) : LINE-(PX(1),PY(1)) : LINE-(PX(4),PY(4)) ‚4
voorkom knipperen beeld onder MSX-2: bij MSX-1 verwijderen
IF TS=1 THEN SET PAGE Q,1 ELSE SET PAGE 1,0
TS=15*-1
GOTO 390
‘CALL TURBO OFF
END
Wanneer u het volgende stukje listing integreert in de boven staande, tovert
het programma een volledig kantelbare pyramide op het scherm . U kunt na het
intikken de volgende listing het beste wegschrijven met SAVE"....",A (ASCII
file). Dit betekent dat deze file met MERGE "‚..………" in de vorige listing is
onder te brengen. Wanneer de nieuwe listing nu met een andere naam op schijf
wordt bewaard, is het mogelijk of de doos of de pyramide te laden en te RUN-
nen, Ook regel 170 dient bij MSX-1 (en de SV.328 versie, waarbij dan tevens
SCREEN 1 is aan te roepen) te worden verwijderd. Eigen gemaakte kantelende
voorwerpen zien wij van u graag tegemoet.
2E FOR I=t TO 5
250 DATA -25, 25,-25
260 DATA -25, 25, 25
270 DATA 25, 25, 25
28 DATA 25, 25,-25
298 DATA #,-25, #
2D REM
210 REM
220 REM
638 FOR I=t TO 5
72 LINE (PXI) „PY, 4
738 LINE-(PX(B) „PY(E)) ‚11 LINE-(PX(2) „FY(2))
74 _LINE-(PX(4), PYCA)) 1: LINE-(FX(5) „FY(5)) ‚6
758 LINE-(PX(2) „PY(2)) br PSET (PXI) „PYCI))
76 LINE-(FX(S) „FY(S)) „61 LINE-(FX(E) „FY(3)) „6
778 REM
23
KKK
In "C,U.C, journaal" 24 stond een puzzel voor het gehele gezin, waarbij de
computer centraal stond. De bedoeling was de puzzel op te lossen EN men moest
een rijmpje of limmerick maken waarin 3 woorden voorkwamen t.w. C.U.C. - COM-
PUTER - MSX, Zoals afgesproken worden de 3 rijmpjes/limmericken met een compu-
terboek van de bekende uitgeverij Stark-Texel b.v. te Oosterend beloond.
De oplossing van de puzzel was niet zo moeilijk en bracht u geen verrassingen.
Maar het tweede gedeelte werd leuk.
OPLOSSING PUZZEL:
Rini Kikkert
C U C bekende computer club
LE T kent waarden aan variabelen toe
U S R hiermee roept men een machinetaal-programma aan
B I __N meeste elementaire computer getal
R U N startfuntie
E O F file commando
P A D instructie voor graphic tablet
OFF uitschakelfurictie
R E M geeft commentaar in een BASIC-programma
T A B cursor positie
A S C geeft numerieke waarde
G E T slaat een gedeelte van een grafisch beeld op
E R A commando om in CP/M files te verwijderen
De PRIJSWINNAARS zijn:
1) H.R.F. Kirchner te ZAANDIJK
Er zijn veel bladen over het computer-gebeuren,
Ze beloven veel met hele mooie kleuren,
maar al wat de buitenkant belooft,
van binnen wordt je steeds en kool gestoofd.
En je maakt het steeds weer mee;
dus wordt maar snel lid van het CEE‚UU.CEE,
want het is ook niet niks
programma's voor BASIC, CP/M, MS-DOS en MSX-IKS,
2) Mischa Vroegop te SCHAYK
Ergens, hier niet erg ver vandaan
is het C.U.C.; een fantastisch "computerorgaan",
Er ís maar een ding wat MSX'ers te doen staat in hun leven
en dat is het C‚U‚C, hun "ja"-woord te geven.
«…… Ík heb dat inmiddels met veel plezier gedaan.
3) Egon Willighagen te Breda
Mijn SVI. 328 computer is nog geen MSX-2,
maar met C‚U.‚C.'s techniek ga ik wel in zee.
U ziet dat alle 3 de inzenders graag hun ervaring vertellen. Wij zullen Stark-
Texel b.v, van de uitslag in kennis stellen zodat deze firma de boeken naar bo-
ven genoemde winnaars kan sturen.
___ Alle deelnemers wel bedankt, en wie weet „‚………….. in de toekomst …………….
e CU Cintre
de "legendarische! Software Omnibus '86/87 is als volgt na te bestellen:
Es le
mb FTWARE * f13,= of BF 260 of betaalcheque in een enveloppe met naam en adres naar:
SO NIBDS C.U.C. — Postbus 202 — 2300 AE LEIDEN — Holland
FI 5d 50157 * Dit bedrag storten op rek. 67.86.10.231 — NMB/Leiden (giro bank 60.000)
Ii we of op rek. 001-1678402-87 — ASLK/Antwerpen
er
gg — — U ontvangt deze 'bus dan omgaand in uw bus — —
24
— moegdsen vierkant ==
1900
1910
1920
1030
1040
1950
1060
1070
1989 :
1090
1100
1110
1120
1130
1140
1150
1160
1170
1180
1199
1200
1210
1229
1239
1240
1250
1260
1270
1289
1299
1300
1310
1320
1330
1340
1350
1360
1370
1389
1390
1400
1410
1420
1430
1440
1450
1460
1470
1489
1490
1590
1510
1520
1530
1540
1550
1569
1570
1580
1599
1600
16109
1620
1639
1640
Een typisch spel voor de computer, spelen met getallen. De spelregels
staan uitvoerig in de listing vermeld.
DATA 5,14, 6, 2,13,18, 9, 4,15, 1650 :
19,24,21, 1,11, 7,22,17,20, 1660 REM === print de getallen ===
8,12, 3,25,16,23,18: DATA 147 1670 FOR VE=1 TO 5
CLEAR 500: DEFINT A-Z 279 1689 LOCATE 6, 3*VE-1: Q=0
SCREEN @,0: WIDTH 39: KEY OFF 131 1698 FOR HO=1 TO 5
DIM A(27): T=@: NG=1 504 1709 H=A(HO+(VE-1)*5): Q=Q+H
MSX=PEEK(@)=243: LOCATE ,,@ 748 1718 PRINT USING "####";H;
GOSUB 2910: REM uitleg 031 1729 NEXT HO
CLS:LOCATE 10,7: PRINT "MOMENTJE" 221 1739 LOCATE 28, 3*VE-1
IF Q$=""*" THEN GOSUB 2280: GOTO 598 1740 PRINT USING "####";Q
1218 693 1758 LOCATE 6,3*VE: PRINT SPC(20);
4 069 1769 NEXT VE
REM --- 1-25 schudden --- 1778 :
FOR N=1 TO 25: A(N+2)=N: NEXT 299 1780 LOCATE Q,19
N=RND(-TIME) 789 1790 PRINT USING "###faa"; A(5)+A(9)+
FOR N=1i TO 25 A(13)+A(17)+A(21);
B=N+2+INT(RND(1)*(26-N)) 175 1808 FOR HO=1 TO 5:Q=0
A(N) =zA(B) 133 1819 FOR VE=1 TO 5
FOR M=B TO N+2 STEP-1 704 1820 Q=Q+A(HO+(VE-1)*5)
A7 (M) =AZ(M-1) 062 1839 NEXT VE
NEXT M 957 1840 PRINT USING "####"';Q;
NEXT N 042 1859 NEXT HO
: 1860 :
REM --- speelscherm --- 925 1879 PRINT USING "aof###"; A(1)+A(7)+
GOSUB 1409 A(13)+A(19)+A(25);
GOSUB 1670: X=9: Y=3: G=l 131 1888 RETURN
LOCATE 4,23 1890 :
PRINT "!z=astandasavena"'; 1999 REM === noteer en tel ===
PRINT "?=aoudeaostandeterug"'; 532 1918 OGENG: NG=G: TE=TE+1
H 259 1929 PRINT "="; CHR$(8);
REM --- cursor ---
LOCATE X,Y,1
Q=ASC(INPUT$(1)) we
LOCATE ,,@ ee me ed
IF Q=13 ÎHEN GOSUB 1910:GOTO 1280 4 19 ep ze
IF Q=28 AND X«23 THEN X=X+4:G=G+1
IF Q=29 AND X>/ THEN X=X-4:G=G-1
IF Q=30 AND Y>3 THEN Y=Y-3:G=G-5
IF Q=31 AND Y«15 THEN Y=Y+3:G=G+5
IF Q=ASC("?") THEN GOSUB 2490
IF Q=ASC("!") THEN GOSUB 2350
GOTO 1289
REM === teken het kader ===
IF MSX GOTO 1500
‘Grafische tekens voor SV.328
Pe vd
LB$=CHR$(176): RB$=CHR$(164)
LO$=CHR$(185) : RO$=CHR$(162)
LS$=CHR$(209) : SS$=CHR$(211)
GOTO 1570
: jen Leef AT AE dl. E: En ed.
‘Grafische tekens voor MSX Re zi î LE 4d =d zd
LB$=CHR$ (1) +CHR$ (88) 551 1930 IF TE=2 THEN GOSUB 1970: TE=@
RB$=CHR$ (1) +CHR$ (89) 121 1940 RETURN
LO$=CHR$ (1) +CHR$ (90) 1958 :
RO$=CHR$ (1) +CHR$ (91 ) 1969 REM === wissel 2 getallen ===
LS$=CHR$ (1) +CHR$ (87) 057 1979 SWAP A(OG),A(NG): GOSUB 1670
SS$=CHR$ (1) +CHR$ (86) 133 1980 RETURN
: 1999 :
CLS: L$="" 2000 REM === uitleg ===
FOR T=1 TO 21: L$=L$+LS$: NEXT 916 2019 PRINT"MAGISCHaVIERKANT": PRINT
LOCATE 5, @: PRINT LB$;L$;RB$ 340 2020 PRINT"Jeskrijgtaeenoveldametadaari
FOR V=1 TO 15 nade"
aa 5,V:PRINT SS$;SPC(21) ;SS5$ 598 2030 PRINT "getallenavanalatota25.":
PRINT
LOCATE 5,16: PRINT LO$;L$;RO$; 673 2049 PRINT "Dooratweesgetallenanacelkaa
RETURN romet''
, _—
23
KS
apovopovg UDA
741
832
693
896
665
638
910
906
345
518
817
788
888
139
276
519
865
838
380
2959 PRINT
note!
2060 PRINT
n.'"':PRINT
2070 PRINT
2088 PRINT
aenavan"'
2090 PRINT
2100 PRINT
laatsen"'
2119 PRINT
hie NT
2120 PRINT
1
an;
2139 PRINT:
2140 Q$=INPUT$(1):
2159 PRINT
avan''
2160 PRINT
alater"
2170 PRINT
2188 PRINT
computer"
2198 PRINT
'“deePIJLTOETSENsenoRETURNoaa
"wijzenakunajeazeaverwissele
"Rechtssenaonderastaanadeato
“vanadearijenaenadeakolommen
"deadiagonalen.":PRINT
“Probeeradeagetallenazoateap
"dataallestotalena65aworden!
“Hetaisamoeilijk, smaarshetak
PRINT "Druksopoeenatoetsa";
CLS: PRINT: PRINT
“Alsojeawiltakunaejeadeastand
“hetospeelveldabewarensomaer
“meeaverderateagaan.": PRINT
"Jeatiktagewoonseena!oenadea
“bergtojesgetallenaopoinareg
ela30": PRINT
2200 PRINT
avensen'"
2218 PRINT
ndaweer"
2220 PRINT
n'':PRIN
"Jeakuntahetaprogrammaadanaes
"laterametoeens?adesoudeasta
“opahetospeelveldsterugzette
T
2230 LOCATE @,18: PRINT "Drukoopoeenato
830
532
274
936
101
691
831
236
604
102
104
994
036
245
594
115
282
102
784
2240
Q$=INPUT$(1) : RETURN
2250 :
2260
2270
2280
2290
2300
2318
REM === een oplossing ==
REM (een * na de uitleg
oplossing zien!)
RESTORE 2300
FOR N=1 TO 25: READ D:A(N)=D:NEXT
DATA 4,14,21,25, 1,18,24, 3,23,
5,29, 8,13, 6,18,15,12,17,
2,19,16, 7,11, 9,22
RETURN
laat een
2320 :
2330
2340
2350
2360
2370
2380
2399
2400
2410
2420
2430
2440
2450
REM de stand bewaren
REM (Een ! bergt de inhoud van het
speelveld op in regel 1000)
Q$=CHR$(&HBÁ) : RESTORE 1000
FOR N=1 TO 25
Q$=Q$+STRE(AZ(N)) +", "
NEXT
P=&HF7F4: IF MSX THEN P=&HF6C8
Al=PEEK(P)+256*PEEK(P+1)+5
FOR N=i TO LEN(Q$)
Q=ASC(MID$(Q$‚N,1))
IF Q<>32 THEN POKE A!
NEXT
RETURN
‚Q:A!=A!+1
2468 :
2470
2480
2490
2500
2510
REM === vorige stand
REM (Een ? schrijft de inhoud van
regel 39 weer in het speelveld)
RESTORE: GOSUB 2290: GOSUB 1670
RETURN
END
etsa"';
CP/M Plus”
m for MSX2-Computers
Operating Syste
26
CP/M is een zeer bekend besturings systeem voor
microcomputers.
gramma's voor geschreven, programmeertalen en uti-
lities
verkrijgbaar zijn.
versie van CP/M en biedt u meer mogelijkheden:
systeem voor beginnende gebruikers, paswoord pro-
tectie voor schijven en files, in-put/output her-
benoeming van en naar files, file attributen, zoek
paden, en veel meer.
Er zijn duizenden toepassings pro-
die voor de gebruikers van CP/M algemeen
CP/M PLUS is de uitgebreidere
HELP
CP/M PLUS zoals het C.U.C. het u aanbiedt, heeft
bovendien een 120K grote RAM disk,
enkel en dubbelzijdige drives,
de real time klok. Bovendien kent het een snel-
lere beeldscherm uitvoer.
ondersteunt
de RS232 poort en
CP/M PLUS draait op iedere MSX-2 computer met een
128K memory mapper en 128K VRAM. Er dient ten min-
ste een 3,5'' disk drive aanwezig te zijn en een
monitor die 80 kolommen kan weergeven.
Het C.U.C. Lezers Service bestelnummer is F‚ll of
F,12. Zie daar-voor de bestel formulieren elders
in deze uitgave.
En ee
print drelacs)
AllRent International b.v.
UJ Í B 0 En
Verhuur & Leasing van Computers
g p Sittard
Sarphatipark 52 1073CZ Amsterdam Tel. 020-64 9042 electro/ ICA _tel-04490-13070
Markt 16 - 4901 EP Oosterhout
Telefoon 01620 - 5 66 40
OUDE VISMARKT 29
8011 TA ZWOLLE micro
tel. 038-219429 tachnolo Weteringsgingel 6
STEENTILSTRAAT 10 qy 3353 GZ PAPENDRECHT
9711 GM GRONINGEN
MODEMS voor MSX en PC TEL. 078-410977
miermlite COMTEST
computer services instrumentation bv.
Fred. Hendriklaan 288 NETBEVEILIGING VOOR COMPUTER SYSTEMEN
2582 BN DEN HAAG Ro 63-65. 2355 AH H
3 5 erkstraat 63-65, oogmade
Tel. 070-505791 Tel. 01712-8942*, Telex 30268 dw ci nl
Int'l. tel. 31.1712.8942 - Fax 31.1712.8144
OPGEVEN ALS LID
bel gratis Nederland: 06-022.42,22
Belgie: 11,55.55
memmen eee
btw, debi t&uren, crediteuren, projecten
levering in service met te
BESTANDEN : leden (verenigings) administratie
acceptgirokaarten, labels, lijsten #1 199
FAKTURATIE: bloenisten, tandartsen, gar ages enz va fl 495
DISKDRIVE 3,5 ** 720 K DD/DS (2e drive MSX-2) fl 249
5.20"* 360K DD/DS (voor MS-DOS) 240
HARDDISK 10 MB net TAPEstreamer ( MS-DOS XT ) fl 1050
20 MB met TAPEstreaner ( MS-DOS XT ) fl 1250
20 MB als 2e Harddisk ( MS-DOS XT/AT)fl 800
10 MB ( MS-DOS XT ) tl 375
COMPUTER PHILIPS nas 9111 KT + 3OMB Harddisk fl 3450
PHILIPS nas 9126 AT + 20MB Harddisk fl &lb5
KEYBOARD met 101 toetsen voor MS-DOS XT/AT fl 199
prijzen ax BTW. Programma's voor MS-D08, MSX-2 en CPM
DE Coaputers el he 15 Ridderkerk 01804-11221
B & R software Beesdestraat /b, Rotterdan tel:010-4828500
21
… WAGENT ERUGLOOP.
CPIM voor MSX-2
>overmoedigheid en de oplossing
Toen ik er begin 1988, na veel telefoontjes,
in slaagde een CP/M systeem voor m'n pas ver-
worven Sony HB700 MSX-2 computer te krijgen,
was dat, omdat ik voor het tekstverwerken ern—
stig verslingerd was aan Wordstar. Bovendien
was ik ook wat paniekerig, want ik had in m'n
overmoed mijn trouwe SV,728 met CP/M verkocht
en dacht, door de stekker van de 707 drive in
een slot van een MSX-2 computer te steken, zo
weer verder te kunnen met al die half afge-
maakte teksten. Dat werd dus even schrikken!
Nooit meer CP/M (en wie riep daar MSX stan-
daard?). Ik telde toen dan ook lachend een
stapel Duitse marken neer voor CP/M PLUS om
dat probleem op te lossen.
Echter, ík kan me voorstellen dat voor velen
een tweehonderd gulden voor iets onduidelijks
als CP/M PLUS een rib uit het lijf kan zijn.
Want: wat moet je er nu eigenlijk mee?
>CP/M
Wel, ten eerste verwijs ik dan naar de onover—
troffen reeks artikelen van Peter v. Ginneken
over dit onderwerp. Tevens vestig ik er op-
nieuw de aandacht op dat er een bibliotheek
aan public-domain software bestaat, waarvan de
katalogus ongeveer twee kilo weegt en waar ik
zelfs nu, na twee jaar, nog nieuwe dingen in
blijf vinden.
Veel programma's uit deze bibliotheek werken
in meer of mindere mate onder MSX-DOS, dat
uiteindelijk is afgeleid (zoals grotere broer
MS-DOS) van 't Digital Research CP/M computer
operating system voor 8 bits PC's, Onder MSX-
DOS draait veel of niet, of niet prettig.
Wordstar bijv. wordt zo tergend traag dat je
er de kriebels van krijgt. NSWEEP, een super
handig programma om met files te manipuleren,
ziet geen files. Al deze problemen zijn mees-
tal wel op te lossen door de oprechte machine-
taalfanaten. Zij kijken even de source-listing
in, zoals normale mensen 't ochtendblad inzien,
en dan aha! roepend even met DDT (doet het ook
niet onder MSX-DOS) de noodzakelijke wijziging
aanbrengen. Maar die mensen zijn niet dik ge-
zaaid, en hebben het bovendien tegenwoordig
vaak te druk met hun PC om nog iets om derge
lijke problemen te geven.
>» de moeite waard
Vandaar dat de aanschaf van CP/M PLUS voor uw
MSX-2 computer toch 't overwegen waard is. Bo-
vendien kwam ik tot nu geen CP/M programma te-
gen dat niet zonder meer onder CP/M PLUS draai-
de, Natuurlijk werden tevens "de grote drie!"
aan de tand gevoeld:
— tekstverwerker WORDSTAR (ook v 4.0 !)
draait flitsend als weleer (en m.b.v. de
ramdisk nog beduidend sneller).
— database DBASE II draait perfekt, en in-
dien uit het installatie menu "CROMENCO''
als terminal wordt gekozen, werkt ook
de full screen editor meteen zoals het
hoort.
— spreadsheet Supercalc, ook wel bekend,
draait probleemloos.
Ondanks de berg MSX-1 en -2 software die ik de
afgelopen tijd mocht bewonderen, blijven de 3
bovenstaande programma's in hun genre onover-
troffen.
En als extraatje voor hen die ooit de Teleac
cursus 'Struktuur in BASIC!" volgden, M-Basic
met WHILE-WEND, CHAIN-OOMMON, draait wrijvings-
loos en geeft bijna 30K vrij geheugen in RAM,
>tegenvaller?
Het CP/M PLUS pakket ontvangt men in een goed
verzorgde en stevige ordner in de maat die
voor computer pakketten vrij gebruikelijk is.
In de ordner treft u twee 3 1/2" diskettes aan
en, zoals het C.U.C. ze uitlevert, een Engels-
talige handleiding aangevuld met zeer duide-
lijke Nederlandse vertaling. Natuurlijk leest
u eerst de bladzijde met tekst die aanmoedigt
't programma slechts voor u zelf te gebruiken
en een kaart die u getekend en wel kunt instu-
ren. In dat geval zullen u eventuele toekom-
stige up grades worden toegestuurd.
Toen ik indertijd het pakket ontving, viel mij
de toch zeer magere handleiding op. Ook tij-
dens het doorkijken er van was ik, in het be-
gin, nogal teleurgesteld. Ik had zelfs (met
Wordstar!) al een boos briefje opgesteld, maar
ik heb dat nooit verstuurd! Het bleek nl. dat
hetgeen niet in de handleiding staat beschre-
ven allemaal des te uitgebreider in de "help"'-
files wordt besproken. Bij twijfel over 'n be-
paald commando blijkt het voldoende om 'help''
<commandonaam> in te tikken en schermen vol
uitleg — eventueel na <examples> ook nog voor-
beelden — trekken aan het oog voorbij.
>zeer compleet
Het pakket blijkt derhalve zeer kompleet uit-
—
28
vopupxory varnom/vef roy) vof
M.b.v. Submit is een zelf startende diskette
gerust, voor zowel de eenvoudige "gebruiker!
als voor de serieuze programmeur. Naast een
''systeem!' diskette vindt u een tweede diskette
‘waarop vele programma's en utilities aange-
troffen worden, bijv.:
Color, waarmee achtergrond, tekst en cursor—
kleur kunnen worden ingesteld.
Language, om een 1l-tal karaktersets te kie-
zen, 10 met inverse video en de lle is MSX,
(met alle MSX grafische karakters).
MSXTOCPM en CPMTOMSX , twee konversieprogram-
ma's, waarvan de namen voor zich spreken,
Edit, een zeer practische tekstverwerker met
Wordstar commando's, dat bovendien in staat is
Wordstar document files in te lezen zonder in
de war te raken van alle controle codes. Een
full-screen editor a-la-MSX BASIC maakt verder
worstelen met ED volstrekt overbodig (sorry,
Peter, jammer van die verhelderende artikelen,
Overigens staat voor de liefhebbers ED wel op
de diskette).
Terminal, een communikatieprogramma om samen
met een Philips RS232 cartridge en een modem
met databanken te kunnen communiceren (fido's
bijvoorbeeld). VT52 emulatie, dus ook de gra-
fische tekens van FIDO komen door.
Diskcopy, een disk back-up programma dat sec-
torgewijs kopieert.
Show, Dir, de laatste geeft meer dan gebruike
lijke disk informatie.
Dump, Gencom, Hexcom, Link, Lib, Mac, Rmac,
Save, Setdef, Sid,
allemaal programma's die het leven van de op-
rechte machinetaalfanaat zo aangenaam maken.
Persoonlijk zou ik Mac en RMac vervangen door
Zmac en RZmac, beide public domain, omdat die
de Z80 mnemonics kennen. RMac is voor de 8080,
Sid is de tegenhanger van DDT, maar aanmerke-
lijk slimmer (niet meer berekenen hoeveel
blokken een stuk geheugen is ….….)
Setfkey, de naam zegt het al, hiermee zijn de
funktietoetsen te definieeren.
Date, tenslotte, geeft het systeem datum en
tijd, keurig opgevist uit de real time klok,
verdere grappen en grollen:
Bij het opstarten van CP/M PLUS wordt een ram-
disk (M:) geinstalleerd die alle niet gebruik-
te (dus ook video-) ram gebruikt. Dat levert
bij de Sony HB/00 maar liefst 283Kb op. Dat
kan in het geval van programma's die vaak din-
gen van diskette halen (Wordstar, D-BASE II)
een verbluffende snelheidswinst opleveren.
>even persoonlijk
aan te maken, zonder enige kennis van machine
taal, Bios, of wat dan ook. Simpelweg met de
tekstverwerker de file 'Profile.sub' aanmaken
en daar alle gewenste commando's inzetten. Dit
werkt dan exact als het ''autoexec.bat'' comman-
do onder MS(X)-DOS. Wel moet Submit.COM op de
diskette staan.
Ik gebruik bijv. voor mijn Wordstar diskette:
—color 2,1,15,9
—language 0
-PIP M:=WS*,ov1
—C:
—A:WS
(alleen niet vergeten files B: voor hun naam
te geven, anders worden ze weggeschreven naar
de ram-disk, waar ze even (on)veilig staan als
op welke andere plaats in 't computergeheugen).
>foutmeldingen
Deze worden in een venstertje midden op het
beeldscherm, over de tekst heen, weergegeven
(Window, in goed Nederlands). Na het treffen
van de juiste maatregelen verdwijnen ze weer,
zonder de tekst op het scherm aan te tasten.
Zeg zelf, een zeer elegante oplossing. Iets
minder netjes is, dat het toch wel vrij makke
lijk is deze venstertjes op 't scherm te krij-
gen. Ik ben dan misschien wel de meest slordi-
ge computergebruiker van het westelijk half-
rond, het systeem had meer 'fool proof'' kunnen
zijn. Overigens is dit een klacht uit de tijd
dat ik nog met 'een' drive werkte. Met name
foutjes als het per ongeluk insteken van een
MSX diskette (zonder CP/M systeem) gaven nogal
eens hang-up achtige situaties, Sinds ik met
twee drives werk, is mij dit eigenlijk niet
meer overkomen. Trouwens, werken met "applica-
tie programma's! is nog nooit fout gegaan.
CPIM voor MSX-2
>CONLUSIE
Na 'n jaar “testen'' van CP/M PLUS is deze aan-
schaf iedere mark die hij gekost heeft waard
gebleken. Hoewel ik intussen ook "aan de PC!
ben (het moest er toch eens van komen), heb
ik, weer even achter mijn trouwe MSX zittend,
geen moment het idee een stapje terug te doen.
Het gaat allemaal met dezelfde snelheid en ge-
mak, Daarenboven, de beeldkwaliteit onder CP/M
PLUS is eerlijk gezegd een ietsje fraaier dan
die van de CGA van de PC, En ik heb in feite
weinig gebruik gemaakt van de programmeurs
faciliteiten (alleen van SID om de C.U.C. tur-
bo-patches in 'Wordstar'!' aan te brengen ). Wel
is eea. voor deze recensie nog eens gepro-
beerd. Bijv. een C.U.C., assembler programma
tje toegevoerd aan MAC levert een keurige „HEX
file die met HEXCOOM in een „OOM file kan wor-
den omgezet. Die doet het daarna dan ook zon-
der meer. kkk
29
C/M KM B
patches voor de X'press SV.738
Alvorens de derde aflevering van deze reeks te
beginnen, moet ik iets recht zetten. Zoals ook
vermeld in de eerste aflevering van deze reeks
is het meeste uitzoekwerk, en een deel van de
tekst, afkomstig van Hans Otten. Door een mis-
verstand is dit de vorige keer niet bij 't ar-
tikel vermeld. Toch geldt: ere wie ere toekomt !
Vandaar even deze uitleg.
VERSNELDE HERHALING TOETS
Het automatisch herhalen van een ingedrukte
toets wordt qua herhalingssnelheid geregeld
door een teller op geheugenlocatie E765h.
E764 LD a,6
Een ingedrukte toets wordt sneller herhaald
als de beginwaarde van de teller lager is. Een
begin waarde van bijv. 2 werkt een stuk aange-
namer .
In versie 2, van het systeem moet de wijzi-
ging ook te verwerken zijn, maar daar weten we
de juiste adressen niet. Wie helpt ?!
Invoeren wijziging met DU
: TJ; S15<ENTER>
:CH65 , 2ZENTERD>
2
:W<ENTERD
Invoeren wijziging met DDT
Laad het systeem in het geheugen zoals aange
geven in CP/M-eXtra-l, Cj 25/26.
-S2565<ENTER)
2565 B6 Z2<ENTER>
2566 32 „<ENTERD
Berg de wijziging op met GÓLJ4ENTER>, zie Cj
25/26.
FUNCTIETOETSEN
Nu gaan we spelen met de functietoetsen. Daar-
voor hebben we 'n aantal wijzigingen die niet,
zoals bij de voorgaande wijzigingen,‚in de sys-
teemtracks verwerkt kunnen worden. Die wijzi-
gingen verwerken we daarom in een apart pro-
gramma.
— achtergrond functietoetsen
Normaal staan de functietoetsen weergegeven |
Vo
ti
li
va
Be
kaar te gebruiken, maar zijn nu verwerkt in
twee programmaatjes. Het eerste laat de func-
ti
zi
ge
br
du
KEYOFF.COM laat functietoetsen verdwijnen:
mogelijk dit te wijzigen en wel zo dat zij
als gewone tekst verschijnen. Daartoe dienen
van de volgende geheugenplaatsen de waarden
op nul te worden gezet.
F5g9h (is nu FFh)
F5l6h (is nu FEh)
voyouurb) dà Varo
tekst functietoetsen
De tekst van de functietoetsen zelf kan ook
onderdrukt worden. De waarde van geheugen-
plaats F59Fh bepaalt het laagste ASCII-teken
dat in de functieregel getoont wordt. Met de
huidige waarde wordt voorkomen dat allerlei
besturingscodes, die eventueel onder een
functietoets staan, te zien zijn. De huidige
waarde van l4h is eigenlijk te laag, want
de besturingscodes lopen tot 2h.
Door op geheugenplaats F59Fh de waarde 7Fh
te zetten, wordt geen enkel teken afgebeeld
en blijft de regel leeg.
or beide wijzigingen geldt dat zij pas ac-
ef worden nadat de videoprocessor geinitia-
seerd is. Dat geschiedt door het aanroepen
n de subroutine op geheugenplaats F4FDh,
ide wijzigingen zijn onafhankelijk van el-
etoetsen verdwijnen; 't tweede maakt ze weer
chtbaar. U kunt de informatie natuurlijk ook
bruiken om ze in eigen programma's onder te
engen. Te denken valt aan een INLINE proce-
re in TurboPascal.
XOR A AF ACCU op nul
LD (F549),A 32 d9 F5 ACCU naar F5Y9
LD (F516),A 32 16 FS5ACCU naar F516
LD A ‚If 3E JF laad ACCU met 127(dec)
LD (F59F),A 32 97 F5 ACCU naar F59F
CALL GF4FD CD FD F4 initialiseer Vid.proc.
JP dog C3 GP PP Warm reset
functietoetsen weer terug:
LD A ‚PFF 3E FF laad ACCU met 255(dec)
LD (F5g9),A 32 d9 F5 ACCU naar F5g9
LD A ‚PFE 3E FE laad ACCU met 254(dec)
LD (F59F),A 32 97 F5 ACCU naar F59F
LD A ‚2d 3E 7F laad ACCU met 32(dec)
LD (F59F),A 32 97 F5 ACCU naar F59F
CALL GF4FD CD FD F4 initialiseer Vid.proc.
050) C3 Gj MP Warm reset
30
op een inverse achtergrond. Het is echter ‘Het invoeren van deze twee programma's is met-
—
DDT vrij eenvoudig te doen. Als voorbeeld zul-
len wij KEYOFF.COM invoeren,
A>ddt8EKENTERD>
-STOKKENTER>
SIJD DI AFZENTER>
11 BC 32ENTER>
g152 GF GOZENTER>
g1f3 C3 FS<ENTER>
B1Ó4 3D 32<ENTER>
gigs Dl 16KENTER>
gig6 43 FS<ENIER>
D1H7 ENZ ENZ
DI11 44 GÉKENTER>
B112 29 .„<ENTER>
=0
ADSAVE 1 KEYOFF, COM<ENTER>
U dient er wel aan te denken de schijf met °C
in te loggen voordat u met het invoeren start.
Dit om de melding BDOS error R/O te voorkomen.
Op een zelfde wijze voert u KEYON,COM in en u
schrijft deze onder die naam ook weg.
De vermelde adressen gelden alleen voor CP/M
versie 2,1.
TEKST FUNCTIETOETSEN
De functietoetsen zelf zijn natuurlijk ook te
wijzigen. U kunt ze tijdelijk wijzigen in het
geheugen, of de wijziging op de systeemtracks
verwerken, Verwerkt u de wijziging in de sy-
steemtracks dan krijgt u bij het opstarten die
functietoets definities. Voor beide geldt dat
u per functietoets maximaal 16 posities hebt;
sluit u een toets af met <ENTER> (@Dh) dan is
ook dat een teken.
In de navolgende tabel staan de beginadressen
van de functietoetsen aangegeven (adressen
gelden voor de CP/M versies 2,0 en 2.1):
! ! Geheu- ! op schijf !
! | gen !__met DU ! met DDT !
! l! adres ! Track f ! !
! ! Isectorloffset | adres !
! ! (hex) ! !_ (hex) ! (hex) !
! F1 ! E39B 1 8 1! IB | 219B !
! F2 ! E3AB 1 8 1 2B |! 21AB |!
! F3 ! E3BB 1 8 ! 3B |! 21BB !
! F4 ! E3CB 1 8 1 4B | 21CB |!
! F5 ! E3DB 1! 8 1 S5B |! 21DB !
! ! ! ! ! !
1 F6 ! E3EB 1 8 tt 6B ! 21EB |!
1! F7 ! E3FB 1 8 1 7B | 21FEB !
! F8 ! E4/B 1 9 1 fB ! 24B |!
! F9 ! E41B 1 9 1 IB ! 221B |
! F1g ! E42B 1 9 1 2B | 222B |
1 1
31
KLEUREN
Ter afsluiting een handige tip die wij ont-
vingen van Len Remmerswaal. Het betreft de
kleur van voorgrond en tekst van zowel het
normale scherm als voor invers weergegeven de
len.
Voor het instellen van die kleuren zijn twee
bytes gereserveerd. De te kiezen kleuren komen
overeen met de tabel die ook in BASIC gehan—
teerd wordt (1 zwart, 15 (Fh) wit).
In hexadecimale notatie wordt een byte ge
schreven als een ‘getallen! paar, 167 dec is
A7h. Voor de kleurinstellingen wordt elke
helft gebruikt voor een kleur-getal.
Byte 1
XX
bid
11 kleur van achtergrond
! kleur van de teksten
Byte 2
xx
tt
11 kleur van inversblok (tevens cursor)
! kleur van de teksten op inversblok
Voor de CP/M versies 2.f en 2,1 staan de bytes
niet op de zelfde plaats, maar wel zo dicht
bij elkaar dat ik voor beide versies de adres
sen kan geven:
EEN,
! ! versie 2.f !
! ! DU ! DDT !
en ENE Oke
! byte 1 ! tl;s7 ch3$ ! 333h !
l byte 2 ! tl;sl3 ch32 ! 3332h !
RE
ee!
! ! versie 2,1 !
! ! DU 1 DDT !
EN Ne ee
! byte 1 ! tlss7 ch46 ! 3346h !
! byte 2 ! tl;s7 ch48 ! 3348h !
EEEN NEE:
Mijn systeem is als volgt ingesteld:
een blauwe achtergrond met witte letters, in-
vers blok zwart en ook die teksten wit. Daar-
voor geldt een waarde van F4 voor byte 1 en F1
voor byte 2,
[CTRL] C
Abonnement
i Nederland: 06-022,42,22
op dit blad? ELETSAn
Bel gratis Belgie: 11.55.55
„80 kolommen oP MSXell —
MET BEHULP VAN DE SVI.727 "80 KOLOMMEN' INSTEEK-KAART
Toen enkele jaren gelden MSX opkwam, voegde iedere fabrikant iets toe aan zijn
MSX computer dat de machine voor een bepaald publiek aantrekkelijker maakte.
SVI bracht de 728 MSX machine uit met CP/M, waarvoor de 80 kolommen mode een
vereiste werd, Een insteekkaart in het uitbreidingsslot was de oplossing hier-
voor. Het was tevens mogelijk dat, met deze kaart en de SVI drive, op welhaast
iedere MSX-1 machine CP/M draaide. Met de 80 kolommen kaart op zich was in we-
zen niets te beginnen, daar het BASIC ROM van MSX de kaart niet kan aansturen,
Het zou dus aangenaam zijn, indien deze kaart iedere MSX-1 machine, ook onder
BASIC, wel 80 tekens op het monitor scherm liet weergeven!
Peten Zevenhoven
Velen hebben deze kaart aangeschaft, denkend er zonder meer 80 tekens mee op 't
scherm te plaatsen, omdat de kaart zo heet. De laatste tijd werd de kaart vrij
billijk op beurzen e.d. aangeboden. Het leek het C.U.C, daarom niet overbodig
'n machinetaal programma te ontwerpen dat het voor MSX-1 mogelijk maakt met de
SVI.727 insteekkaart toch 80 kolommen op het scherm weer te geven,
De bij dit artikel gevoegde routines zorgen ervoor dat de SVI 80 kolommenkaart
nu wel op alle MSX-1 computers werkt (niet op MSX-2, hetgeen ook niet nodig is).
Dit voor zover het BIOS ROM van deze MSX-1 niet te veel afwijkt van de SVI.728,
SVI.738 of de Goldstar FC200 machines,
Na installeren van de SV,727 kaart in een van de slots (als de computer uitge-
schakeld is!), RUNnen we 't 80 kolommen programma. Het zoekt nu de ongebruikte
32K RAM en plaatst zichzelf daarin vanaf adres &h7800. Daarna zoekt het de 80
kolommenkaart en doet automatisch WIDTH 80. De kaart is derhalve direct actief,
Vanaf nu kiezen WIDTH 40 en WIDTH 80 tussen de oude en nieuwe video processor.
Deze 80 koloms routines kennen de CLS instructie niet, daar deze opdracht BASIC
ongeveer 10-152 langzamer maakt. Het scherm is te wissen met PRINT CHR$(12) —
(F-toets). De SV,727 mist de MSX grafische tekens en letters met leestekens, Er
zijn wel CHR$(1) grafische tekens aanwezig, die echter enigszins afwijken. Ter
compensatie hiervan kan de kaart wel alle tekens, geinverteerd weergeven na het
intoetsen van PRINT CHR$(27) + CHR$(112). Naast ''gewone!' codes als bv. CHR$(13)
[ENTER] PRINT het de volgende opdrachten:
CHR$(27) + CHR$( 74) : wis vanaf de cursor tot einde scherm.
CHR$(27) + CHR$( 75) : wis vanaf de cursor tot einde regel.
CHR$(27) + CHR$( 76) : voeg een nieuwe regel in op de cursorpositie,
schuif onderliggende regels naar beneden.
CHR$(27) + CHR$( 77) : verwijder de regel waarin de cursor staat,
schuif onderliggende regels omhoog.
CHR$(27) + CHR$(108) : wis de regel waarin de cursor staat.
CHR$(27) + CHR$(112) : schakel over naar "inverse video', lichte
achtergrond met donkere letters.
CHR$(27) + CHR$(113) : schakel "inverse video! uit.
CHR$(27) + CHR$(120) + CHR$(4): kies grote cursor.
CHR$(27) + CHR$(121) + CHR$(4): kies kleine (streepje) cursor.
CHR$(1) + CHR$(64 .. 95) : print een van de 32 grafisch tekens,
Indien deze 80 kolomsroutines met BPUT/BGET moeten samenwerken, is het belang-
rijk met BCLEAR &H7800 ervoor te zorgen dat de 80 kolomsroutines niet door de
BPUT/BGET routines wordt overschreven.
Maar dan begint nu wel het intikken:
1900 'MSX 1 - 80 kolomskaart routines 1960 :
1910 'voor de Spectravideo SV.727 - 80 1070 ‘Regel 1059 eventueel vervangen
1029 'koloms kaart, door P.4. 1989 'voor BSAVE '"MSX80",&hC@00, &hC85C
1930 : 1999 ‘waarna de 80 kolomsroutines
164 1049 FOR T=&HC090 TO &HC85B: READ AS: 1100 ‘voortaan met BLOAD '"MSX80'"',R
POKE T, VAL(!"&H"+A$) : NEXT 1110 ‘gestart Kunnen worden.
989 1059 DEFUSR = &HC000: Z=USR(O) 1129 :
32
305
953
436
1139
1140
1150
1160
1170
1180
1190
1200
1210
1220
1230
1240
1250
1269
1270
1280
1290
1300
1310
1320
1330
1340
1350
1360
1370
1380
1390
1400
1410
1420
1430
1440
1450
1460
1470
1480
1490
1500
1510
1520
1530
1540
1550
1560
1570
1580
1599
1600
1610
1620
1630
1640
1650
1660
1670
1689
1690
1700
1710
1720
1730
1740
1750
1760
1770
1780
1790
1800
1810
1820
1830
1840
1850
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
21,2F,C1,91,
78,3C,ED,A3,
40,51,CD,9E,
8E,CO,30,F6O,
66, /A,E6,03,
C1,FC,09,CB,
JA,F5,26,40,
iD,@7,11,00,
ED,BO,F1,32,
01,C4,B8,CD,
01,B8,80,CD,
CD,8E,CO, 30,
18,1B,7A,OF,
FD,/7E,OF,OF,
17,17,E6,30,
53, 7B, 21, CE,
FC,‚26,40,CD,
B7,C8,DF,23,
04,57,CB,67,
5/,CB,57,C8,
0,CD,BB,CO,
CO,CD,BB,CO,
CO,F1,BB,37,
20,E7,C9,D5,
00,C1,D1,C9,
CD,14,00,C1,
59,2E,43,2E,
6B,6F,6C,6F,
OF, /5,/4,69,
16,605,/2:/3;
2E,30,0D, OA,
6E,20,65, 78,
52,41,4D,20,
6E,64,65,6E,
65,65,6E,20,
6F,6C,6F,6D,
61,72,74,20,
6E,64,65,6E,
20,59,09,22,
08,60,08,00,
FD,SF,7C,DB,
FD,4B, /8,B8,
FD,97,7B,AE,
FD,4B, 7C,84,
21,04,00,39,
23,EB,B7,ED,
Di,2B,72,2B,
C2,23, 11, FE,
3A,AA,F6,A7,
18,11,01,D8,
CD,20,78,2A,
29,0C,2C,22,
WB,FC,3A,8C,
CD,9F,90,FE,
C1,78,0E,0B,
C4,85,78,F1,
F5,C8,3F,C9,
OF,F1,3E,20,
DD,F3,3D,E6,
F1,21,A8,EFC,
FE‚20,38,0A,
13,/9,E1,C3;
CD,32,7C,3E,
00,00,CA,87,
87,7E,08,E/,
1B,84,/8,02,
JA,0E,62,7A,
46,79,0D,E4,
JF,D4,79,CD,
F6,A/,28,02,
F5,06,FE,2D,
F7,7A,C1,D1,
FE,‚20,30,0B,
79,10,AF,D3
20,F9,01,80
CO, 38,0A,CD
21,F5,CO,18
4F‚06,00,21
7E,20,01,51
CD,24,08, 01
18,21,3F,C1
65,/B,16,80
E,CU, 38,08
JE,CO,38,0A
EB‚,21,F5,C@
OF,E6,CO, 32
32,17,7F,7À
32,0D, 7F,CD
CO,E5,3A,C1
24,00,E1,7E
18,F9, 7A,C6
C8,E6,83, 3C
3/,C9,60,2E
SF,2F,CD,C4
2F,F5,CD,C4
C0,24,7C,B9
C5,7A,CD, OC
D5,C5,5F,7A
D1,C9,43,2E
20,38,30, 20
6D, 73,20, 72
6E,65,73,20
69,65,20,31
00,4/,65,65
74,/2,61,20
6/,65,76,6F
OD,0A,00,47
38,30,20,6B
73,20,6B,61
6/,65,76,6F
oD,0A,00, 70
06,18,1D,00
00,00,00, A4
FD,38,/8,E5
FD,7F,/B,B3
FD,3C,7C,A9
FF‚1C,/7B,E5
D5,5E,23,56
42,EB,20,F5
73,E1,C9,01
23,CD,20, 78
20,0D,2E, 00
23,11,FE,23
DC,F3,2D,C4
CA,FB,AF,32
1E„32,B9, 78
80,30,F9,21
CD,19,49,F5
30,EA,21,5D
F5,FE,O9,20
CD,85,78,3A
0/,20,F3,C9
FE‚O1,28,0B
F5,7E,A/,C4
32,7C,36,00
3E,AF,B7,01
7E,OE,64,C3
79,12,66,79
93,7A,06,80
05,3A, 7/A,03
78,15,35, /A
E3,7A,3A,AA
26,01,11,5E
2C,D5,C5,CD
E6,/F,28,14
05,28,1D,4F
33
396
022
820
599
176
317
930
637
714
956
198
652
051
112
865
712
485
692
438
177
830
033
635
4/4
831
742
584
747
490
468
822
204
794
275
077
159
418
534
871
6/73
926
091
986
044
666
330
881
054
JS
658
5/4
694
479
191
589
239
973
162
321
205
086
510
885
574
558
758
020
55
581
216
80
363
108
1860
1870
1880
1890
1900
1910
1920
1930
1940
1950
1960
1970
1980
1999
2000
2010
2020
2030
2040
2050
2060
2070
2080
2090
2100
2110
2120
2130
2140
2150
2160
2170
2180
2190
2200
210
2220
2230
2240
2250
2260
2270
2280
2290
2300
2310
2320
2330
2340
2350
2360
2370
2380
2390
2400
2410
2420
2430
2440
2450
2460
2470
2480
2490
2500
251%
2520
2530
2540
2550
2560
2570
2580
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
3E,81,12,13,
13,85,28,10,
‚30,DA,DS,
26,01,25,D0,
28,FA,13,AF,
F5.CD,29,0C,
OA,CD, 32, 7C,
F1,3/,EL,C9,
28,FA,CD,B6,
F5,26,01,E5,
54,04,E1, 39,
A7,20,CA,18,
7E,EE,FF,77,
B5,78,2A,DC,
ES,C5,CD,F7,
CD,01,7B,C1,
BC,30,EE,E1,
3D, /9,FE,20,
BO,F3,BC, 28,
7A,CD,2A,0C,
32,0C,BD,38,
3E, 1B,CD,32,
32,7C,18,0B,
iF,7C,3E, OA,
C1,F1,CA,31,
01,18,A5,3A,
05,CD,1D, AC,
CD,32, 7C,2A,
10,24,E5,2D,
F3,6/7,CD,1D,
E1,E5,3A,B0,
24,CD,F7, 7A,
24,24,3A,B0,
FQ,25,0E,20,
iD,0C,20,14,
28,0E,E5,2C,
JA,E3,CD,@1,
E1,C3,1F,/C,
03,2A,DC,F3,
FS,CD,1F,7C,
7C,3E,4B,CD,
05,26,01,2C,
iF,7C,AF,32,
/8,2A,DC,F3,
0C,28,FA,3A,
25,28,07,CD,
28,F6,CD,S5B,
B6,7A,CD, A6,
F9,CD,A6,7A,
18,C5,CD,B6,
F9,CD,B6,7A,
CD,5B,0A,18,
CD,5B,0A,CD,
BO,F3,57,18,
CD,4C,0A,11,
F3,E/,C8,11,
F7,7A,FE,30,
D8,FE,‚41,3F,
FE‚61,3F,D0,
3C,C9,2D,28,
28,F8,2C,3A,
O1,CA,2A,CA,
OA,7B,CD,D6,
ES,CD,0A,7B,
C9,25,2D, 7D,
SC,6F,26,17,
00,19,C9,FE,
3A,B0,F3,FE,
D5,06,07,21,
56,23,23,23,
10,F4,D1,E1,
CF‚51,11,0D,
3A,BO,F3,FE,
79,C6,40,12
24,3Â,B0,FS
CD,1D,0C,D1
1B,iA,FE, 20
i2,3E,0D, A7
CD,C6,00, 3E
AF, 32,A8,FC
26,CD, 1D, OC
78,AF,32,5E
CD,90,00,CD
D9,3A,B1,FB
CB,21,A8,FC
CA,B6,/78,C3
F3,E5,0E, 20
7A,D1,C5,4B
3A,B0,F3, 24
CD,1D,0C, 28
F5,20,0A, 34
04,F1,C3,31
2C,C5,E5,CD
OF,CD,1F,7C
7C,3E,4C,CD
E1,2D,E5,CD
CD,32,7C,E1
7A,2D,2C,26
B0,F3,BC, 20
20,34,3E,1C
DC,F3,25,20
28,0A,3A,B0
0C,20,01,E3
F3,BC,28,12
25,CD,01,7B
F3,3C,BC, 20
CD,01,7B,CD
CD,32,0C,BD
26,01,CD,F7
7B,E1,18,CA
CD,E3,/7A,18
ES,CD,1D,0C
3E,1B,CD, 32
32,7C,F1,20
18,E7,E1,CD
A8,FC,C3,B6
2D,2C,CD, 1D
BO,F3,6/,24
F7,/7A,FE,20
OA,18,D8,CD
7A,28,D0, 38
28,C9,30,F9
7A,28,C0, 30
28,B9,38,F9
B2,2A,DC, F3
32,0C,5F,3A
@9,2A,DC,F3
@1,01,2A,DC
DF, 7A,D5,CD
3F,DO,FE,3A
DÒ,FE,5B,D8
FE,‚7B,3E, 00
05,CD,1D, AC
CA,FB,BD, 26
FB,C9,E5,CD
7E,79,E1,C9
CD,DC, 7E,E1
87,87,85,87
23,29,29,16
50,28,1F,FS5
50,20,15,E5
09,78,5E,23
EB, 36,C9,EB
F1,C9,E5,01
52,CD,20, 78
50,C4,53,7B
947
441
087
1/5
562
231
267
269
45,7D,55,7E,
2590
2600
2610
2620
2630
26040
2650
2660
2670
2680
4 2699
2/00
27/10
2720
4 2730
2740
2750
2760
2770
2780
2790
2800
2810
2820
2830
2840
2850
2860
2870
2888
2899
2900
2910
2920
2930
2940
2950
2960
2970
2980
2999
3000
3010
3020
4 3030
3040
3050
3060
3070
308%
3090
3100
3110
3120
3130
3140
3150
3160
3170
3180
3190
3200
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
E1,C9,06,08,
23,56,23,4E,
36,F7,23,36,
71,23,36,C9,
45,7D,3E,50,
DE,F3,B/7,C8,
0B,11,25,0B,
AF,32,DE,F3,
BF,CD,58, 7E,
0B,11,25,0B,
AF,32,DE,F3,
18,24,0A,3E,
3E,1E,CD,32,
11,7F,F8,3A,
32,CD,FB,20,
06,05,D5,C5,
OD,28,2B,1A,
FE‚01,20,0B,
13,D6,40,FE,
20,38,04,FE,
20,C5,C6,80,
23,C1,10,D4,
CD,DC,7E,23,
CD,DC, /E,23,
10,5F,30,01,
FF,32,DE,F3,
CD,32,7C,3E,
7D,C6,1F,CD,
iF,ES,D5,C5,
D1,E1,C9,01,
23,CD,20,78,
8/,7E,O1,E9,
CD,20, 78,18,
B7,C8,C3,84,
08,11,D3,08,
96,20,21,5E,
35,/9,CD,AB,
B8,38,20,FE,
1A,AF,C6,00,
CD,DC,7E,11,
4F,C2,53,7D,
C3,85,7D, 21,
00,11,F8,7C,
30,23,/9,90,
28,0D,4F,CD,
38,01, 79,32,
50,38,02,3E,
1C,5E,C3.9F,
69,7E,79,21,
90,11,23,7D,
99,09,5E,23,
EB,E9,07,08,
OD,1B,1C,1D,
00,63,7D,77,
JD,45,/D,4F,
/D,63,7D,69,
/D,41,42,43,
4B,4C,4D,59,
18,79,69,7D,
63,7D,45; 7D,
4C,7E,F7, 7D,
21,00, /8,5E
23,/7E,23,EB
00,23,/1,23
EB,‚,10,E8,CD
32,B0,F3,3A
18,21,01,18
CD,20,78,E5
16,17,21,39
E1,C9,01,2E
CD,20,78,E5
3A,DC,F3,FE
OA,CD, 32, 7C
16,21,30,BF
EB,‚FB,E6, 01
03,11,CF,F8
v6,0F,OE, 10
13,B7,28, 26
oD,28,1F,1A
20,38,0A,FE
7F,38,02,3E
4F,CD,DC, 7E
18,08,0E, AQ
10,F8,0E, 20
C1,D1,7B,C6
14,10,B3,3E
E1,C9,3E,1B
59,CD,32,7C
32,7C,7C,C6
CD,68,7C,C1
39,0A,11,FE
@1,20,1F,C3
09,11,FE,23
05,3A,A9,FC
7E,00,01,C3
CD,20,78,4F
7C,7E,B/7,20
00,DO,20, DA
7F,38,03,28
4F‚21,00,B8
00,00, 7B,FE
AF,CD,31,7E
F7,7C,01,0D
18,36,FE,93
30,01,AF,35
32,0C,3D,B9
8E, 7C,C9,FE
4F,ED,5B,S8D
7E,36,00,F2
22,7/D,01,11
ED,B9,C@,EB
56,2A,8D, 7C
09,0A,OB, OC
1E,1F,7F,CO
7D,87,/7/D,4D
7D,A7,/7D,53
7D,6D,/7D,63
44,45,48,4A
6A,6C, 70, 7i
6D, 7/D,53,7D
4D, /7D,3E, 7E
AD,7D,A4,7D
9e,7D,99,7D
MAAK VAN UW SV.328 een MSX computer met:
728
842
402
457
585
653
850
791
3210
3220
3230
3240
3250
3260
3270
3280
3290
3300
3310
3320
3330
3340
3350
3360
3370
3380
3390
3400
3410
3420
3430
3440
3450
3460
3470
3480
3490
3500
3510
3520
3530
3540
3550
3560
35/0
3580
359%
3600
3610
3620
3630
3640
3650
3660
3670
3680
3690
3700
3/10
3720
3/30
3/40
3/50
3760
3/70
3/80
3/90
3800
3810
C.U.C.'s
voor f 24,50 nu de beschikking over twee computers!
zie het bestelformulier elders in dit blad.
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
DATA
END
“MSX-emulator'
Al,7D,9E, 7D,
B8,CD,41,7E,
18,21,1C,7B,
CD,32,0C,3D,
18,0A,1D,F2,
15,F8,18,07,
BA,C8,14,C3,
8D, 7C,7B,E6,
82,7C,18,F2,
32,0C,BA,20,
B8,3E,00,18,
AF ‚32,84, 7C,
3E,93,21,3E,
32,5E, /C,C9,
D5,E5,9F „16,
19,5D,54,23,
28,05,4F,06,
3A,DE,F3,B7,
BF,18,03,11,
F5,7D,93,7C,
oD,54,01,50,
7E,EB,D1,18,
58,7E,D1,C3,
17,92,28,0B,
C8,FB,11,C9,
DE,F3,B/7,20,
18,03,21,90,
E7,38,12,E5,
00,09,EB,CD,
BO,FF,09,18,
ES,D5,5A,16,
19,7/,D1,E1,
14,CD,32,0C,
17E,18,F5,3E,
8/,7C,18,05,
50,78,CD,31,
3E,20,77,23,
iF,79,30,0E,
35,28,13,3C,
18,0C,01,08,
05,3D,C0,01,
D3,/78,3E,60,
7E,CB, 77,28,
02,CB,AF,D3,
8D,7C,6A,63,
F3,7A,87,87,
17;29,29,29,
00,19,22,87,
78,7C,E6,0/,
D3,/8,7D;D3,
JE,ED,BO,18,
4E,18,04,CD,
00,D3,A8,3E,
3E,00,D3, A8,
22,1B,7F,E1,
7E,E6,3F,F6,
E1,7E,3A,FF,
7E,E6,CF,F6,
3A,EA, 7E,E6,
A8,C3,00,00
16,FF,21,00
16,00,1E,00
FE,‚50,20,1B
BA,C8,1E,00
9F,7E,LE,4F
CD,32,0C, 3D
9F,7E,ED,5B
07,28,F4,CD
1E,00,14,CD
E6,15,21,00
1B,3E,80, 96
C9,3E,04,21
02,21,3E,FF
2A,17,7E,7A
00,21,B2,FB
ED, 44,C6,17
Q0,ED,BO, EL
20,05,11,30
EO,BE,C6,17
QA, 30,0E,D5
00,09,CD,CF
EC,‚F1,57,CD
9F,7E,DS,3E
áF ‚06,00, 21
FB,ED,B8, 3A
05,21,E0,BE
BE,11,00,B8
SD,54,01,50
CF,7E,E1,O1
E8,D1,18,24
00, 21,B2,FB
C9,CD, 4C,7E
BA,C8,CD, 58
50,93,47,2A
2A,17,7E,06
7E,CD,EF,7E
109,FC,18,77
01,20,1F,D6
CO,01,90,60
60,D6,34, 28
60,1F,3E,OA
AQ,B1,32,8C
06,CB,SF, 28
79,C9,ED,53
2C ‚24,22, DC
82,87,6F,26
22,17, 7E,1G
7C,3E,OE,D3
D3,79,3E,OF
79,C9,CD,EF
OA,CD,EF,7E
EF,‚7E,71,3E
00,32,FF,FF
FB‚C9,F3,E3
DB,A8,32,EA
00,D3,A8, 32
FF,‚2F,32,E5
00,32,FF,FF
CF‚F6,00,D3
34
ee NKIR HOR IK HR IOR kek ek onkokdokiokiekok
TELECOMMUNICATIE
lekokstokoksekdekselksikeksiokalslelekeksokselsokiekeksokek
*x
*
deel l 0
Moker kene ekek dek deler sokieksekdak
Deze keer is als thema gekozen de onbemande RTTY mail-
boxen, waarover zelden in de media is geschreven. Ver-
der aandacht voor 'n interessante cassetteband voor de
kortegolf luisteraar, die een leuke aanvulling voor de
morse-telex decoder vormt. Aansluitend nieuws over da-
tabanken waarin het C.U.C. informatie heeft geplaatst
*.
*
en waarin u vragen aan ons kunt stellen.
Inmiddels is dit de 10e aflevering TELECOMMU-
NICATIE, iets om niet ongemerkt voorbij te
laten gaan. Daarom even een korte terugblik.
De serie is ontstaan door de grote interesse
van de auteur om met behulp van een computer
te kunnen communiceren, in de ruimste zin van
het woord. Meestal kiezen we per uitgave een
thema.
Het artikel wordt door ondergetekende, naast
de Basicode-Corner, als een doodgewone gebrui
ker geschreven en, waar noodzakelijk, met der
den besproken. Technische details komen dik-
wijls van Peter Zevenhoven, of Peter van Gin-
neken, of van andere team-leden. Uit de diver-
se enquete's is gebleken dat de serie bij de
lezers goed in de smaak valt, wat 'n goed ge-
voel geeft en reden op deze voet door te gaan.
Onderstaand een overzicht van besproken onder—
werpen, met vermelding van het nummer van de
uitgave. De nummering naar deel 10 klopt niet
helemaal, omdat in het begin de artikelen zon-
der volgnummer onder diverse titels werden ge-
publiceerd.
In uitgave:
nr. 8/9 satelliet-signalen inlezen met het
Basicode-2 vertaalprogramma.
nr. 10 test van een morse/telex-decoder ,
nr. 12 aanvulling Satelliet-—ontvangst.
nr. 14/15 Viditel en Fido databanken.
nr. 16 alles over Vieuwdata/Viditel.
nr. 17 (1) alles over B.B.S./Fido.
nr. 18 (2) test Swoft-talk en Fido.
nr. 19 (3) xmodem protocol.
nr. 20/21 (4) Improved Modem Program.
nr. 22 (5) alles over ComNet.
nr. 23 (6) deel 2 over ComNet.
nr. 24 (7) C.U.C. morse/telex-decoder .
nr. 25/26 (8) alles over morse.
nr. 27 (9) alles over telex en BBS-Sneek.
bestellen. Misschien ontvangt u nr. 12 netjes
gekopieerd, daar dit welhaast is uitverkocht.
ZENDAMATEURS EN DATABANKEN /MAILBOXEN
Wat is 't leuk om na jaren stilte als zendama-
teur deze hobby te kunnen combineren met het
computeren en, bovendien, hierover te kunnen
publiceren. Na de nodige aandacht in Telecom-
municatie aan viditel, databanken — die via de
telefoon te benaderen zijn — en daarna aan mor-
se en telex — via een ontvanger te volgen, nu
een kruising van beide, t.w., over (onbemande)
RITY-MAILBOXEN. Dit wordt een uniek verslag.
INLEIDING
De vorige aflevering handelde over RTTY (Radio
TeleTYpe) oftewel telex via de radio. Hierin
gaven wij o.a. een kleine opsomming van enkele
zogenaamde RTTY mailboxen. Dit zijn databanken
die, d.m.v. telex-signalen vanuit de computer,
door zendamateurs worden gebruikt om gegevens
centraal op te slaan,
Mijn interesse in deze mailboxen was tijdens
het uitproberen van de C,U.C. morse/telex de-
coder II dusdanig gestegen dat ik meer aan-
dacht aan dit medium ging besteden. Niet al-
leen passief door te luisteren en te kijken,
maar ook aktief als zendamateur door RITY te
zenden om de nodige gegevens op te halen.
RTTY MAILBOXEN
Men kan niet zondermeer 'n RITY mailbox begin-
nen. Daarvoor moet een pittig zendexamen wor—
den aflegd en toestemming verkregen van de Ra-
diocontroledienst, PIT afd. Machtigingen-admi-
nistratie Radiozendamateurs te Groningen. De
machtiging voor 'n zogenaamde (onbemande) RTTY
mailbox valt onder de Bijzondere Toestemmingen
(BT). Het is onbeperkt geldig maar, gezien het
Deze uitgaven zijn via de Lezers Service na te experimentele karakter, niet automatisch na 'n-
39
—
jaar verlengd zoals gebruikelijk bij zendmach-
tigingen. Men dient dus elk jaar zelf een ver-
lenging aan te vragen.
Aktief als zendamateur met mailboxen communi—-
ceren, kan helaas niet met slechts de C.,U.C.
morse/telex decorder, die alleen geschikt is
voor ontvangst. Er zijn de afgelopen jaren di-
verse public domain RTTY MSX-programma's in
omloop gekomen die ook geschikt zijn voor 't
uitzenden van telex. Op clubdagen kunt u ze
uit de C.U.C. software-bank (Dick vH) plukken.
Ze mogen alleen door zendmateurs met 'n mach-
tiging worden gebruikt om te zenden.
AKTIEVE RTTY MAILBOXEN
Begin dit jaar waren er 2 mailboxen permanent
in aktie c.q. stand-by, t.w.:
PISTWE 144.625 te Hengelo — PA3DBP
PISWBA 144.625 te Alphen a/d Rijn — PA3CCD
In het verleden waren er nog een paar aktief
in Helmond en Leiderdorp, maar hiervan wordt
niets meer vernomen; hun machtiging is ook
niet verlengd of opnieuw aangevraagd. Onlangs
vernam ik dat in Delftzijl een stations aktief
zou zijn.
Men zal zich afvragen waarom zendamateurs voor
deze mogelijkheid kiezen.
Voordeel: geen telefoonkosten.
Nadeel : kans op storing door derden;
(nog) geen privacy.
De voordelen wegen niet op tegen de nadelen.
Niettemin werken er steeds meer zendamateurs
d.m.v. packet-radio, 'n andere manier van data
overdracht. Dit is een modernere mogelijkheid,
waarvan het gebruik enorm toeneemt. Wellicht
dat wij daar in de toekomst nog eens aandacht
aan besteden. Maar een lezer mag daar natuur-
lijk ook over schrijven.
INHOUD VAN DE DATABANKEN
De Mailbox databank is enigszins te vergelij-
ken met een BBS of FIDO; de tekst komt op de-
zelfde wijze op het scherm. De communicatie
verloopt echter anders. Net als half-duplex
dient men om beurten te zenden of te ontvangen/
wachten. Men kan dus tussentijds niet een fou-
tieve opdracht ongedaan maken, Bovendien dient
men tussentijds via 't computerprogramma en/of
zender over te schakelen van ontvangst naar
zenden en vise versa,
In de regio waar ík woonachtig ben, is de
RTTY-—mailbox van PA3CCD uit Alphen aan/de Rijn
zeer aktief onder de call PI8WBA.
De commando's wijken wel af van de gebruikelij-
ke databanken, maar door eerst een tijdje de
andere verbindingen te volgen, krijgt men al
gauw een indruk van de te volgen handelwijze.
Tijdens het inloggen en gebruik krijgt men bo-
vendien tussentijds genoeg uitleg en kan er
nauwelijks iets fout gaan. Enige kennis van de
Engelse taal is wel nuttig.
MIJN EERSTE "VERBINDING"
Normaal werk ik niet met een MSX computer,
maar met een SV,328 (bijna MSX). Hoewel ik
over een schitterend MSX-emulatie programma
voor deze computer beschik, blijkt deze niet
mans genoeg te zijn om de speciale MSX-soft-
ware te kunnen verwerken. Eigenlijk logisch,
want in de software worden de nodige poorten
en adressen aangeroepen, en ook de hardware
wijkt af van MSX-systemen; het programma loopt
dus vast. Niettemin, ík paste tijdens mde eer-
ste poging op maandagavond 26 september j.l.
een foef je toe.
a) ontvangst via mijn tranceiver en C.U.C.'s
morse/telex decoder op de SV,328, want daarin
beschik ik over een 80 kolommenkaart en kan ik
alles direkt laten uitprinten.
b) uitzenden via de microfoon van m'n trancei-
ver vanuit een MSX-1 computer waarop het spe-
ciale programma draaide. Hierover later meer,
Bij het oproepen/zenden dient men eerst een
paar maal "ryryryryry' uit te zenden opdat de
ontvanger van de mailbox zich daarop automa-
tisch afstemt. Daarna de eigenlijke oproep:
'_pigwba de pa3gbl-" en vervolgens overscha-
kelen op ontvangst.
Het resultaat was in een keer raak, De mailbox
kwam terug met:
“ryryryr... this is mailbox pi8wba''
en ze geeft aan dat men is ingelogd met datum
en tijd. Ze vertelt dan wat te doen als men
iets fout heeft gedaan, hoe informatie is te
verkrijgen (via —info-), hoe een bericht is
uit te lezen en hoe de snelheid kan worden
gewijzigd naar bijv 100 of 110 baud i.p.v. de
standaard 50 baud.
ryryeyeyeyeyeyeyeyeyeyeyeyeyeyeyeyeyeyey this is mailbox piBwba
log-qgsls pelgbl, 26.989,88 on 29,29 1tc
when calssign is not good enter command and please wait?
for information give comaand-info- please don't forget the (-) sign
lees een message uit met b.v -rcl3-,dus rcl met sag-nuaser.
for 168 baud give -p24- of - p25 for 118 baud
pelgbl de mailbox piBwba
your coaaand please ? (-info- -list- =help- -grt-)----pse kkk
Veel commando's kende ik reeds door regelmatig
berichten van mede amateurs te volgen en zo-
doende was ik al een beetje thuis in het ge-
bruik ervan.
Ik heb diverse voor mij interessante files met
berichten kunnen oproepen en tevens 'n bericht
achtergelaten met het verzoek of iemand mij
meer gegevens zou kunnen verstrekken over an—
dere RTTY mailboxen,
36
MIJN TWEEDE KONTAKT
Op zondag 9 oktober, 't regende de gehele dag,
was het mooi weer om eens voor mezelf te hob-
byen (áin plaats van voor de club) en heb ik de
morse/telex decoder aangesloten om de berich-
ten via de mailbox in de gaten te houden.
Mijn oproep om gegevens over andere mailboxen
was gehonoreerd: in het oproepbericht, dat om
de 20 minuten automatisch wordt uitgezonden,
stond dat er een bericht voor mij was.
ryryryeyeyeyryeyeyeyeyeyeyeyeyeyeyryeyey this is mailbox pidwba
alphen a/d rijn,cab4f,jo22hd,r28 call ae like: -piBwba de pa@xxx-
this mailbox worksaccording to the iaru-norm,in noraal mode,
nessage for pbBaes,pelgbl,pelafy,
after the mailbox is open,‚information with-info-,or-help-,or-list-
date 11,19.88 tise 16,38 1tc
remeaber the (-)'s pse kkk
Direkt inloggen kon niet, want ik moest dan de
gehele fanfare van m'n zoon naar beneden halen
Daar ik de volgende dag vrij zou zijn, leek me
dat een uitstekende gelegenheid om een tweede
maal aktief in te loggen.
Bij een viditel/bbs databank bel ik in 't week
end of 's avonds, (drukt de telefoonkosten),
maar in dit geval kan dit gemakkelijk overdag.
Nadat de spullen waren opgesteld kon ik de ver
binding tot stand brengen. Dat geschiedde in
eerste instantie uitstekend, zodat ik mijn be-
richt kon lezen. Het is gebruikelijk om 'n ge-
lezen bericht met enkele commando's te wissen
(clearen), maar dat lukte niet. Mijn antenne
stond in een andere richting (zuid-west i.p.v.
oost, gezien de toenmalige najaarsstormen) en
er was veel storing in de lucht; de mailbox
kon derhalve mijn opdrachten niet goed volgen.
Toevallig liep de systeembeheerder langs zijn
computer en zag dat er iets niet goed ging. In
plaats van de automatische berichten vanuit de
computer zag ik hem tekst intikken en op die
manier konden wij e.e‚a. samen behandelen.
Maar toen ging het fout .….…… de TV van m'n
zoon begaf het. Daarmede kon ik via de primi-
tieve opstelling de berichten wel mee ontvan-
gen, maar niet beantwoorden „………….
Er was echter nog een mogelijkheid: ik deed 'n
oproep via phone (via de microfoon met spraak).
De systeembeheerder merkte dat op en deed het-
zelfde. Zo hebben we, nadat we een vrije fre-
quentie hadden opgezocht, gezellig kunnen pra-
ten over onze bevindingen en ervaringen,
Ik vernam bijv. dat zijn systeem nog steeds
werd uitgebreid en verbeterd. Ook dat hij maat
regelen had genomen om een zogenaamde hang-up
| Een belangrijk punt is de privacy die, via een
zogenaamd openbaar media-overdracht, nooit wa-
terdicht is. Maar daar wordt nog aan gewerkt.
U zult zich wellicht afvragen welke commando's
er gebruikt kunnen worden. Onderstaand 'n paar
daarvan met een korte uiteenzetting:
=info- ; operating instructions
=help- ; instructions info-file
—WX- ‚ weerbericht
—news- ; piáaa bulletin
—open- ; open file
-qrt- _; close the mailbox
—-end- ; close enter of message
—list- ; directory of file's
-rcl- ; read file's like -rc13-
=sto- _; store of file's in 50 baud!
-clr- ; kill file's like -—clr- wait
-qsl- ; transmit qsl card
—log- _; logbook from the last 3 day's
—last- ; directory last 5 file's
Bovendien zijn er speciale commando's om de
snelheid te wijzigen (-p24- is naar 100 baud),
signalen te testen (-testl- transmit the quick
brown...), de mailbox als repeater (tussensta-
tion) te gebruiken en de mogelijkheden zullen
nog wel verder uitgedacht worden,
Het lijkt in het begin onoverzichtelijk, maar
indien men iets fout doet, geeft de automati—
sche mailbox altijd een verklaring. Na enige
tijd tikt men de commando's blindelings in met
diverse opdrachten achter elkaar.
Vindt u het nu nog vreemd dat ik over deze mo-
gelijkheid van datacommunicatie schrijf? Er
kan nog veel meer over geschreven zou kunnen
worden, maar 't is slechts de bedoeling u ken-
kennis te laten maken met dit schitterend stuk
vakmanschap bedreven door Nederlandse radio-
zendamateurs.
SOFTWARE
Er bestaan voor de MSX-computers reeds enkele
programma's waarmee naast telex-ontvangst ook
telex-signalen gemaakt/uitgezonden kunnen wor-
den, Dat mag alleen door gelicenceerde zenda-
mateurs gebeuren,
Deze programma's werken trouwens vaak niet met
onze interface, omdat de aansluitingen via de
joystick anders kunnen zijn en men dient dit
dus aan te passen, Het aansluitschema van de
C.U.C. morse/telex convertor staat in "C.U.C.
journaal" nr. 27 op bladzijde 34.
DATASIGNALEN OP DE KORTEGOLF
Tijdens een van mijn bezoeken aan Willem Bos
(van RAM) zag ik een cassetteband liggen met
de titel 'Kortegolf codes', Uiteraard wou ik
(vastlopen van het programma) op te vangen. het fijne ervan weten en hij vertelde mij dat
31 _
er allerlei signalen op stonden die op de
kortegolf voorkomen.
Zoals in een vorig artikel verteld, is 't niet
eenvoudig om allerlei soorten signalen op de
kortegolf te herkennen of uit elkaar te houden.
Met dit bandje heeft men enorm goed vergelij
kings materiaal, want er staan maar liefst 20
modulatiesoorten op met brondvermelding.
De opnamen van de verschillende soorten modes
varieren van 30 sec. tot 2 minuten met vooraf
een stukje verklarende tekst. De cassetteband
heeft een lengte van bijna een half uur met
piepjes zoals C.W, (morse), Baudot-telex (ín
verschillende snelheden), maar ook minder be-
kende kreten zoals TOR, SITOR B, ARQ, FAX en
slowscan en nog anderen.
De cassette is te bestellen bij:
RAMSOFT SERVICE onder de titel: Kortegolf co-
des en kost f. 25,- inclusief gebruiksaanwij-
zing en verzendkosten.
U kunt een girobetaalkaart, euro—- betaalcheque
ad f‚ 25,- zenden naar:
RAM, Postbus 333, 2040 AH ZANDVOORT
of het bedrag overmaken naar:
Giro 1598540 t.n.v. RAM BV te Zandvoort.
C.U.C. is bereikbaar via
COMNET & BBS-SNEEK
COMNET (viditelmode 1200/75 baud)
tel. 0078-156100, 159900 en 158000
Inmiddels hebben bij ComNet wederom uitbrei
dingen plaatsgevonden, Het aantal telefoonlij-
nen is opnieuw toegenomen en de capaciteit van
de harddisks is ook groter.
De hoeveelheid telesoftware blijft, dankzij de
betaal-telesoftware, aanzienlijk toenemen.
Betaal-telesoftware kost niet veel, maar bevat
wel kwalitatief goede programmatuur; periodiek
ontvangt men van ComNet een faktuur.
We overwegen een aantal geselecteerde program-
ma's, die ook op cassette via de Lezers Servi-
ce te koop zijn, in de betaal-telesoftware op
te nemen. De vrije software blijft echter be-
staan.
B.B.S, SNEEK (300/300 1200/1200 2400/2400 baud)
tel. 05150-25553 (GEEN 1200/75 baud)
Na de nodige aandacht aan deze databank in on-
ze vorige aflevering zijn er veel berichten
binnen gekomen, Hele leuke, maar ook vervelen-
de. Dat gaat dan bijv. als volgt:
“Als bedrijf kunt u niet .……….
“Beste mensen, al mag ons clubblad er dan pro-
fessioneel uitzien, achter de schermen zijn
alleen echte amateurs en hobbyisten bezig. De
meeste daarvan hebben een normale baan, zijn
getrouwd en hebben een gezin .……… Het clubge-
beuren kan daardoor zelden op de eerste plaats
komen. Het gebeuren dat een of meerdere werk-
zaamheden van en/of voor de club vertraging,
zo niet aanzienlijke vertraging oplopen",
De files c.q. software is inmiddels aanzien-
…Jk toegenomen: ook zijn er hebben velen een
of meerdere programma's geupload.
VOLGENDE AFLEVERING
Hierin zullen we het hebben over Viewdata (Vi-
ditel-systemen) aangezien op dit gebied nieuwe
ontwikkelingen plaats vinden,
We hebben 't voornemen 'n lijst samen te stel-
len met telefoonnummers van viditel-databanken
die 24 uur per dag operationeel zijn, Vooral
VIDITEL-systemen welke op 300/300, 1200/1200
en 2400/2400 baud hebben onze interesse,
Sysops en informanten kunnen hun gegevens zen-
den naar onze postbus 202 te Leiden onder ver-
melding van: 'TELECOMMUNICATIE',
dokk
CUC. op COMNET
COMPUTER,
Josvaasl
MICRO TECHNOLOGY
ALLES OVER HET C.U.C.
LEZEN in:
COMNET
“COMNET" is een DATABANK volgens het oe EROTOCOL
"COMNET" is BEREIKBAAR via de TELEFOON N
0768-158000
078-1539900
0e {66100
KIES PAGINA 328 voor UITGEBREIDE INFORMATIE OVER het C.U.C.
Het lidmaatschap op ComNet is gratis;
en om een toegangsnummer toegewezen te krijgen.
wel dient u zich aan te melden als lid
De programma's zijn eveneens
zo binnen te halen — waardoor nog slechts de telefoon-verbinding geld kost,
In deze rubriek maakt de redactie openlijk bekend wat er fout
ging (en hoe 't wel moet) of beter kan.
journaal 25/26
ProCAD v 4.3
Software Omnibus '88/89
“ontwerp en tekenprogramma " blz. 21 (WA)
de volgende wijzigingen en aanvullingen toevoegen:
nodig:
2042 IF (XX,YY)=@ THEN 2944 ELSE 2950
3944 IF YYSCV THEN A(iD)= ,„SXFI: A(@=l.EXFI: GOTO 4920
2946 IF YY#CV THEN A(1)=1.5XPI: A(@)= ,„SXFI: GOTO 4020
beter: regels 1750 & 1760 worden regels 1522 & 1524
Daarnaast dient het ingebouwde screendump programma te
worden aangepast. Immers, dit was overgenomen uit de
Software Omnibus '85 en draait alleen onder SCREEN 2
van MSX of SCREEN 1 van de SV.,328. ProCAD V 4,3 draait
op scherm 7 van MSX-2, zodat het screendump programma
voor Star en Brother printers (voor andere printers
kunnen andere codes nodig zijn) dient te worden ver-
vangen door het volgende:
SEEd REM screendump progr.voor scherm 7 van MSX-2: HER
SED REM eenvoudige maar doeltreffende versie
Sed REM of het sophisticated screendump progr. CAMELEON
Se REM zorg er vaar dat de printer aan staat
SE :
Se7d DEFINT A-Z: LERINT CHR$(27) CHR$(65) CHR$ (B)
528 Xtzdr DEFUSREVARFTR (X4#)
FOR I= TO 5: READ Tr: POKE VARPTR(OXH)+I, Ti NEXT I
DATA Es Zr 126, 195, 165, @
FOR HO=W TO 504 STEF 8
LPRINT CHR$ (27) CHR$(74) CHR$(C124) CHR$ (2) 4
FOUR VE=RIj TO @ STEF —1: De
FOR H=HO TO HO + 7
D=D+D: IF FOINT (H‚VE) 454 THEN D=D+ti
NEXT Hz D=USR(D): D=USR(D): D=USR(D)
h NEXT VEr LPRINT
540 NEXT HO
SAID :
ZAEB LPRINT CHR$S(E7) CHR$ (64)
ZA :
244 DEFDEL A-Z
z45 RETURN
Deze eenvoudige maar doeltreffende screendump routine
kan natuurlijk aan ieder ander programma worden toege
voegd. Het eenvoudigst gaat dit door het na intikken
weg te schrijven als ASCII file en dit met MERGE aan
het bedoelde programma te koppelen, Zo kunt u boven-
staande regels en de nieuwe screendump ook aan ProCAD
toevoegen.
‘mmm
Tips en Foef jes
— nr. 007 kan ook met DATA regels. Let er ook op dat op
de BASIC informatie kaart 18 (Cj 22) in regel 140 B$
is weggevallen na de ',' (PZ).
journaal 27 blz, 36 (Adriaan Delis)
WIJZER gasmeter programma
— In regel 1040 moet de variabele JA worden JA$
— Ter verbetering volgende regels toevoegen:
125 DEFINT Fi: FT=ú
758 IF FT=l THEN RETURN ELSE RETURN 150
7048 IF A$="J" of Af="j" THEN FT=l: GOSUB 65
DOS WERKBANK
blz. 49 (wa)
Lees de nieuwe MS-DOS WERKBANK; deze geeft enkele toe-
lichtingen.
CUE. BEOS 1,6
voor SV,328 — In de utility CB wordt 't gekozen te formateren for-
maat invers weergegeven. Bij formaat nr 2l gaat dit
niet helemaal correct.
De oplossing is in file CB./ÚP twee bytes te verande-
ren met DDT. Als volgt:
DDT8# CH, dd
S4CI
14
SeAC1
14
Gö
SAVE 2d6 CE, BOE
xk
Twee van de nieuwe cassettes; vanaf
nu via de Lezers Service verkrijgbaar.
** ELECTRO met vier "educatieve" spellen
en de software bij de
** MORSE/TELEX decoder, een interessant
stukje verlenging van uw computer hobby.
ook op diskette te bestellen
| G
STUUR ONS UW PROGRAMMA TER PLAATSIN
40
MS-DOS HET ANDERE BESTURINGSSYSTEEM
neoenkenfedenfenkkenekenfenkkenfekenkenkekenfeokeofeokeofenkeokenkokenfeenke flenke efen
In de achtste aflevering van deze reeks be-
spreken we de laatste vijf van de ingebouwde
DOS commando's, te weten:
BREAK
CITY
EXIT
SET
VERIFY
In een volgende aflevering komen de externe op-
drachten aan bod.
BREAK [ON [OFF J<ENTER>
De toetscombinatie °C heeft meestal tot gevolg
dat het lopende programma afgebroken wordt.
Wenst men echter °C in een programma voor een
ander doel te gebruiken, of voorkomen dat een
programma met °C onderbroken wordt, dan moet
dat aan het systeem kenbaar gemaakt worden. Na
het geven van de opdracht BREAK OFF zal het
systeem bij het geven van °C het lopende pro-
gramma niet meer onderbreken.
BREAKKSENTER> geeft aan of de BREAK switch aan
‘of uit staat. Met BREAK ONKENTER> wordt de
BREAK functie weer ingeschakeld.
CTTY [apparaat J<ENTER>
Met deze opdracht kan een fysisch apparaat ge-
selecteerd worden waarvan dan de opdrachten
voor het besturen van de computer vandaan ko-
men. Standaard geeft u opdrachten vanaf het
CONsole maar het selecteren van een COM-poort
behoort ook tot de mogelijkheden. Voor het
terugkeren naar het console dient u de op-
dracht CTTY CON<ENTER> te geven.
Het is, na het geven CTTY AUXXENTER>, moge
lijk de computer te besturen vanaf een op die
(RS 232) poort aangesloten terminal. Zo kunt u
via de RS 232 poort van bijv. een SV,328 toch
MS-DOS programma's besturen, alleen krijgt u
wel problemen met, voor de aangesloten verre
computer, ‘vreemde! scherm besturingscodes.
In plaats van AUX (=COMI) kunt u een andere
COM-poort kiezen indien in uw systeem aanwezig
EXIT<ENTERD
Bij 'n aantal toepassingsprogramma's is 't mo-
gelijk het programma tijdelijk te verlaten en
met behulp van de COMMAND interpreter de in-
gebouwde DOS opdrachten te laten uitvoeren. U
voert de opdrachten niet in bij de prompt maar
geeft COMMAND [opdracht]. Zijn de gewenste op-
drachten uitgevoerd dan wordt met EXIT<ENTERD>
teruggekeerd naar het programma dat daarvoor
verlaten werd.
SET [naam=[waarde ] J<ENTER>
Set is een opdracht waarmee direct geschreven
kan worden in een gereserveerd deel van het
systeem. In dat stukje geheugen staan een aan-
tal waarden die het systeem en programma's
kunnen bekijken.
Voor het systeem staat daarin waar hij de file
COMMAND.COM kan vinden en wat het zoekpad (zie
MSDOS-7 in Cj 25/26) voor de opdrachten is.
Met SETKENTER> krijgt u de waarden van hui-
dige parameters te zien, Zonder dat u iets toe-
gekend hebt, krijgt u te zien:
PATH=
COMSPEC=A : \COMMAND . COM
Na afloop van veel programma's wordt
COMMAND.COM opnieuw geladen, Handig is het om
COMMAND.COM in RAM-disk (drive D) te zetten en
de volgende SET opdracht te geven:
SET COMSPEC=D : \COMMAND . COM<ENTER>
Er zijn ook programma's die, als zij een be-
paalde file niet kunnen vinden, in de vernoem-
de ruimte zoeken of er voor hun een specifiek
zoekpad is aangegeven. Bijv. een programma
SPEL zoekt de file WOORDEN, maar zal, als hij
die niet in de actieve directory kan vinden,
kijken of in dat geheugen staat
PATHSPEL=[ path]
In dat geval zal in de aangegeven directory
naar WOORDEN gezocht worden.
U dient hierbij te bedenken dat de normale
PATH opdracht alleen gebruikt kan worden voor
het zoeken van COM en EXE files,
VERIFY [ON ][OFF J<ENTERD>
Gewoonlijk worden de naar schijf geschreven
data (gegevens) niet direct teruggelezen om te
con-troleren of deze correct op schijf staan.
Indien u echter ‘absolute! zekerheid wenst te
hebben dat de informatie correct op schijf
komt dan kan dat met VERIFY ONKENTER>. Di-
rect na het wegschrijven worden de data op-
nieuw ingelezen en vergeleken met de originele
data. U dient zich wel te realiseren dat het
wegschrijven van data met VERIFY ON een lang-
durige zaak wordt.
VERIFY «ENTER» geeft aan of de omschakelaar
aan of uit staat.
[break |]
42
vayouurt) A Varo
Kluwer PC-boeken. Onmisbare handleidin-
gen voor gebruikers van serieuze software,
bijvoorbeeld van Microsoft.
Nederlandstalig, helder geschreven, over-
zichtelijk ingedeeld. Let dus op de naam:
Kluwer PC-boeken. De gratis catalogus ligt
bij iedere goede boekwinkel kluwer PC Boeken.
en computershop. Of vraag postbus 23,
/m aan. Bel: 05/00-48303. 7400 GA Deventer.
Kolel-WeE-R-BC-B-O-E-K-E-N
Klare taal voor PC-gebruikers
- ORAFSEUB KAARTEN —
onder DOS
In augustus 1981 aanschouwde Microsofts 16 bits MS-DOS 1.0
personel computer besturingssysteem het licht. De afwisse-
ling van de wacht met het Digital Research 8-bitsCP/M sys-
teem, de officiele standaard, was begonnen. Tegelijkertijd
bracht IBM de hardware er voor uit in de vorm van de eerste
Personal Computer (PC). Maar, zonder weergave op het scherm
beginnen we niet veel. Hoe loste men dat op?
>> het begin
MS-DOS won het pleit en werd de standaard voor
de komende PC/XT/AT/PS-2 generaties. In juni
1982 kwam DOS 1.1, dat dubbelzijdige diskettes
ondersteunde, en even later DOS 2, dat de har-
de schijf in 't systeem bracht. DOS zette door.
>> de MDA (monochrome display adapter)
Teneinde ingetikte of van diskette gehaalde
tekst op het beeldscherm te brengen, had de
grote reus slechts een magere voorziening
getroffen. Slechts een monochrome (ten-kleu-
rige) insteek kaart, waarmee letters op het
scherm waren te plaatsen. De computer fabri-
kant ging er van uit, dat een grafische moge
lijkheid niet door de zakelijke markt zou wor-
den verlangd en dat een scherpe 40 en 80 ko-
lommen (zwart/wit) tekst meer dan genoeg zou-
den zijn. Alleen de 40 en 80 kolommen mode is
tot op de dag van vandaag blijven bestaan.
>> de HERCULES kaart
De firma Hercules (spreek uit: heur'kjoelies)
zag het gat (ín de markt) en sprong er in met
een nieuw type kaart ('83), die ook grafische
afbeeldingen mogelijk maakte.Hoewel nog steeds
monochroom juichte de wereld; dat was toch wel
wat men zocht en de Hercules jongens maakten
geld en een nieuwe standaard. Doordat de kaart
'n z.g. MDA gedeelte bevatte, was ze uiteraard
ook compatible met de MDA specificaties. Maar
daarnaast had men er 64Kb beeldschermgeheugen
(videoRAM) extra op aangebracht, zodat er met
een grafisch oplossend vermogen van 720x348
beeldpunten gewerkt kon worden. Een bijzondere
eigenschap van de Hercules kaart is bovendien
dat ze in delen valt op te splitsen. Steeds 'n
deel van het RAM kan worden ingeschakeld, zo-
dat er geen problemen optreden wanneer de Her-
cules kaart met de later ontwikkelde CGA kaart
samen een computer zouden moeten delen. Een
pagina grafiek op de Herculeskaart heeft 32Kb
geheugen nodig, zodat de kaart twee pagina's,
of te wel twee schermen, grafiek kan bevatten.
Tussen deze twee kan worden omgeschakeld.
GW-BASIC ondersteunt (niet verwonderlijk) de de enhanced graphics adapter, op de veeleisen-
—
Hercules kaart niet. Wel levert de fabriek een
aangepaste BASIC versie, zoals zo velen dat
doen. Dit geeft opnieuw aanleiding tot incom-
patibiliteit en opletten bij het aanschaffen
van uw computer configuratie is geboden.
>> de CGA grafische kleurenkaart.
De marktleider merkte de vergissing op, krabte
zich achter het oor vanwege de te loor gegane
winsten, en bracht na enkele jaren ('83) een
nieuwe kaart op de markt die niet alleen gra-
fisch, doch zelfs in kleur kon weergeven; ook
tekst. Dit werd de CGA of color graphics adap-
ter, de tot op dit moment in de meeste compa-
tibles aangetroffen kleurenkaart. Opnieuw had
de computer gigant het leiderschap naar zich
toegetrokken, want CGA begon aan 'n zegetocht.
Dit bleek o.a. wel uit het feit dat er een ex-
otische uitwas als een CGA emulator kwam, die
het mogelijk maakte CGA kleurenplaatjes (spel-
let jes) op een Hercules kaart te draaien.
De CGA kaart heeft 16 Kb video RAM, kent vier
scherm modi: 40 & 80 kolommen tekst schermen,
en twee grafische met 320 & 640x200 pixels op-
lossend vermogen in 4 en 2 kleuren. Uit de
kleuren rood, groen en blauw componeert de
kaart 7 kleuren,die in twee intensiteiten kun-
nen worden weergegeven, zodat er als het ware
16 verschillende kleuren ontstaan. Bovendien
kan bij de drie eerste mogelijkheden de kleur-
weergave worden uitgeschakeld. In dit geval
eist ook de monitor waaraan het signaal wordt
aangeboden onze aandacht. Niet iedere monitor
(RGBI) herkent 't intensiteitssignaal. In dat
geval komen we dus niet verder dan 7 keuren.
In het video RAM kunnen meerdere schermen wor-
den opgeslagen, waartussen bijzonder snel op
het scherm heen en weer geschakeld kan worden.
Onder GW-BASIC kunnen we dit met de SCREEN op-
dracht bewerkstelligen.
>> de EGA grafische kleurenkaart.
De techniek gaat verder en tijd geeft de moge-
lijkheid tot verdere ontwikkelingen. Dat deed
de vader van CGA en na verloop van tijd werd
de (momenteel misschien minder) dure EGA kaart,
Ab
VOPUDxoJ Yp VOPNOM
der computer minded massa losgelaten. Opnieuw
een standaard, maar over het algemeen voor de
welgestelden. Nog steeds, al zijn de prijzen
gezakt en gaan ze nog meer dalen, dienen we ca.
een halve rode rug of meer voor een dergelijke
kleuren patser op de toonbank te vlijen voor
deze ons wettelijk eigendom wordt. Wel kunnen
we dan welhaast alle kanten op, zowel kwa tekst
als grafisch. Het oplossend vemogen van de EGA
kaart is 640 x 350 beelpuntjes of pixels.
Bovendien kunnen we uit een palet van 64 kleu-
ren ieder puntje op het scherm een kleur geven
als het er in totaal maar niet meer dan 16
worden. Natuurlijk heeft de fabrikant er voor
gezorgd dat de meeste CGA software ook op de
EGA kaart draait, een groot voordeel, en bo-
dien nog eens in de 16 EGA kleuren. Het hoger
oplossend vermogen van de EGA kaart stelt ook
hogere eisen aan de monitor. Deze dient bij 'n
EGA kaart toch wel minimaal een ca. 22 kHz ho-
rizontale lijnfrekwntie te bezittenen en zich
automatisch af te stemmen. Monochrome monito-
ren kunnen de EGA kaart over het algemeen wel
de baas. En wilt u de EGA kaart de baas, werk
samen met GW-BASIC versie 3,21.
MDA
macho kaart opnieuw een (industrie) standaard
hebben ontmoet, want de markt heeft VGA goed
opgenomen. Alleen de prijs is voor de meeste
hobbyisten nog slechts om van VGA alleen maar
te dromen. De grafische mogelijkheden, resolu—-
tie en aantal kleuren, zijn onovertroffen. Wel
was het noodzakelijk een technische aanpassing
te maken. Stuurden alle kaarten tot nog toe
via TTL ingangen de monitor aan, de nieuwe mo-
gelijkheden van de VGA kaart vereisten 'n ana-
loge aansturing. Op nieuwe mo-nitoren zult u
deze ingang dan ook steeds meer aantreffen.
>> de nieuwste IBM 8514/A analoge kleurenkaart
De vraag is natuurlijk, waarom komt IBM, kort
na de introductie van PS/2 alweer met 'n nieu-
we PC/AT/PS-2 grafische kleuren kaart?
Het antwoord.
Deze 8514/A kaart presteert uitzonderlijk veel:
1024 x 768 pixels in 256 kleuren (VGA 16). Dit
geeft 'n bijna niet meer te overtreffen beeld-
kwaliteit in kleur. Bovendien blijft een aan-
hangende vraag altijd, neemt de markt de kaart
als standaard over? Werk voor de toekomst dus.
REGELS
TTL/ANAL.
GRAFISCH
KARAKTER
OPBOUW
MoChr — monochroom
K — kleur
1987
En
640x480
720x400
640x480
1024x768
MULTI-SYNC — zich autom. op (hoge) lijnfrequentie instellend
>> de VGA grafische kleuren kaart.
Alsof het nog niet genoeg was, en dat was het
niet meer, want door de techniek was tegen een
redelijke prijs meer mogelijk, bracht de veel
verguisde en geprezen toonaangever op computer
gebied een nieuw concept op de markt, PS/2.
Hij stelt ons daarbij tevens in het genot van
een nieuwe kleurenkaart die grafisch buitenge-
wone mogelijkheden biedt: de VGA of video gra-
phics array. Het lijkt er op dat we met deze
In ieder geval heeft de kaart 1 Mb aan video
RAM aan boord en is ze toegespitst op de nieu-
we MCA (micro channel architecture — PS/2) van
IBM. Dit kan 'n beperking zijn, daar PS/2 zich
nog steeds met AT techniek (en EISA) moet me-
ten; voor het overige is deze nieuwe 8514/A
kaart opnieuw het summum van wat er op dit ge-
bied te koop is. Want welke andere kaart kan
er nog twee monitoren tegelijker tijd bedienen
ook! Of werkt zo'n tien maal sneller dan VGA !
Ze ondersteunt uiteraard wel de VGA modi (ook
45
parallel), maar het contact met alle overige
kaart concepties (zie boven) is geheel verlo-
ren gegaan. Wat er voor terugkomt, zijn bijv.
de in een matrix van /xl5 pixels opgebouwde
karakters die 146 tekens op ieder van de 51
regels toestaan. Dit betekent per scherm een
weergave van 7500 tekens.
En dit alles is mogelijk door het feitenlijke
nieuwe aan deze kaart: een zeer bij-de-handte
de video processor, gepaard aan een ander vorm
van beeldopbouw.
>> de niet-standaard kaarten.
Iedereen die toegang heeft tot de consumenten
markt, probeert altijd de nodige graantjes uit
de portemonnaie der kleine en grote luiden mee
te pakken. Of dit ethisch verantwoord gaat la-
ten we in het midden (dus niet), maar het re-
sultaat is een vloed van kleurenkaarten voor
PC's van allerlei pluimage en (dikwijls niet
e tracen) herkomst, die steeds weer meer kun-
nen dan de standaard. Dikwijls zijn er diverse
standaarden op 'n kaart aangebracht en de com-
computer zoekt wel (of niet) uit welk deel van
de kaart hij moet aansturen. Te bedenken is
dat niet alle PC's hiervan gediend zijn, de
geboden mogelijkheden dikwijls overbodig blij-
ken, de monitor de door de kaart aangeboden
signalen niet aan kan, en de prijs van zo'n
super combi-kaart niet direct concurrerend
genoemd kan worden.
>> nu U
En u bent de consument, die, in 'n toch al on-
doorzichte computer smog, ook nog eens de weg
in de grafische kaarten mag proberen te vinden.
Misschien geeft 't bovenstaande summiere over-
zicht van de huidige grafische kaarten markt u
een iets beter inzicht om tot een gewogen aan-
koopoverwegeng te komen.
po geng zk
PUR ranks BEN
C.U.C, speaks English ————————
Dear reader,
Since we started this English colum earlier this year, we
received many reactions from abroad.
A good reason te become a C.U.C., member, too! Write to:
C.U.C., PO BOX 202, 2300 AE, Leiden Holland
C.U.C.Belgium, Fr de Vriendtstr 34/b3l, 2600 Antwerp,Belgium
Olivier Colin, Les Varennes-Chartrs sur Cher
41320 Mennetou sur Cher
France
This edition is no. 28 already, since we have started the
computer hobby club and launched the "C.U.C. journaal" as
its contact medium. The next edition, no. 29, is to become
our jubilee issue, Please see to it that you obtain this
issue, because we have some surprises in mind for you.
In '"Syntaks Error! this time you will find some corrections
to programmes, featured in the older editions.
We have new features in the Readers Service, which are:
— The MSX BASIC compiler KUN. This is a compiler-like utili-
ty that can increase the speed of BASIC programmes up to 100
times. An example in this issue is the DOOS programme, which
can RUN with and without copiler. Just see the difference!
For the MSX-2 machines the C.U.C. offers you the CP/M PLUS
operating system (manual in English and Dutch). This capaci-
ties you for the use of professional programmes like Word-
star and dBase II on your machine.
— We like to pay a little extra attention to the C.U.C.
MORSE/TELEX decoder. All over the world MORSE and TELEX sig-
nals are being transmitted.They can be received anywhere
(except under exceptional circumstances, local and weather
conditions). If you are interested in receiving these sig-
nals and their translations on your display, you can order
the decoder and the programme that goes with it.
In this edition:
— The programme "Magisch vierkant! (magic square) conjures
up a magic square which the sum of the numbers must be the
same in any direction. Or the computer will give the answer.
— The MS-DOS work bench (WERK BANK) is a column in which the
practical use of MS-DOS is discussed. This time (and you
have only to type out the listings) we shall produce a
GWBASIC diskette which starts-up itself and immediately
after starts a GWBASIC programme,
— Once more you will find the pages with "LITTLE DEBUTANTS'"'
(BEGINNERTJES) for MSX-2 and GW-BASIC, simple programmes
which can be typed-in very quickly and that give immediate
results, and, maybe as a debutant, you can then examine,
If you wish to receive many different programmes to type-in,
we advice you to order the various "Software Omnibus'''s.
These triple or even quadruple issues are published every
August. See our Readers Service, please.
If you have any comments, suggestions,ideas, tips and/or
programma's, please send them to us, so that we can print
them and please many others.
Should you like to order something via our Readers Service,
please send in the coupon. If you want to pay by cheque,
please write it out in Dutch guilders. The simpliest way
would be to send us an international postal cheque (availa-
ble from your local post office) in Dutch guilders.
Can I count on you? I look forward to your reactions.
46
NS-DOS gm vandaag.
Eisa tilt PC-gebruikers
pijnloos de jaren 90 in
Wat is erg? Een PC-standaard! Maar, wat is nog erger? Ant-
woord: twee PC-standaards! Tot slot, wat is het ergst… Juist.
Géén standaard. Standaards maken het mogelijk om zelfstan-
dig ontwikkelde produkten die elkaar nodig hebben, aan
elkaar te koppelen. Denkt u maar eens aan uw auto. Stan-
daards voorkomen dat u onverhoeds uw vakantie in Italië
moet afbreken en met hulp van de ANWB terug moet omdat
een passende band er niet verkrijgbaar is.
PC-project PTT
trekt veel
deelnemers
Het PC-privé-project van de PTT
trekt steeds meer deelnemers. Nadat
een tweede ronde voor belangstel-
lenden werd opengesteld meldden
zich ruim negentienhonderd werk-
Chipsfabrikant
tegen roken
AMD, een grote halfgeleider-
fabrikant in de VS, heeft ro-
kende werknemers van de
vestiging in Austin en San
Antonio (Texas) de wacht
aangezegd: stoppen met ro-
ken binnen het bedrijf of uit-
zien naar een andere baan.
Uit alle gebouwen zijn de
asbakken verwijderd.
VS defensie
neemt anti virus
experts aan
Het Amerikaanse Ministerie van
Defensie wil meer dan honderd
computer ‘virus’ experts aantrek-
ken. Uit alle windstreken van de
Verenigde Staten stroomt het talent
naar Washington.
Het Department of Defence DoD
wil er voor zorgen dat alle ook niet
geclassificeede computernetwerken
in de toekomst gevrijwaard zullen
blijven van computervirussen. De
pool van virusexperts zullen onder
de naam Computer Emergency Res-
ponse Team (CERT) gaan werken
onder leiding van het Darpa (Defen-
ce Advanced Research Projects
Agency). Het CERT zal onder ande-
re maatregelen moeten nemen om
incidenten als die van 2 november
vorig jaar te voorkomen. Toen
slaagde een computer ‘hacker’ erin
om een niet geclassificeerd compu-
ternetwerk voor onderzoekers te in-
nemers, zodat het totaal de 7500
juist overschreed. Hiermee werd de
inschrijving afgesloten. PTT Neder-
land heeft totaal ongeveer 95.000
werknemers.
Ook in de tweede ronde bleek de
meeste belangstelling uit te gaan
naar de XT met harde schijf en mo-
nochroom scherm. Van de nieuwe
deelnemers koos driekwart voor een
pc met begeleidingspakket.
RU Leiden toont een
sprekende computer
Ook in Nederland zal men binnen afzienbare tijd veelvuldig
worden toegesproken door de meest uiteenlopende apparaten.
Computerpiraat vormt
ramp voor samenleving
Een 25-jarige computer hobbyist moet, in afwachting van zijn
berechting, tot eind februari in de gevangenis van Los Angeles
blijven, zonder de optie om op borgsom naar huis te gaan. De
federale districtsrechter Mariana Pfaelzer Kevin heeft ver-
dachte David Mitnick zelfs het traditionele recht van één
telefoongesprek vanuit het huis van bewaring onthouden.
Mondige gebruiker drijft
pc-maker tot bezinning
Vijf jaar geleden was Nederland nog nagenoeg computeranal-
fabeet. Nu ligt dat anders. Met de stijging van het kennisni-
veau van pc-gebruikers komen leveranciers tegenover een
mondige klant te staan. In combinatie met de afname van de
gemiddelde groeipercentages leidt dit tot bezinning onder de
leveranciers.
ui
MS-DOS Werkbank ——
A>TYPE LEESDIT, IST
DOORSTARTEN via BATCH FILES
De omgang met MS-DOS is voor de beginner, of voor degenen
die naast hun home computer een PC er bij hebben, niet e-
ven zo te doorzien, Maar dat is niet erg. Indien u de MS-
DOS WERKBANK leest, intikt en overdenkt, krijgt u 'n goed
inzicht ín de omgang met uw nieuwe huisvriend. Daarnaast
wat goede boeken op dit gebied bestuderen, is natuurlijk
niet weg. But, 'DOE-'T-ZELFven'" blijft belangrijk.
+ GEVOLG
Op de diverse clubdagen merkten we dat de vo-
rige werkbank aardig was doorgespit. Enkele
kenners, maar merendeels (nog) niet kenners,
van MS-DOS en GW-BASIC, hadden zich de stof
eigen gemaakt. Vooral voor de laatsten is dit
artikel bedoeld, maar opbouwend commentaar,
aanwijzingen, en aanvullingen van goed ge-
schoolden horen we ook graag.
+ Opmerking 1
Iemand stelde bijv. dat de in de vorige WERK-
BANK gemaakte opmerking: COLOR 15 intoetsen
voor een helderder schrift op het scherm, niet
terecht zou zijn. Ook na wat naslagwerk hand
haaf ik deze opmerking wel. GW-BASIC kent in
principe maar / kleuren, doch via een extra
attribuut kan de intensiteit (helderheid) van
de kleur er voor zorgen dat er wel degelijk 16
kleuren (of grijstinten) kunnen worden weerge-
geven via een kleurenkaart. Kleur 6 bijv. is
bruin, maar wordt in de heldere uitvoering
geel. De tabel ziet er als volgt uit:
kleur O0 zwart kleur 8 donker grijs
kleur l blauw kleur 9 helder blauw
kleur 2 groen kleur 10 helder groen
kleur 3 cyaan kleur 11 kobalt blauw
kleur 4 rood kleur 12 helder rood
kleur 5 violet kleur 13 lila
kleur 6 bruin kleur 14 geel
kleur 7 grijs kleur 15 wit
Het enige euvel dat u tegen kunt komen, is dat
uw (kleuren) monitor niet gevoelig is voor de
intensiteit van de kleuren. In dat geval houdt
het inderdaad na 7 kleuren of grijstinten op.
+ Opmerking 2 !!
Met 'diskcopy' moeten we een beetje "boel"
voorzichtigheid betrachten. Als u alles doet
zoals in de vorige WERKBANK beschreven, gaat
het goed. Maar, ... diskcopy dient in feite om
VOPUDx JY VOP Om
een gehele diskette te kopieren en — nu komt
het — diskcopy formateert eerst ook de schijf,
zodat vorige programma's verdwijnen.
Dus: met COPY de file(s), en met DISKOOPY dis-
kettes kopieren, Daarom handelt u bij het ko-
pieren (back up maken) van uw systeem diskette
als volgt:
een of twee drives:
of:
<ENDD
<ENTD
A> diskcopy a: b:
A> diskcopy b: a:
In het geval van een drive verzoekt MS-DOS u
op het juiste moment de originele of de back
up copy diskette in de drive te schuiven.
+ Opmerking 3
In de vorige WERKBANK formateerden we een dis-
kette met FORMAT/S <ENT>. Wat hier om de hoek
komt kijken, is dat de /S er zorg voor draagt
meteen ook het systeem op de schijf te plaat
sen. Dit merkt u dan aan de aanwezigheid van
COMMAND.COM op de geformateerde diskette.
+ LES 1
Het blijkt dat we ook met GW-BASIC een beetje
moeten oppassen. Er kan bij uw computer een
door de leverancier gemodificeerde versie op
uw systeemschijf zijn geplaatst. Philips en
SVI leveren bijv. zo'n versie en noemen die
resp. 3.11 en Extended GW-BASIC (3.20/1986 —
SVI v 1,1), waar ik zelf mee werk. Intussen
heb ik me ook voorzien van een kale (origine-
le) GW.BASIC versie 3,22 (1987) die niemand
meer in verlegenheid behoeft te brengen, Ook
scheelt me dit een slordige 3,2 Kb (minder)
aan geheugen ruimte,
+ LES 2
Ook de DOS versies zijn niet meer wat ze ge-
weest zijn, Ik bedoel, 2,11 is werkelijk heel
wat anders dan 3,3, 4.0 of zelfs nu reeds 5.0.:
Voorzie uzelf, naast de bij de computer meege
leverde handboeken, ook van enkele goede na-
slagwerken op GW-BASIC en MS-DOS gebied, Ik
raad u aan hiervoor de recenties in onze BOE-
—
48
5
KENHOEK eens door te nemen voor 'n verantwoor- |De opmerkzame lezer heeft intussen tegen zich-
de keuze.
Vind u, dat uw versie 2.11 of 3.22 vervangen
dient te worden, dan is het mogelijk u 'n ver- | Welnu, dat bestaat niet echt, maar dat is voor
sie 3.3 of &.x aan te schaffen.
+ FORMAT
Een compleet nieuwe diskette, zei de vorige
WERKBANK, dient door u te worden geFORMATeerd.
Met twee drives is dat niet zo moeilijk (na
opstarten met de systeem diskette):
A>format b:
Format Utility — Version 2.0
Insert new diskette for drive B: (schuif nieu-
we disk in B;)
and strike any key when ready :: (en druk een
toets) System transferred
Met 1 diskette station (drive) is het ook niet
moeilijk:
A>format
Format Utility -Version 2.0
Insert new diskette for drive Á:
and strike any key when ready ::
FOrmSEeRE sveusese 98 (formateren bezig)
Gevolgd door :
Process completed, opgave van de ruimte
op de diskette:
Format another (Y/N)?:: n _<END
Dis
+ Tja .…
Het wil wel 'ns voorkomen dat e.e.a. niet gaat
zoals u wilt. Het kan zijn dat u twee disket-
tes bij uw computer hebt meegeleverd gekregen.
Kijk dan op beide diskettes waar de genoemde
programma's staan. Dit is mogelijk met 't com-
mando DIR, Eerst de ene diskette in drive A
schuiven en DIR <ENT> intikken; en daarna de
andere en DIR <ENT> intikken. Zo komt u op de
hoogte van de inhoud van beide diskettes. Zijn
het nog al lange lijsten, tik dan in: DIR/W
SENT>, en het zal overzichtelijker op het
scherm verschijnen. Bij de nieuwe (in feite
oude) versie van GW-BASIC die ik opdiepte,
kreeg ik bij DIR te lezen:
B>dir
Volume in drive B is WA BASIC (naam schijf)
Directory of B:\ (inhoud van B:)
COMMAND COM 15957 10-19-84 9:00a
GWBASIC EXE 80592 77-24-87 12:00a
2 File(s) 239616 bytes free
B>
Willen we van alle files op de schijf ook nog
wat nadere gegevens weten, zoals lengte in by-
tes, wanneer op diskette gezet, enz., dan tik-
ken we in: DIR/P <ENT>, en per schermpagina
krijgen we ze voorgeschoteld,
zelf gezegd, waar haalt-ie nu dat WA BASIC
vandaan? !
mij (WA) zo als diskette naam (volume: spreek
uit vol'joem) op de schijf aangebracht. En dat
kunt u natuurlijk ook doen (niet WA, maar iets
anders). Weet u welk soor files er op de dis-
kette komen te staan, dan brengt u het volume
(de naam) daarmee in overeenstemming, hetgeen
al kan gebeuren bij het formateren:
FORMAT B:/V/S _<ENT>
en na enige tekst en het verzoek een disk in
drive B> te schuiven, zegt het scherm dan:
Volume label (11 characters, ENTER for non)?::
(11 tekens, geen, dan ENTER)
en we tikken bijv. uw voorletters en BASIC in:
NN BASIC <ENT>
Vervolgens starten we de computer op met deze
nieuwe diskette en geven DIR, Wat zien we?
Volume in drive A is NN BASIC
Directory of A:\ .....sessveee Enz, enz.
+ Let wel …
De tekens onder MS-DOS kunnen hier en daar
iets afwijken. De ':'' kan een ">" zijn, en de
W\! moet vaak als "/'" worden ingetoetst.
+ de MS-DOS 'PROMPT''
Hiermede kunnen we leuke dingen uithalen. De
prompt is het teken (A>, B>, C>) dat aangeeft:
de computer staat tot uw beschikking. De wijze
waarop de prompt zich manifesteert, kan worden
gewijzigd met het commando PROMPT. Toetst u
(onder DOS) eens in: A>PROMPT $p$n <ENT>, en
in het vervolg staat er genoteerd: A:\A:: of
B:\B:: (de :: is de cursor). Weliswaar heeft
dit niet veel zin, maar nogthans. Enigszins
anders is de prompt A>PROMIP $p$g <ENT>, waar
na er steeds een A:\> als prompt op het scherm
komt.Na A:\>prompt $n$g <ENT> krijgt de prompt
weer de gedaante A> terug. U moet aan de hand
van bijgaande tabel zelf maar eens met dit ri-
tueel experimenteren.
Bperes uitwerking
$B het teken I
$D datum
$E 'ESC' code besturings opdrachten
$G het teken '>'
+ Extra dimensie
Indien u een zelfopstartende GW-BASIC schijf
zoals beschreven, hebt aangemaakt, kunt u op
'n heel eenvoudige manier doorstarten. Ik be-
>
49
doel, GW-BASIC is automatische geladen, en u
zoudt willen dat er direct een programma wordt
geladen wordt, of dat er bijv. een menu op het:
scherm komt waaruit u een bepaald programma
kunt kie-zen. Deze extra dimensie is mogelijk.
In de aangemaakte batch file dient slechts een
kleine aanvulling aangebracht te worden en u
wordt op uw wenken bediend.
+ Batch files
Soms lijkt de hele DOS geschiedenis een gebeu-
ren dat om batch files draait. Eigenlijk is
dat wel een beetje zo, maar dit ter zijde. Een
batch file is wel een mooi hulp programmaat je
dat de omgang met DOS vereenvoudigt, dat hebt
u vorige keer wel opgemerkt. De gewraakte
aanpassing om onder BASIC door te starten, is
A:copy con autoexec.bat
echo off
cls
prompt $p$n
gwbasic menu. bas
z
Hoewel natuurlijk ieder ander programma in aan-
merking komt, dient het programma "'menu.bas''
uiteraard wel op de diskette aanwezig te zijn.
Dit laatste is dan misschien 'n onderwerp voor
de volgende keer.
Excuseert u de vertalingen, ook in de vorige
WERKBANK, maar het blijkt voor velen dikwijls
een uitkomst een Nederlandse term te zien.
verwerkt in de volgende batch file:
HARDWARE
AANBIEDINGEN:
sokk
misschien de laatste mogelijkheid tegen een billijke prijs een PC
aan te schaffen of uw SV.328 uit te breiden!
restant: SV.807
SV .806
SV.605A
64K RAM kaart
80 kolommen kaart
Expander voor 328 met 2 SS drives
f 99,
175,
295 ‚—-
incl. centronics en drive controler
SV.605B
BASIC reference manual 364 pag.
Idem, maar met 2 DS drives
sie
7,50
256K RAM SVI Personel Computer
incl. een DS drive
Levering na bestelling en vooruitbetaling per cheque. Prijzen incl. verzend-
kosten. Of na ontvangst van uw betaling aflevering op een clubdag mogelijk.
Bestellingen aan: C.U.C., Postbus 202, 2300 AE LEIDEN.
baglnaaedjes
188 REM MODULUS
1
Eg
1E
145
15
L6ë
17
18
19
1
i1g
12
155
14
15
14m
173
18%
190
zig
Li
11
125
1
14
15
158
17ö
1835
19d
zeg
21g
220
1
11
12d
Ld
149
15
16
KEY OFF: CLS: SCREEN 2
LINE(2, 2) (628, 198), 15, B
Z=RND (-TIMER) : A=65
X=INT (RND (1) 478) +2
Y=INT (RND (1) X22) +2
He INT CRND (1) 26)
LOCATE Y,
GOT) 140
END
Xi PRINT CHR$(CA+B) MOD >)
REM de boer
A$="oicdetgtedc"
B$="oïdef tgagf ted"
FLAY "oZABosb": GOSUB 18H
FLAY A$:
FLAY E$:
GOOSE 139
GOSUE 18
FLAY "a2ABo5C": GOSUE 18%: GOTO 2d
FOR X= 1 TO 250: NEXT X
RETURN
END
REM meetsysteem
CLS: KEY
OFF: SCREEN ‚1: WIDTH 4
A$="meetsysteem!": B$=A$: COLOR 15: Ze
FORK kel
LOCATE
LOCATE
LOCATE
LOCATE
FORK T=
NEXT X
FOR T=
GOTO 119
END
TO 11: Z=Z+2
12,7+Z: PRINT MID$(A$‚X, 1)
2,742: PRINT MID$(B$, X, 1)
24-1,7+Z: PRINT MID$(A$,‚X, 1)
2,19 1 PRINT MID$(BS, X, 1)
1 TO 20%: NEXT T
1 TO 2d: NEXT T
REM chromatische toonladder
A$="oicctddteff+ggtaatbo4c'"
E$="o4coibatagtgt+fedtdctc"
FLAY A$
FOR X=
FLAY B$
END
1 TO 250: NEXT X
51
1d
11
129
15e
14
La
16
170
18
19
GW-BASIC
REM HET DIER,
CLS: EEY OFF: WIDTH 4
Ce=lö: De7
A$="knutfeldier"
FOR A= 1 TO LEN(A$)
COLOR C
FRINT TAB(15) LEFT$(A$, A)
SWAF C‚D: PRINT
NEXT A
END
vopupxory varmom
18% REM DE KNOP
118
Leg
15
Lag
15
16H
17
18%
19
zi END
1d
118
12
LE
14
Lag
16%
17ú
KEY OFF: CLS: SCREEN 1
A$="BERGEEKL IMMERSWANDELSTOKKENENOP
FOR X=l TO 31
LOCATE 1,X+4
PRINT MID$(A&,‚X, 1);
LOCATE 25, 36-X
PRINT MID$(A$,‚X, 1);
NEXT X
GOTO 199
REM ELUKKEN
KEY OFF: CLS: SCREEN 1,0
LINE( @,@)-(159,199) ,15,B
LINE(161,@)-(319,199),15,R
FAINT( 2,2,2,15
FAINT (163,2) ,6,15
GOTO 169
END
180 REM staven
11ë
1e
id
L4ö
1e
L&H
KEY OFF: CLS: SCREEN 2, @
FOR X= Ü TO 56% STEP 79
LINE CX+1, @) =(X478, 199) ,15,B
PAINT (X+2,2) ‚1,15
NEXT X
GOTO 140
178 END
C.U.C.
Reint Kikkert
—_COMPUTER USERS CLUB
Afgelopen maanden was er veel wind, maar ook
veel "elektronische! storm in Basicodeland.
Zowel aan het front van Basicode-2 (NOS-Hobby-
scoop) als Basicode-3 (TROS-Stichting Basicode)
was er veel te beleven,
Waarover schrijven we deze keer? We vermelden
de nieuwe uitzendtijden en publiceren 'n selec
tie van diverse nieuwtjes. Ook 'n verslag rond
interessante ontwikkelingen van Basicode-3 in
de D.D.R..
zaakt enkele vaste onderdelen te schrappen zo-
als de prijs van de maand en aanpassingen van
uitgezonden software. Genoeg stof dus om even
bij te praten in deze, alweer 2le editie van
de "BasicodeCorner'' waarin we exclusieve, en
zelfs 'inside' information voor u hebben.
Dos
eN
HOBBYSCOOP
WOENSDAG
RADIO IEN 2
FM STEREO
19.02-19.30
MAANDAG
BASICODE
De laatste nieuwtjes maken wij altijd direkt
bekend in de “Basicode Corner in ComNet''. Dit
bestand — een extra service van de Computer
stg. C.U.C. — is altijd aktueel; u kunt het
vinden vanaf pagina *32840#.
RADIO 5
AM 1008 KHZ
NIEUW: UITZENDSCHEMA BASICODE-2 VIA DE RADIO
Basicode-2 software wordt via de NOS uitgezon-
den in 't radioprogramma HOBBYSCOOP. Het nieu—
we uitzendschema sinds dit jaar is als volgt:
— MAANDAG het computerblok
via Radio 5 (AM) van 21.35 tot 22.00 uur.
— WOENSDAG : allerlei informatie
via Radio 1 (AM) van 19.02 tot 19.30 uur. |
— DONDERDAG: stereo-uitzending
via Radio 2 (FM) van 19,50 tot 20.00 uur.
Deze programmeertijden blijven tot l oktober
a.s. van kracht.
Op de dag van de uitzending zal de inhoud van
Hobbyscoop via Teletekst worden bekend gemaakt ;
op maandag via pagina 245, woensdag via pagina
241 en op de donderdag via pagina 242.
NIEUW: SPREEKUUR HOBBYSCOOP
Maar hierdoor zijn we helaas genood-
van 10-12 uur heeft NOS-HOBBYSCOOP een telefo-
nisch spreekuur op tel. 0035-773015. Na 12 uur
wordt dit nummer weer afgekoppeld, maar u kunt
natuurlijk ook gewoon schrijven naar:
NOS-HOBBYSCOOP,
Postbus 1200,
1200 BE HILVERSUM,
NIEUW: HOBBYSCOOP VIA TELETEKST
Met ingang van maandag 4 januari jl. 19,23 uur
uur is 'n uitgezonden Basicode-2 programma ook
via NOS-Teletekst te raadplegen,
Mocht u een opgenomen computerprogramma niet
goed kunnen inladen, dan kunt u de verminkte
en/of ontbrekende regels via Teletekst overne-
men. Men kan het dus NIET via Teletekst down-
loaden, maar wel lezen.
Hobbyscoop probeert reeds jaren deze facili-
teit te verkrijgen. Nu werd dit verwezenlijkt
door technische verbeteringen in het Teletekst
systeem. Voorheen verliep de (onzichtbare) Te-
letekst-informatie over 6 beeldlijnen, hetgeen
is uitgebreid naar 8 lijnen. E.e‚a. geschiedde
eind vorig jaar eerst als proef, maar al spoe-
dig bleek deze truuk goed te functioneren. De
cyclus van opgevraagde pagina's verloopt hier-
door sneller. Het aantal pagina's kon worden
uitgebreid, o.a. t.b.v. Hobbyscoop.
N$=" ORE ENDE” s
52sn: Borordeb 110
de EN 'uitle
Gosubrdd. PRINT 1101
a re
bne dit og
voor
1” 1102 PRINT: PRIN TABC5);
rammna kunt u allerlei” 11
“sommen door een printer op papier”
20 ENEN ABC5) ; abesTn, zetten:
PRINTTABC5)
11
: PRINT: PR
se hoofdrekenen”
A "(sommen naast
: PRINT: PRÉNT 1150 PRINTTA
=> cl jterend eenen, HERENT 1160
PRINFTABC 12) somnen onde aar)” 11
70 GOSUB1020, 1506 GOSUB IDD: PRINTS ds
ABCS5); "u kunt vhezen uit:”:PRINT 1210 P
RINTTÁBC12) krens 1220 PRINTTA
id -> betrekken 0 PRINTTABC12)
idd warmerivaidtesn
Alle informatie staat op de roulerende pagina
420. Op de eerste pagina staat een inleidende
tekst en de index. Hierin kan men zien op wel-
welke subpagina 'n bepaalde regelnummer begint.
Elke vrijdagochtend (voorheen maandagochtend) [De regels zijn op de verschillende (wissel)pa-
EK:
52
gina's achter elkaar doorgeschreven om ruimte
te besparen. Het onderscheid tussen de diver
se regels is duidelijk zichtbaar daar om beur- |de Lezers Service).
ten 'n gele en dan 'n blauwe regel verschijnt. [Onlangs kwam verzamelcassette 4 uit met pro-
Hoewel het bovengenoemde nog een experiment is,‚|gramma's die werden uitgezonden van 21 januari
vinden wij het 'n nuttige toepassing. Er staan |t/m 21 september 1988.
maximaal 25 pagina's ter beschikking, die elke
maandag en vrijdag ververst worden.
Opnieuw een extra service van NOS-Hobbyscoop.
BASICODE-2 SOFTWARE VIA FIDO
Alle uitgezonden Basicode programma's van de
laatste maanden kan men downloaden via de FIDO-
NODE (knooppunt)-202 van de NOS tel. 03545395.
In File Area l staan de Beeldkranten, in File
Area 3 de Basicode (BSC)-programma's.Bovendien
staan veel Basicode programma's in de diverse
soorten Bulletin Board Systems.
BASICODE IN BELGIE
De belangstelling voor Basicode in Belgie be-
gint langzamerhand te groeien. We ontvangen
wat vaker reakties uit die richting en C,U.C./
MCV Mechelen zal in 't twee-maandelijkse club-
blad extra aandacht hieraan besteden.
Bij deze nog 'n tip: Radio 5 kan daar wellicht
wellicht beter worden ontvangen via de zender
Hulsberg (Zuid-Limburg), op 891 KHz.
stichting
BASICODE
NIEUW: UITZENDSCHEMA BASICODE-3 VIA DE RADIO
De TROS zendt Basicode-3 programmatuur uit via
Radio 5 (AM):
— WOENSDAGMIDDAG van 17.40 tot 17,55 uur.
De grote belangstelling voor dit radioprogram-
ma heeft de TROS doen besluiten met ingang van
4 januari jl. de uitzendtijd van 5 minuten uit
te breiden tot 15 minuten. De Stichting Basi-
code is hierdoor in de gelegenheid, net als in
de extra uitzendingen van afgelopen zomer ,‚meer
aandacht te schenken aan achtergrond informatie
Op de dag van uitzending zal de inhoud via Tele-
tekst pagina 353 bekend worden gemaakt.
Voor nadere informatie:
TROS-BASICODE-3
Postbus 450
1200 AL HILVERSUM
BASICODE-3 VERZAMELCASSETTE'S
Deze zijn te bestellen via de Stichting Basi-
code door f. 9,50 (per stuk en incl. verzend-
kosten) over te maken naar:
postgiro 5591330 of bankrekening 86.42,13.859
t.n.v. Stichting BASICODE, Eindhoven.
Deze cassette's worden ook “over de toonbank"
aangeboden op onze clubdagen a f/,50 (NIET via
stichting
BASICODE
SU LAU IUU UU UI
KANT A (20 januari 1988 t/m 4 mel 1988)
Functieplot H. van Dongen 126”
Tamil-schritt H. Eyck k
E: J. Haubrich
W van Schip
W van Schip
H jen
J. Florijn
J. Florijn
Rekenlableau
Valkuil
Hypolheekberekening
he
A. Bosch 27
Fractals J_Haubrich 126”
Rekenen mel eenheden __E. Ruitenberg 55"
Galgje R. van Vugt 59”
Wet van Ohm H. Oogjen 27
Mei E. van Waes 2:25”
10-Vinger-1y/ Ch. Brederode 202”
Tekenprogra Th. Ybema 227
Autobrandstofverbruik P. Kasel 2:35”
Verbruik (data) Kasel 15"
ke KANT B (11 mel 1988 Um 21 september 1988)
' 5 a Gage berekenen W. van Schip 252”
Ô ‚ P. Kostoloo Kl
kit er Reversi J. Rosman rag”
He Muggenverschrikker P. van Tend vaar
Kad «_Paraboolonderzoek C. Brokken 52
md AN ú __ Lijnonderzoek C. Brokken vo3”
; __ Aardkaart B. 124”
Verzamelcassettei (tis Esen We
En 7 Rekentabel P_ Kosteloo vig”
bi, Kij _ Tateltabol P. Kostoloo 1187
be Huisjesrij P. Kosteloo var
b min Radio-horizon K. Robers 47
À K. Robers 248
Databanken bulletin
long
E berekenen
Maanlander/Simulatie
Woordenlijst
Ouiz
Ss
J. Haubrich
J. Busman
Ch. Brederode
Details over de reeds eerder verschenen verza-
melcassette's treft u aan in vorige afleverin-
gen van de Basicode Corner.
INFORMATIE VAN DE STICHTING BASICODE
BIJEENKOMST STICHTING BASTCODE
Ultimo oktober was er te Kootwijk een bijeen-
komst van het bestuur van de Stichting Basico-
de en de leden van het Basicode-team. Ook wa-
ren enkele trouwe medewerkers van de TROS aan-
wezig die met veel enthousiasme al enkele ja-
ren de uitzendingen verzorgen.
De reden was het uitkomen van de 2e druk van
het Kluwer Basicode-3 pakket, waarin nieuwe
vertaalprogramma's staan. Van deze gelegenheid
werd tevens gebruik gemaakt kennis te maken
met de auteurs van de nieuwe vertaalprogram-
ma's, Aangezien de partners ook aanwezig moch-
ten zijn, was het daarom niet de bedoeling al-
leen over "computers!" te praten, want er be-
staan ook andere dingen op de wereld, Helemaal
te voorkomen was dit natuurlijk niet.
BASICODE-3 VIA RADIO D.D.R.
Sinds 2 jaar bestaat er via de SCHUHLFUNK (een
zender van Radio D.D.R.) 'n computer radiopro-
gramma genaamd 'Computermagazine'!'. Hierin wor-
den regelmatig computerprogramma's uitgezonden
voor diverse in Oost-Duitsland gebouwde compu—
ters.
De heer F, Dormeier uit West-Duitsland infor-
meerde de programma-makers omtrent Basicode en
zo is er correspondentie ontstaan tussen per—
sonen achter Radio D.D.R en de Stichting Basi-
code, Dit resulteerde in een eerste bezoek me-
dio vorig jaar van 2 mensen uit Oost-Duitsland
aan Nederland om de mogelijkheden persoonlijk
—
53
te komen bespreken. Er werd toen een inventa-
risatie gemaakt met de werkzaamheden. Hierbij
werd o.a. afgesproken dat de Stichting Basico-
de zou zorgen voor het vertalen naar het Duits
van bestaande, daar te gaan gebruiken vertaal
programma's. In Oost-Duitsland zouden (nieuwe)
vertaalprogramma's worden geschreven voor de
overige D.D.R.-computers (hierbij is een com-
puter die hier in omloop is, maar waarvoor nog
geen vertaalprogramma bestaat).
Begin februari j.l. waren enkele afgevaardigen
van het Ministerium fuer Kultur en een redak-
teur/presentator van Radio D.D.R. in ons land
op bezoek om o.a. kennis te maken met enkele
Nederlandse auteurs van vertaalprogramma's.
Hierbij kon men de eerste naar het Duits be-
werkte vertaalprogramma's in ontvangst nemen.
Het was verbazingwekkend te vernemen hoe e‚a.a.
in Oost-Duitsland toe gaat. Enkele details:
— Computers waren tot voor enkele jaren alleen
in gebruik in de industrie. Via een Inter-Shop
aldaar kan men, met westerse valuta, de alge
mene bij ons bekende home-—computers kopen,maar
deze zijn dan wel duur. Door het zelf vervaar-
digen begint de ontwikkeling op computergebied
nu aardig van de grond te komen,
Zo heeft de Oost-Duitse industrie 'n soort MSX
computer 'ontworpen' via zogenaamde 'backwards-
engineering' (een soort na-apen). Deze MSX is
een voor dat doel eigen ontworpen ''schoolcom-
puter'', De Basic ROM is echter slechts 90/9572
compatible, mede doordat er een andere video-
chip is gebruikt. Ons luxe Basicode-3 vertaal
programma is op die specifieke Oost-Duitse com
puter niet zondermeer te gebruiken.
Men heeft echter t.b.v. de normale MSX compu—
ters van ons een Duitse versie 3.23 ontvangen.
— Alhier courante onderdelen voor het bouwen va
bijvoorbeeld een interface zijn aldaar nauwe-
lijks verkrijgbaar of niet te betalen,
— Computer-literatuur is er nauwelijks, dus
welijks software,
Aan dit laatste wil 't Ministerium fuer Kultur
zijn er weinig goede programmeurs en is er nau-
iets doen. Men zal het zogenaamde Basicode-3
boek in 't Duits laten drukken, meer computer-
lektuur uitbrengen en ondersteunen, Bovendien
is de kans groot dat men het programmeren in
Basicode-3 zal promoten,
Voor de zomer wil men beginnen met de uitzen-
dingen in Basicode-3, eerst zullen er een paar
proefuitzendingen plaats vinden,
UITZENDTIJDEN RADIO D.D.R.
Hoewel Radio D.D.R. hier voor velen moeilijk
te ontvangen is, volgt onderstaand 't uitzend-
schema met gegevens zoals die bij ons momen-
teel bekend zijn: woensdag (om de 2 weken) van
17,00-17,30 uur via diverse regionale FM kana-
len van de "Schuhlfunk'', Ontvangst hiervan is
in Nederland uitgesloten.
Op zaterdag daarop volgend wordt een gedeelte
herhaald via de '"Jungendradio'' vanaf 15,15 uur
via de middengolfzender op 657 Kllz, Deze zen-
der zit tussen onze Radio-3 (675 KHz) en een
BBC-zender (648 KHz).
Het is ons op een zaterdagmiddag nog niet ge-
lukt deze middengolfzender met een redelijke
ontvanger te horen, wel 's avonds bij zonson-
dergang. Het signaal zakt af en toe weg (fa-
ding) en is te zwak om iets te kunnen opnemen,
maar we gaan met een lange antenne experimen-
teren,
Misschien lukt 't iemand anders met een selec-
tieve communicatie/middengolfontvanger; we ho-
ren graag het resultaat, Îiefst op een casset—
tebandje. Let op: de uitzendingen zijn om de 2
weken.
NIEUWE BASICODE-3 VERTAALPROGRAMMA:
— DOS 65 van Elektuur
VERTAALPROGRAMMA IN ONTWIKKELING:
— ATARI ST familie
Details en/of bestelwijze van alle vertaalpro-
gramma's zijn te omvangrijk om hier te publi-
ceren, U treft ze wel aan via 'Basicode Corner
in ComNet'', Via dit medium kunt u ook tussen-
tijds berichten aan ons sturen.
ook ok ok of ok ok ok ok of ok ok ok ok oja ok aj ok ok ok ak aj ok ak ak ae ok ak ok ak ok ak ok ak ok ak ak of a ak ak ok of a ok ok aj ok ak ak of ak ak ak ak ak oke
C.03
C.U.C.'s Z80 ASSEMBLER/DISASSEMBLER
- een schitterend stuk computer gereedschap -
voor MSX/MSX-2 & SV.328
bestellen via de Lezers Service a f 24,50 incl, handleiding
ekeren eee oook kkk ok oa aak keek aaa aak
ook op diskette te bestellen
O4
badeend
gn B mi OLE en
ComNet …
Nederlands grootste,
snelst groeiende,
openbare videotex
databank!
informatie leveranciers:
Assist: & „Et. olienene, eed *562#
Autosloperij W.Lubbers bv _ *8001 #
Beursview aandelen spel _. *522#
Beurslijf. 5 sn nen *777#
C.U.C. journaal …… … *328#
Chat-lijn Renee Wanted . *705#
Clipbord : 5. en en *222#
Data Becker. … … . u. *332#
Datatrade Electronics .….. *782#
Druk import _….…. ……. … *8008#
ENA Autoveiling _..... *BO14#
Game-over ? _........ “827 #
Golfbal: ri an *8000#
HCC groeperingen .…... *276#
Hobby Computer Club ... *275#
Kall Tronics ........ *7001#
Kluwer : … „outen Er eere *330#
Markt ....... ae 1223#
Medicus(c)1987 . ...... *445H
Micro IL Be iran een *B000#
Micro Technology _…..... *366#%
Moppentrommel *8006#%
NewsBytes ..…...... . *625#
NMB: “ee earste 4 *480#
Opus Diskettes ... *348#
Philips Nederland ...... *515#
Philips België …....... *536#
Pop in Vision ....... . *234#
Postbank ……......... *5OO#
Quintet Helpdesk *200894#
RoBas Electronics *8013#
Software Pool *7000#
Spelen in ComNet _..... *287#
SRE een Arn dte een *420#
Telesoftware ………....... “A44 HR
Upward Systems _…...…. *8004#
Verwijs & Stam ..... “334
Vidistar snare. os *272#
View Base .…...... “43 #
W. v.d. Griendt *8003#
WEKA. inne Sei Arnes @ «331 #
West Electronics ze,
Naast de Informatie Leveranciers biedt de
ComNet redactie zelf veel actuele informatie
ComNet is bereikbaar
onder de volgende
telefoonnummers:
systeem 001 .... 078-156100
systeem 002 .... 078-159900
systeem 003 _. .. . 078-158000
systeem België . … 02-2524045
chatlijn ...... 06-910.910.00
ComNet b.v, Weteringsingel 6,
tel 078-411010
3353 GZ PAPENDRECHT
Basisonderwijs gedupeerd
Plulips stopt nu ook
met MSX-computer
EINDHOVEN — Met verbijstering
heeft het basisonderwijs kennis ge-
nomen van het feit dat ook Philips
in het nieuwe jaar is gestopt is met
de levering van MSX-computers.
Na een jarenlange strijd om een
bruikbare computer te introduce-
ren in het basisonderwijs zit men
opnieuw met de situatie dat geen
onderdelen of randapparatuur
meer te krijgen is en dat een syste-
matische opbouw rond een soort
computer tot de onmogelijkheden
behoort.
door
Hugo van der Heem
Achteraf blijkt dat Philips de
produktie van MSX-computers al
begin 1988 heeft gestopt. Het heet-
te dat de voorraad te groot was ge-
worden. Vervolgens heeft men de
MSX-computers - met name aange-
prezen als de ideale thuiscomputer
en zeer geschikt voor het onderwijs
- uitverkocht. In het basisonder-
wijs zit men nu met de gebakken
peren: op dit moment is geen prin-
ter of diskdrive voor het systeem
meer te krijgen.
Philips was de laatste die het sys-
teem in ons land leverde. Eerder
was Sony al met de levering ge-
stopt, omdat de Japanse moeder-
maatschappij weigerde alleen voor
Nederland MSX-2 computers te
bouwen. Mitsubishi, Canon,
Panasonic, Hitachi en noem maar
op waren al eerder tot de conclusie
gekomen dat produktie niet loon-
de. Bepaalde importeurs verkoch-
ten deze MSX-1l computers voor
belachelijke prijzen in ons land uit,
nadat bleek dat in Engeland,
Frankrijk en Westduitsland er geen
droog brood aan de nieuwe stan-
daard was te verdienen.
Aanvankelijk zag de MSX-compu-
ter toekomst er veelbelovend uit.
MSX staat voor de Micro Soft Ex-
tended standaard. Het zou een we-
reldnorm voor huiscomputers wor-
den en met name de Japanners za-
gen daar wel brood in. Zij hadden
de huiscomputer-boom, zoals ver-
oorzaakt door Apple, Tandy, Com-
modore en Sinclairs gemist. Met
een echte standaard, waarbij de
randapparatuur van het ene merk
op die van een ander zou passen,
dacht men beslist de markt te kun-
nen veroveren.
Dat kwam absoluut niet uit.
Weliswaar werd de Hitbit ('hito
bito’ in Japan) van Sony op de
thuismarkt goed ontvangen, maar
de scheepsladingen die naar Euro-
pa kwamen, bleven in de pakhui-
zen staan. Westduitsland is tradi-
tioneel een Commodore-land,
Frankrijk heeft zijn eigen
(Thomson) industrie en merken als
de Oric Atmos en dergelijke maak-
ten er furore. In Engeland had men
de (zeer goede) BBC-computers en
de Sinclairs die uitermate populair
waren.
99
Alleen in Nederland (en Italië
enigszins) sloeg de MSX-norm wel
aan, omdat de markt hier uiterst
versplinterd was. Een wereldnorm,
gesteund door giganten als Sony
en onze eigen Philips, dat moest
wel goed zijn. Van genoemde mer-
ken kocht men echter weinig om-
dat inmiddels de Japanse goede-
renstroom van MSX-1 naar Neder-
land was verlegd. Ons land, met
hetzelfde toetsenbord als de An-
gelsaksische landen, is nu eenmaal
het dumpland bij uitstek.
De MSX-1 koopjes plaveiden de
weg voor de norm in ons land. Toen
werd aangekondigd dat er een be-
tere versie zou komen, MSX-2. Die
zou wel weer de volledige onder-
steuning van Sony en Philips krij-
gen, en uiterst geschikt zijn voor al-
lerlei grafische doeleinden en der-
halve ook voor het onderwijs.
Daarmee leek met name einde-
lijk voor het basis-onderwijs een
standaard in zicht te komen. Te
lang had men in die categorie al te
maken gehad met een veelvoud
van computermerken: Commodo-
re, Atari, Apple, Sinclair en Philips
eigen P-2000. Op elke school stond
een ander assortiment, meestal van
alles wat, waardoor er geen uitwis-
seling tussen de programmatuur
mogelijk was. Bovendien ontstond
een uiterst versnipperde kennis:
wie eindelijk op de Commodore
thuis was kon nog geen program-
maatjes schrijven voor de Sinclair.
De prijs van een MSX-systeem
beliep de laatste tijd zo'n 1100 tot
1200 gulden, inclusief diskdrives,
haalbaar voor een basisonderwijs.
Omdat er geen computer-leerplan
is, moet het enthousiasme van de
leerkracht de doorslag geven en
verwacht men van de ouders dat er
via een of ander fonds wat van die
computers komen. Met MSX lukt
dat langzamerhand prima, omdat
meer scholen gingen samenwer-
ken op eenzelfde machine.
Tragiek
De tragiek van het geval is dat Phi-
lips het basisonderwijs nogal sterk
heeft bewerkt om eerst de P-2000
en later de MSX-1 en 2-versie in te
voeren. Een en ander werd onder-
steund met boekjes en cursussen
en goede raad. Geen school dacht
zich een buil te zullen vallen aan
een systeem dat op papier wereld-
wijd bestond en door grote broer
Philips zo perfect werd onder-
steund.
Maar Philips heeft MSX zonder
blikken of blozen laten vallen. En
men heeft - om afbraak van de prij-
zen te voorkomen - de beslissing
om MSX te laten voor wat het is,
ijselijk stil gehouden. Men omhelst
nu van harte de Personal Compu-
ter of PC. Maar dat is niet bepaald
een huiscomputer of een eenvoudi-
ge machine voor het onderwijs.
Kinderen kun je geen kennis laten
maken met een computer als de
personal computer (pc): te inge-
wikkeld en te duur.
upf ppyybop yov prog
68,
voor:
MSX 1/2 — SV.328 — en MS-DOS gebruikers
Se 3 welkom op de: C.U.C, computer club hobbydagen
8 april
19/22 apr.
7 Mei
(Belgie)
13 mei
28 mei
(zondag)
10 juni
17 juni
24 juni
24 sept.
Motel Akersloot — Zonnevielzaal
(snelweg Alkmaar )
PCM SHOW — Jaarbeurs
Juliana hal — stand nr. 5077
Domein Tivoli
Antwerpsesteenweg
Motel Sassenheim (Teylingerzaal)
(aan snelweg Den Haag, afsl. Warmond)
NOVOTEL Venlo — PUTEANUS zaal 1&2
Nijmeegseweg 90 (A67 afslag Nijm./Velden)
Motel Hardegarijp (Grote Zaal)
Rijksstraatweg 36 (bij Leeuwarden)
Hotel Princeville — Bovenzaal
Liesboslaan 57 (afsl. Etten/Leur)
Koningshof — Spiegelzaal 5
Uiverlaan 20
Domein Tivoli
Akersloot
02513-19102
Utrecht
0030-955911
Mechelen
Sassenheim
02522-19019
Venlo
0077-544141
Hardegarijp
05110-5700
Breda
76-226055
Maassluis
01899-11430
Mechelen
(Belgie) Antwerpsesteenweg
U kunt terecht vanaf 11,00 uur tot ca. 16.30 uur. Uw eigen computer (en mo-
nitor/tv) meenemen kan wel 'ns makkelijk zijn. Breng al uw software en lis-
tings mee om te ruilen, te kopieren of ter plaatsing aan de redactie aan te
bieden. Wij verzoeken er begrip voor te hebben dat 't beslist NIET kan wor-
den toegestaan software uit de reguliere handel te kopieren! Toegang gratis.
sieokeokeokenkeokeokenkeokenkeokeokeok ako offf ae ae ojee eee eee ekke keken nennen enkenkekenkenkenkenkenkenkenkekekkkak
* ATTENTIE: 'zo mogelijk! zal op alle clubdagen de "C.U.C. public domain *
* software-bank'! aanwezig zijn. U kunt naar hartelust van de schijven in
% deze bank de programma's kopieren die uw interesse hebben.
bd
*=uw public domain programma's voor de software bank zijn van harte welkom=*
x *
hi MSX & MSX-2 & SV.328 & CP/M & MS-DOS & GW-BASIC *
aeekenfeeokenfenekenkenkekefekkeeenkeeenfenenknkeekeneekeekokeekeekekeekenkeekkeofenknkenfkekeekeekenfkkenfkenkenkokjkenkekokenkkokknkenk
LAALAAK A ATTENTIE HEEN,
in het algemeen behoort inbouw van hardware (bijv. 6 MHz) in uw
computer tot de mogelijkheden, die echter niet onbeperkt zijn.
Hoewel dit tot nog toe zonder ongelukjes gebeurde, blijft het
risico voor de opdrachtgever. Daarnaast verzoeken wij niet leden,
die van harte welkom zijn, er rekening mee te houden dat voor de-
ze (en andere) service een kleine vergoeding zal worden gevraagd.
Ter voorkoming van teleurstelling: bestelt u van te voren de in
te bouwen hardware. Informeer 'kort' van te voren telefonisch of
degene die het moet inbouwen aanwezig zal zijn.
COMPUTER { 56
goetase
mmmenmnnenennnnnnsne ennen
en er
:
MSX Zat
SIDNY
HBP XD J
ar te err
e 19268 kleuren NMS SZ oD
e interlace screen e los toetsenbord
e REN SHA-TURBO e 128 kram/128
e SPEED CON- kvram
TROLLER e nederlandse
e _FM-SOUND met versie
64 klanken e 720 K DRIVE
e BASIC 3.0 MSX-DOS 2.10 f259,90
* RGB MET SCSI HOST inter- NID MIE 110
A sg eenheden ace (o.a. voor 20 MB
AE SAE harddisk) f499,90 SOFTWARE
toetsenbord. ’
COMPLEET MET PAKKIE INNEN:
HARDDISK f1499,90
BASIC KUN COMPILER
|f99.90
HI-SOFT multitalenpak—
ket met :
COBOL, PASCAL, C++
en DEVPACK80 f349,90
losse talen f124,90
2399,
1* TASSWORD
2* MINI DTP
3* SONY DATABASE
4* SONY S-RAM CAR-
TRIDGE
5* DESIGNER PLUS
6* MSX-DOS 1.1
7” SURPRISE GAME
8* EASE AND APPLI-
EICATIONS
9* SUPERDUMPER
10* BASIC COM-
PILER(KUN)
TIJDELIJK
fi 199,
STER-AANBIEDINGEN
met SUPERvoordeel !!!
MINI DTP van f79,90 nu
35,
—-PLAN van f499,- nu
59,90
DEVPACK80 nu f89,90
ALWEER EEN NIEUWE
NEOS MSX MUIS, kan
ook als joystick gebruikt
worden f129,90 met
PALET f179,90
SPARROWSOFT & HSH 05668-453 STRIPE 12 8493 LB TERHORNE
maak over naar GIRO 5480245 of bel ons voor rembours (plus f10,-)
door de grote vraag naar onze produkten is het niet mogelijk altijd om ons telefonisch te bereiken, ook kan e
door deze grote drukte vertraging bij ons optreden, wij hopen dat u hiervoor begrip kunt opbrengen.
5 datasnelheden !
V21 (300-300)
30 letters per seconde zenden en
30 letters per seconde ontvangen.
V22 (1200/1200)
120 letters per seconde zenden en
120 letters per seconde ontvangen
V22bis (2400/2400)
240 letters per seconde zenden en
240 letters per seconde ontvangen.
(optioneel, uitbreiding f. 195, — incl.)
V23 (1200/75)
120 letters per seconde zenden en
7,5 letters per seconde ontvangen.
V23 (75/1200)
7.5 letters per seconde zenden en
120 letters per seconde ontvangen
f_ 699 —
(inklusief btw!)
Hetmodem-dat werkelijk alles heeft!
Het Quintetmodem
is een voorbeeldvan de nieuwste techniek en telecommauricatie software
Inktüstef communicatiesoftware voor ASCII en Videotex (Prestel, Cept, Minitel, etc.)
Hayes compatible modem
Het nieuwg Quintetmodem iseen
doorbraak op het gebied van ge-
bruiksvrigndelijke software eh hard-
ware. Het modem is volledig Hayes
compatible, dat betekent dat u het
kunt gebruiken met softwarspdákket-
ten díe telecommunicatie gigen-
schâppen hebbef.
Aúto-dialen Auto-answer
Uiteraard kan het modem geheel au-
fomatisch volgens de toónkies- en
de pulskies-methode een verbin-
ding maken. Daarbij kan het mo:
dem ook de kiestoon of de
bezettoon detekteren Ook kunt u
het modem in-dé automatische ant-
woord-ständ plaatser).
Bijzondere software bijgeleverd
Het modem wordt geleverd inklusef
“Mightycom" een bijzonder ge-
bruiksvriendelijk Nederlands tele-
communicatie software pakket.
Mightycom is het dllereerste soft-
warepakket dat nigt alleen verschil-
lende ASCII terminals kan
emuleren, maar dat ook alf€“In Euro-
pa gebruikte VideoteXnormen moei-
teloos op uw scherm brent.
Zowel Prestel (met karaktersetS
voor alle landen), DRSC Gept, Mini-
tel (Télétel/Antiope) als de ASCII
presentaties Teletype, VT52, VT100
errANSI-BBS komen moeiteloos op
uw scherm
Ook ondersteunt de software een
keur aan Videb Display adapters, zo-
als CGA, Hercules, Monochroom
EGA en Plantronics en priaters als
Ascii, Epson, MSX ert HP Laserjet.
Menugêéstuurd, Help “On-Line”
Bijzondere gebfuiksvriendelijkheid
door “pull-down* menu's en inge-
bouwde Help-funktie die op ieder
gewenst moment duidelijkheid ver-
schaft over de mogelijkheden. De
Help-funktie is zo uitgebreid, dat de
ruim 100 pagina’s tellende handlei-
ding nauwelijks gebruikt zal worden!
Foutloos data versturen
De software is vobrziën van de fout-
controle protectollen Xmodem en
KermitsTnaar u kuht ook ASCII tek-
sfen versturen en Ontvangen.
Ingebouwde telefpon databank
Een ingebouwde télefoonlijst kan 50
telefoonnummers bevatten, inklusief
de informatie voor de terminal-
&mulatie die bij dat telefoonnummer
hoort, de inlogcodes en zelfs alter-
natieve telefoonnummers!
Deze ingebouwde telefogarrúmmer-
kiezer maakt datacemfmunicatie wel
erg gemakkelijk!
MSL inbegrepen
Een bijzönderheid van Mightycom
is, dat het\bestuurd kan worden met
MSL, een genvoudige program-
meertaal waarmee u het modem al-
lerlei telecommunicatie aktiviteiten
zelfstandig kan laten uitvoeren!
Enkele voorbe&ldprogramma’s in
MSL geschreveh worden meegeté-
verd op diskette. InklusiefTeder-
landse handleiding:
Bestel bij de dealer
in uw omgeving
of direkt bij:
Micro Technology b.v.
Weteringsingel 6
3353 GZ PAPENDRECHT
fax. 078-150849
telefoon 078-4109%7
WIJ ZOEKEN DEALERS
C z U : C z LEZERS-SERVICE AANMELDING post zegel
(gewenste bestelnrs. omcirkelen) RIEM LID
jaargang 1 uitverkocht
ubbelnummer 8/9 "de Software Omnibus "85" type computer
uitgave
uitgave 11
uitgave 12 (restant)
uitgave 13
driedubbelnr. 14/15 "Software Omnibus "86/87"
uitgave
uitgave ijk à C.U.C, Belgium
uitgave W, y computerhobby club
uitgave
vierdubbelnr. | Frans de Vriendtstr. 34/b31
uitgave = 2600 ANTWERPEN
uitgave à
uitgave
vierdubbelnr.
uitgave
uitgave
jaargang 2 — uitgaven 8/9 t/m 13**
jaargang 3 — uitgaven 14/15 t/m 19**
jaargang 4 — uitgaven 20/21 t/m 24**
super — uitgaven 8/9+14/15+20/21*% N
Baie: = nr B/0+14/15+20/21425/26% ded, A da
Viditel interface + progr. op disk 328
Kabel 2e drive voor SV.738 s.v.p.
Viditel interface + progr. op cass. 328
C.U.C. BIOS + print voor ombouw naar DS 80 328
Morse/telex decoder + software MSX
en)
oo
BELGIE
D
D
D
D
D,
D
D,
D
D
D
D
D.
D,
D
D
D
D
Z.
E
Z.
Z.
-
dv vl TTA A3 AN
Tr
type ordinateur
6 Mllz print (compleet gemonteerd)
40/80 koloms auto switch
losse print RGB project
RGB print (compleet gemonteerd) MSX-2/.738
losse print robotarm interface 328 „Â\ 2E C.U.C, Belgium
losse print lichtnetvoeding robotarm MSX/328 W/ computerhobby club
losse print UNIFACE interface
Just Write jr tekstverwerker + Ned. handl. 328 [ Fr. de Vriendtstr. 34/b31
|centronics interfacekabel voor SV.601/605 box ee . 2600 ANVERS
Oo ol MD Du El NO Ul Eel Lof Dof | El of ONO =l OO| IUI Erf ONJ O[ Of | | | El LI NO =| O
=lolelololololololololololololololol hl noltelro nolo eliene el ie el
ul zo
oo
ee,
*k prijzen incl. verzendkosten * 80 kol. noodzakelijk
Verzending na ontvangst van betaling + verzendkosten (£ 3,50 bij een; f 7,
bij twee en meer artikelen f 8,--) op rekening 67.86,10.231 van NMB-Leiden,
t.n.v. C.U.C. (giro bank 60.000); of met een bijgesloten betaalcheque. BELGIQUE
belgique
ALTIJD DEZE BESTELKAART INSTUREN OM PUZZLES TE VOORKOMEN !
BO 1295
js
|F SOFTWARE as
STRAAT | OMNIGUS
POSTCODE
PLAATS ‘a1/58
ay
Voor Belgie geldt tevens: wao
-altijd een bestelkaart insturen, a.u.bd.
=verzending van uw bestelling vindt plaats na ontvangst van uw
“betaling + verzendkosten! op rekening 001-16.78.402-87 van de
ASLK bank te Antwerpen, t.n.v. C.U.C. Belgium, of van een
bijgaande betaalcheque. Verzendkosten Bf 54 bij een artikel,
Bf 110 bij twee artikelen en Bf 135 bij meerdere artikelen.
=voor artikelprijzen in Bf geldt bedrag in guldens maal 18.
timbre
BESTELLING pen
LEZERS-SERVICE
postzegel
Dien
computerhobby club
POSTBUS 202
2300 AE LEIDEN
Je suis enthousiaste!
Veuillez m'inscrire comme membre nouveau. Pour la
cotisation* je recevrai une carte de renversement.
…ececcsccveeesceseecveecevceesveeveereeeveee
Code post.
Localité
eesccveeoresceecevescceeseesceerveseeveseeeee
Tel.nro.
…ecccceceseceeecvsercecveesceeese
Date ibseevdsntsvsosrse Signature
Ik ben enthousiast!
Noteer mij als nieuw lid. Voor de club-
bijdrage ontvang ik een overschrijving.*
Naam Enne reen vip weekende one eed mhd marne
Straat wei waie wedine ben tien oid ana ewa wid nva wek deens
POSECOÛBS anssen oe oes ennen
Plaats kn as indie Sl vra Walen dd ata wam a med wann Sladen
Tel. Sien deed essen
Datum :.........vevvvee handtekening
“pr 850
nro........
NE .sesescee
Gj
Í de WW 1255
ij
SOFTWARE °*
OMNIEUS
Code post. ….…
Localité H ‘a1/a4a
wan BASICODE connen
attention: “Asrecrmanne
- envoyez toujours ce bulletin de commande!
- livraison de vortre ordre aura lieu apres reception du payement
au compte 001-16.78.402-87, banque ASLK à Anvers, au nom de
C.U.C. Belgium. Ou après reception d'un cheque inclus. Ne
oubliez pas les frais d'expédion, un article FB 54, deux articles
FB 110, et en cas de plus d'articles FB 135.
- le prix d'un article en FB est 18 fois le prix en FIH.
BESTELLING lmbre
LEZERS-SERVICE poste
postzegel
Ces Bh
computerhobby club
POSTBUS 202
2300 AE LEIDEN
holland
AANMELDING postzegel
NIEUW LID
type computer
kloten
computerhobby club
POSTBUS 202
2300 AE LEIDEN
holland
NEDERLAND
AANMELDING postzegel
NIEUW LID
type computer
G.U.G,
computerhobby club
POSTBUS 202
2300 AE LEIDEN
holland
NEDERLAND
Ik ben enthousiast!
Noteer mij als nieuw lid waarvoor
ik een acceptgiro ontvang.*
C. UC. LEZERS-SERVICE 28
gewenste bestelnrs. omcirkelen
| C.02 |Esvier en nog drie spellen MSX/328
C.03 | C.U.C. Z80 ASSEMBLER/disass. + handl MSX/328
Memory, kaarten, racen, e.a. MSX/328
MSX emulator (SV.328 wordt 32K MSX-1) 328
SPY 009 & andere tijdverslinders MSX/328
Esvay en meer gezinsspellen 328
Hersenkraker en onstspanningen? MSX/328
GO en andere hoofdbrekers 328
Luxe BASICODE-3 vertaalprog.+ handleid,
Penguin, een ijskoude cassette
Componeerprogr., alg kennis., enz.
Funky Town, cassette vol muziek
C.U.C. flight simulator + schaakprogr. 328
Software morse/telex decoder MSX/328
BPUT/BGET & SPECHT & OCTOPUS MSX/328
Source listing BASICODE-2
Source listing BASICODE-2
boek: cursus BASIC/handleiding SV.328
boek: MSX-BASIC voor starters
Handleiding BASICODE-3 vertaalprogr.
Technische documentatie SV.738 X'press
Peeks & Pokes & de SV.328 intern
disk met en BASIC en CP/M utilities
Luxe Boekhoud-programma _3 1/2" DS
idem 5 1/4" MS-DOS [289,00
C.U.C. BIOS zonder solderen, diskthandleid. 328) 99,00
Floppy met 5 top SVI mach.code spellen 328 | 15,00
Floppy met 5 top SVI mach.code spellen 328 | 15,00
2 disks met div CP/M progr.'s/utilities se
Straat
Postcode:
Plaats
Ik ben enthousiast!
Noteer mij als nieuw lid waarvoor
ik een acceptgiro ontvang.*
Straat
Postcode: CP/M PLUS (v 3.0) voor leden MSX-2 199, —
Gen
CP/M PLÚS (v 3.0) voor niet-leden MSX-2
BPUT/BGET & SPECHT & OCTOPUS MSX-1/2/328 | 24,50
MSX BASIC compiler KUN + Ned, handleid. MSX-1/2 69, ==
disk met div. CP/M progr.'s/utilities
ProCAD 4.55/Schaken/Muziekles/Contr ‚som
Jubileum diskette — zie uitgave 29
Plaats
har” "*) 80 kolommen noodzakelijk — C=cassette — F=diskette — R=rompack
Verzending na ontvangst van betaling + verzendkosten (£ 3,50 bij een: f 7,-—-
Stuu: sie twee en ted artikelen £ 3,--) op rekening 67.86.10.231 van NMB- Le iden,
.n.v. C.U.C. (giro bank 60.000); of met een bijgesloten betaalcheque.
ALTIJD DEZE BESTELKAART INSTUREN OM PUZZLES TE VOORKOMEN !
Live Music
Archive
Librivox
Free Audio
Metropolitan Museum
Cleveland
Museum of Art
Internet
Arcade
Console Living Room
Open Library
American
Libraries
TV News
Understanding
9/11